III OZ 381/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Artur Kuś (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 23 maja 2025 r., sygn. akt IV SO/Wr 6/25 w sprawie z wniosku J. M. o wymierzenie grzywny Staroście Lubańskiemu za nieprzekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 23 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek o wymierzenie grzywny Staroście Lubańskiemu za nieprzekazanie Sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 16 lutego 2025 r. J. M. (dalej: "wnioskodawca") wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o wymierzenie Staroście Lubańskiemu (dalej: "organ") grzywny za nieprzekazanie Sądowi skargi z 9 grudnia 2024 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że 9 grudnia 2024 r. złożył skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, jednak skarga ta nie została przekazana do Sądu w ustawowym terminie. Wnioskodawca podniósł, że 24 grudnia 2024 r. upłynął termin na przekazanie przez organ jego skargi z 9 grudnia 2024 r., czym naruszono art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej: "u.d.i.p."). Wskazał ponadto, że z udzielonej mu przez Sąd 7 stycznia 2025 r. informacji wynika, że skarga została przez organ przekazana Sądowi pocztą tradycyjną, zamiast drogą elektroniczną i w związku z tym niemożliwe było zweryfikowanie podpisu skarżącego i rozpoznanie jego wniosku o udostępnienie akt sprawy w systemie PASSA. Powyższe zdaniem skarżącego jest równoznacznie z nieprzekazaniem skargi. W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie, podnosząc, że wydruk skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy nadał za pomocą wyznaczonego operatora pocztowego 23 grudnia 2024 r. Następnie na wezwania Sądu organ terminowo przekazał skargę wraz z odpowiedzią na skargę drogą elektroniczną, stąd brak jest podstaw do wymierzenia grzywny. Oddalając wniosek, Sąd I instancji uznał, że organ wykonał ciążący na nim, wynikający z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., obowiązek 10 marca 2025 r. prawie z trzymiesięcznym opóźnieniem. Jednakże podstawowy cel, jakim było przekazanie dokumentów do sądu, mimo, że z opóźnieniem został w pełni zrealizowany. Sąd nie kwestionuje przy tym wystąpienia w sprawie wspomnianego opóźnienia, niemniej jednak podkreślenia wymaga, że rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny sąd nie wymierza jej automatycznie, lecz bierze pod uwagę specyfikę i charakter okoliczności danej sprawy, w tym przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. dalej: "p.p.s.a.") Sąd I instancji zauważył, że okoliczności sprawy nie pozwalają przypisać organowi kwalifikowanej formy niedbalstwa, czy też złej woli, albowiem mimo niezachowania przez niego właściwej drogi przekazania skargi, nadał przesyłkę listową ze stosowną dokumentacją 23 grudnia 2024 r. (czyli w ustawowym 15-dniowym terminie). Ponadto w następstwie wezwań sądowych ostatecznie organ prawidłowo zrealizował ciążący na nim obowiązek przekazania skargi w formie elektronicznej. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że wymierzenie w rozważanym przypadku organowi grzywny byłoby nieproporcjonalne, zwłaszcza, że przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie grzywny, w pełni wypełnił on obowiązek przekazania dokumentów, o których mowa w art. 21 pkt 1 u.d.i.p., wobec czego na podstawie art. art. 55 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. oraz 151 p.p.s.a. oddalił wniosek o jej wymierzenie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył wnioskodawca. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji wniósł o zmianę postanowienia poprzez nałożenie grzywny na organ ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez Są I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na zażalenie organ, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20; publ. CBOSA). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08; publ. CBOSA). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny oscylującej w górnej granicy wymiaru będzie zasadne. Dopuszcza się również sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5). Bezspornie w niniejszej sprawie organ nie dochował ustawowego terminu na wykonanie swojego ustawowego obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. i przekazał oryginał skargi wniesionej przez wnioskodawcę w wersji elektronicznej z opóźnieniem. W ocenie Sądu I instancji w okolicznościach sprawy organ nie zasłużył na ukaranie grzywną, gdyż okoliczności sprawy nie pozwalają przypisać organowi kwalifikowanej formy niedbalstwa, czy też złej woli, albowiem mimo niezachowania przez niego właściwej drogi przekazania skargi, nadał przesyłkę listową ze stosowną dokumentacją 23 grudnia 2024 r. (czyli w ustawowym 15-dniowym terminie). Ze stanowiskiem Sądu I instancji należy się zgodzić. Jak wskazano na wstępie, zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec" o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia – w orzecznictwie dopuszcza się sytuacje, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji miał podstawy do oddalenia przedmiotowego wniosku, bowiem w istocie uchybienie organu w przekazaniu skargi było nieznaczne (3 dni), organ wyjaśnił przyczyny uchybienia oraz wykonał w terminie wezwania sądowe, co sprawiło, że skarga wnioskodawcy została rozpoznana bez opóźnienia. Sąd pierwszej instancji w sposób wystarczający wyjaśnił motywy, którymi się kierował oddalając przedmiotowy wniosek, wobec czego nie sposób doszukać się w zaskarżonym postanowieniu naruszenia prawa, które powinno poskutkować jego uchyleniem. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu nie mogła wpłynąć na odmienną ocenę zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie stanowi wystarczającej przesłanki do wymierzenia grzywny złożenie takiego wniosku w sytuacji, gdy organ przekazał skargę, odpowiedź na skargę z aktami sprawy, z uchybieniem obowiązku wynikającego z § 3 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 maja 2019 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz szczegółowych warunków przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1003), zgodnie z którym skargę sporządzoną w formie dokumentu elektronicznego organ przekazuje do elektronicznej skrzynki podawczej sądu, lecz w sytuacji, w której uchybienia te nie opóźniły rozpoznania sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji uznał, że przestawione okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności stopień zawinienia organu, przemawiały za oddaleniem wniosku o wymierzenie grzywny. Nie zaszły bowiem negatywne konsekwencje dla wnioskodawcy, a uchybienie organu nie miało również charakteru celowego i rażącego. W odniesieniu do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku organu o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201 p.p.s.a, art. 203 p.p.s.a. i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 p.p.s.a. i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 w zw. z art. 193 w zw. z 64 § 3 p.p.s.a.