III OZ 541/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 99/25 o odrzuceniu skargi R.W. na bezczynność [...]S.A. [...] w przedmiocie udostepnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, postanowieniem z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 99/25, odrzucił skargę R.W. z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi. W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach z dnia 21 marca 2025 r., skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu od skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka sądowa zawierająca wezwanie, pomimo dwukrotnej próby doręczenia, w dniach 10 i 18 kwietnia 2025 r. nie została odebrana przez skarżącego. Następnie WSA w Gliwicach wyjaśnił, że w myśl art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej P.p.s.a.), sąd administracyjny nie podejmie żadnej czynności procesowej na skutek pisma, od którego nie została uiszczona opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa stronę od uiszczenia opłaty od pisma w terminie siedmiu dni. Jeżeli pomimo stosownego wezwania strona nie uiści wpisu od skargi, podlega ona odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Ponieważ skarżący, pomimo dwukrotnej próby doręczenia, nie odebrał przesyłki, w sprawie znalazł zastosowanie art. 73 § 4 P.p.s.a., tj. wezwanie uznać należy za dokonane z dniem 24 kwietnia 2025 r. Ponieważ siódmy dzień terminu (1 maja 2025 r.) był ustawowo wolny od pracy, dlatego w myśl art. 83 § 2 P.p.s.a. termin upłynął 2 maja 2025 r. Skarżący w terminie nie uiścił wpisu, nie uiścił go także do chwili obecnej. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 220 § 3 w zw. z art. 58 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę. Z powyższym postanowieniem nie zgodził się skarżący, wnosząc zażalenie i domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oraz zasądzenia kosztów postepowania wg norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1. art. 74 § 1 P.p.s.a. poprzez uznanie wezwania do uiszczenia opłaty sądowej za skutecznie doręczone, podczas gdy ciężar obalenia domniemania wynikający z art. 73 § 4 P.p.s.a. spoczywa na stronie postępowania, a samo twierdzenie, że wpis nie został dokonany w terminie ustawowym nie jest wystarczające do odrzucenia skargi, bowiem uchybia to zasadom postępowania procesowego art. 10 w zw. z art. 1 P.p.s.a. w wyniku nie powzięcia ustaleń lub okoliczności faktycznych w zakresie niedostarczenia przesyłki sadowej; 2. art. 7 i art. 9 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w związku z brakiem w treści tego postanowienia określenia poprawnego standardu jawności przedmiotowych kwestii dalszego trybu ujawniania informacji o charakterze możliwie publicznym. W odpowiedzi na zażalenie [...] S.A. [...] wniosło o oddalanie zażalenia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie uzupełnił w wyznaczonym terminie wpisu od skargi, a zatem prawidłowo WSA w Gliwicach odrzucił skargę w oparciu o art. 220 § 3 P.p.s.a. Wyjaśnić przy tym należy, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi została doręczona w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 73 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 P.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W myśl zaś § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Z art. 73 § 1 i § 4 P.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia fikcji prawnej doręczenia pisma. Fikcja ta polega na przyjęciu za udowodniony fakt, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe. W niniejszej sprawie korespondencja skierowana do skarżącego została awizowana po raz pierwszy w dniu 2 kwietnia 2025 r. i powtórnie 10 kwietnia 2025 r., a nie jak omyłkowo wskazał to Sąd pierwszej instancji 10 i 18 kwietnia 2025 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika także, że przesyłkę pozostawiono w Urzędzie Pocztowym J., o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. W dniu 18 kwietnia 2025 r. stwierdzono, że przesyłka nie została podjęta i nastąpił jej zwrot do nadawcy. Wprawdzie w zażaleniu skarżący podniósł, że nie otrzymał tej korespondencji, jednakże okoliczność ta nie została uprawdopodobniona. Z uwagi na powyższe uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że doręczenie zastępcze przesyłki sądowej nastąpiło w dniu 16 kwietnia 2025 r. Zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego od skargi upłynął z dniem 23 kwietnia 2025 r. W sprawie nie jest sporne, że pomimo upływu zakreślonego terminu brak fiskalny skargi nie został uzupełniony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela utrwalone w orzecznictwie i doktrynie stanowisko, zgodnie z którym zwrotne potwierdzenie odbioru wraz z adnotacjami zamieszczonymi na przesyłce, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. W konsekwencji domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 P.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie obalił domniemania prawdziwości informacji znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, nie przedstawił bowiem jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że przesyłka sądowa nie była dwukrotnie awizowana, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej nie zostało umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej. Brak było zatem podstaw do podważenia prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia braków fiskalnych skargi. W takim stanie sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał przesyłkę za doręczoną z dniem 16 kwietnia 2025 r. w trybie zastępczym, o którym mowa w art. 73 § 4 P.p.s.a. Również zasadnie stwierdził, że w biegnącym od tej daty terminie do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, upływającym skutecznie z dniem 23 kwietnia 2025 r., skarżący nie uiścił wpisu od skargi. Taki stan sprawy powodował po stronie Sądu pierwszej instancji konieczność odrzucenia wywiedzionej skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Odnosząc się do twierdzeń podniesionych w zażaleniu, wyjaśnić należy, że Sąd nie miał obowiązku prowadzenia ze skarżącym równoległej korespondencji, tj. pisemnie w drodze przesyłek sądowych i drogą elektroniczną. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 74a § 1 P.p.s.a. doręczenie pism przez sąd następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona spełniła jeden z następujących warunków: 1) wniosła pismo w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu (...); 2) wystąpiła do sądu o takie doręczenie i wskazała sądowi adres elektroniczny; 3) wyraziła zgodę na doręczanie pism za pomocą tych środków i wskazała sądowi adres elektroniczny. Skarżący nie spełnił żadnego z powyższych warunków, stąd WSA w Gliwicach obowiązany był prowadzić korespondencję ze skarżącym wyłącznie w formie papierowej za pośrednictwem operatora pocztowego. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 9 i art. 10 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wskazać należy, że zaskarżone postanowienie dotyczyło kwestii stricte formalnych, co oznacza, że Sąd nie mógł odnieść się w swoich rozważaniach do spraw merytorycznych. Sąd administracyjny przed przystąpieniem do merytorycznej oceny zasadności skargi, zawsze bada legitymację skargową strony, zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz jej warunków formalnych i fiskalnych. Brak spełnienia któregokolwiek z tych warunków stanowi postawę do odrzucenia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.