III OZ 581/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 7 sierpnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 141/25 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego; w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 16 grudnia 2024 r., nr G.RUZ.4219.25.2024.5.IG w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przywrócenia P. G. (skarżący) terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wykazał, aby jego stan zdrowia w okresie od dnia 21 marca 2025 r. do dnia 28 marca 2025 r., tj. w okresie, w którym powinien on uiścić wymagany wpis od skargi, uniemożliwiał mu wykonanie tej czynności. Zdaniem sądu I instancji skarżący nie wykazał, aby jego choroba w tym okresie miała charakter nagły, aby był przy tym obłożnie chory i aby choroba ta uniemożliwiała mu wyręczenie się inną osobą. Skarżący nie przedstawił przy tym żadnego dokumentu potwierdzającego jego zły stan zdrowia, który uniemożliwiałby mu podjęcie działania, jak i wyręczenie się w tym celu inną osobą. Skarżący nie wykazał również aby sprawowanie opieki nad matką uniemożliwiało mu uiszczenie wpisu sądowego w terminie, w tym poprzez wyręczenie się inną osobą w tym celu. Następnie sąd I instancji podniósł, że problemy finansowe skarżącego, na które powołuje się we wniosku nie mogą usprawiedliwiać uchybienia terminu. Skarżący w wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego został pouczony o możliwości złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, brak było podstaw do uznania, że skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego bez swojej winy. Końcowo sąd I instancji wskazał, że w terminie, w którym skarżący zobowiązany był do uiszczenia wpisu sądowego, wykonał on inne wezwanie sądu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie i skierowanie sprawy do rozpatrzenia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżący był zmuszony zapewnić całodobową opiekę ciężko chorej matce, co skutkowało dużym zmęczeniem fizycznym i psychicznym. Ponadto skarżący powołała się na duże koszty opieki medycznej związane z wyżej opisaną sytuacją, co spowodowało, że nie był w stanie uiścić wymaganego wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. W wyjątkowych okolicznościach, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu, o ile strona uprawdopodobni, że niedotrzymanie terminu nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy jedynie zaistnienie wyjątkowych, nieprzewidywalnych i niezależnych od strony okoliczności, których nie mogła usunąć w terminie do dokonania danej czynności, może uzasadniać jego przywrócenie. Obowiązek wykazania należytej staranności w uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu danego terminu ciąży na podmiocie składającym wniosek o przywrócenie terminu. W orzecznictwie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym wobec dowodu i jako taki nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski, R. Stankiewicz (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 9, 2025, art. 86.). Co do zasady należy wskazać, że choroba może stanowić przesłankę uzasadniającą stwierdzenie braku winy w uchybieniu terminu. Konieczne jest jednak wykazanie, że miała ona charakter nagły i niespodziewany. Ponadto musi ona stanowić przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia oraz uniemożliwiającą wyręczenie się z obowiązku przez inną osobę. Tego rodzaju okoliczność musi zostać uprawdopodobniona przez stronę. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Nie oznacza to jednak, że wystarczające i adekwatne jest wyłącznie poinformowanie i ogólne przedstawienie symptomów długotrwałej choroby, która dotknęła stronę. W warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uprawdopodobnił, że w okresie upływu ustawowego terminu na uzupełnienie braków skargi, jego sytuacja życiowa, w tym osobista zdrowotna, jak i związana z chorobą matki oraz przemęczeniem fizycznym i psychicznym, uległa nagłemu pogorszeniu uniemożliwiającemu podjęcie czynności lub zlecenie ich dokonania innej osobie. Świadczy o tym m.in. fakt, że skarżący terminowo uzupełnił część braków skargi przesyłając jej brakujące odpisy oraz podając numer PESEL. Należało więc uznać, również w kontekście argumentacji podnoszonej we wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych, a dotyczącej trudnej sytuacji finansowej skarżącego, że miał on przynajmniej techniczną możliwość kompleksowego wykonania wezwania sądu, czego jednak nie dokonał, np. składając wniosek o przyznanie prawa pomocy. Natomiast aspekty dotyczące natury majątkowej nie mogły uzasadniać przychylenia się do wniosku skarżącego o przywrócenie terminu, bowiem kwestie te mogłyby zostać wzięte pod uwagę, o czym wspomniano powyżej, przy okazji złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego jednak skarżący w sprawie nie złożył. Argumenty dotyczące braku możliwości finansowych uiszczenia wpisu sądowego są z punktu widzenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi nieistotne i nie mogły zostać wzięte pod uwagę przez Sąd. Brak możliwości finansowych nie usprawiedliwia niewykonania wezwania i nie może stanowić przesłanki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W takim stanie rzeczy należało podzielić ocenę sądu I instancji i uznać, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.