III SA/Po 34/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor sądowy WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; postanawia odrzucić skargę

Pismem z 15 listopada 2024 r. A. P. (dalej: "skarżąca) wniosła skargę na czynności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "ZUS" lub "organ"). W treści skargi skarżąca wniosła m. in. o zbadanie właściwości miejscowej ZUS oraz zarzuciła nieudostępnianie przez organ wnioskowanych dokumentów w żądanej formie, przekazywanie korespondencji na niewłaściwy adres, egzekucję roszczeń pomimo przedawnienia oraz naliczanie odsetek pomimo nieprawidłowego dostarczania zawiadomień, czy naliczanie odsetek, pomimo nieprawidłowego doręczania zawiadomień, czy brak wskazania przepisów prawnych, na podstawie których organ naliczał składki, mimo, że skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej. W odpowiedzi Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Skarżącej postanowieniem z 4 marca 2025r. udzielono pomocy prawnej poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, zważył co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej, przy czym art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola ta dotyczy także innych niż decyzje, czy postanowienia aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Warunkiem merytorycznego rozpatrzenia skargi jest złożenie jej na akt lub czynność objętą zakresem właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, określonej w art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na; 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a)pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b)opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Reasumując, kognicja sądów administracyjnych odnosi się jedynie do spraw określonych przepisami prawa. Skarżąca w treści skargi wskazała czynności ZUS, które nie znajdują się w katalogu aktów administracyjnych i czynności podejmowanych przez organy administracji publicznej, podlegających kognicji sądów administracyjnych. Zarzuciła bowiem ZUS nieudostępnianie przez organ wnioskowanych dokumentów w żądanej formie, przekazywanie korespondencji na niewłaściwy adres, egzekucję roszczeń pomimo przedawnienia oraz naliczanie odsetek pomimo nieprawidłowego dostarczania zawiadomień, czy naliczanie odsetek, pomimo nieprawidłowego doręczania zawiadomień, czy brak wskazania przepisów prawnych, na podstawie których organ naliczał składki, mimo, że skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej. Skarżąca nie wskazała przy tym, by jej skarga dotyczyła bezczynności ZUS, ani nie podała żadnego postanowienia, decyzji administracyjnej, czy innego władczego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej ZUS, które stanowiłyby przedmiot skargi. Równocześnie z akt sprawy wynika, że skarżąca pismami z 4.09.2023 r. i z 29.09.2023r. wniosła skargi na czynności egzekucyjne, skargę na działanie ZUS, a pismem z 10.10.2024 r. ponaglenie. Wymaga również wyjaśnienia, że tutejszy Sąd wyrokiem z 18 marca 2025 r. sygn. akt III SAB/Po 17/24 (nieprawomocny) częściowo uwzględnił skargę B. P. i A. P. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie nierozpoznania wniosku o rozłożenie na raty zaległości z tytułu nieopłaconych składek oraz wniosku o udostępnienie dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał ZUS do załatwienia wniosku B. P. z 4 sierpnia 2023 r. o wydanie kopii dokumentów dotyczących postępowania egzekucyjnego – w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; stwierdził, że ZUS dopuścił się bezczynności; która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a w pozostałym zakresie odrzucił skargę. Wszystkie te okoliczności wskazują, że przedmiotowa skarga jest niedopuszczalna bowiem nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 w zw. z § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.