IV SA/Wr 14/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 4 listopada 2024 r., nr SKO/RŚ-423/185/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę w całości.

Postanowieniem z 4 XI 2024 r. (SKO/RŚ-423/185/2024) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej "SKO"), po rozpoznaniu odwołania A. B. (dalej "skarżący") od decyzji z 27 VIII 2024 r. (ŚR 20.21.4241.149.7.2.2021) Prezydenta Głogowa uchylającej własną decyzję z 1 VII 2021 r. (ŚR 20.21.4241.149.2.1.2021) przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej nad A1. B1., stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Jak wynika z akt administracyjnych powyższe postanowienie wydano w następujących okolicznościach sprawy: Zawiadomieniem z 29 VII 2024 r. Prezydent Głogowa (dalej "organ I instancji") zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z 1 VII 2021 r. (ŚR 20.21.4241.149.2.1.2021) przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej nad A1. B1. Zawiadomienie skierowano na adres przy "ul.[...]", [...]-[...] G. Przesyłka została awizowana i zwrócona do nadawcy wobec jej niepodjęcia w terminie. W notatce służbowej z 27 VIII 2024 r. pracownik organu I instancji stwierdził, że skontaktował się ze skarżącym w celu ustalenia adresu do korespondencji. Skarżący poinformował, że adres do korespondencji to: G. "ul. [...]" [...]/[...]. Decyzją z 27 VIII 2024 r. (ŚR 20.21.4241.149.7.2.2021) organ I instancji uchylił własną decyzję z 1 VII 2021 r. (ŚR 20.21.4241.149.2.1.2021) przyznającą skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki sprawowanej nad A1. B1., nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności. Powołano się przy tym na okoliczność uzyskania przez A1. B1. świadczenia wspierającego. Decyzja została wysłana na adres G. "ul. [...]" [...]/[...]. Przesyłkę awizowano i zwrócono do nadawcy z dniem 18 IX 2024 r. wobec jej niepodjęcia w terminie. W kolejnej notatce służbowej pracownik organu I instancji stwierdził, że w dniu 23 IX 2024 r. przybył skarżący i zrobił zdjęcia decyzji z 27 VIII 2024 r. (ŚR 20.21.4241.149.7.2.2021). Skarżący nie chciał zapoznać się z materiałem dowodowym w sprawie i nie podał adresu do korespondencji wskazanego podczas rozmowy telefonicznej. W dniu 24 IX 2024 r. do organu I instancji wpłynęło odwołanie skarżącego, w którym zarzucił on nieważność decyzji oraz jej nieistnienie w związku z brakiem skutecznego doręczenia. W ocenie skarżącego decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu i nie może wywoływać żadnych skutków prawnych. SKO, postanowieniem z 4 XI 2024 r. (SKO/RŚ-423/185/2024), stwierdziło nieporuszalność odwołania. W ocenie SKO, doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji nie można było uznać za skuteczne. Organ I instancji zobowiązany był uzyskać pisemne wyjaśnienia strony co do miarodajnego adresu do doręczeń. Jest to okoliczność istotna w sprawie i nie może być ustalana w formie notatki służbowej. Skoro organ I instancji nie dysponował oświadczeniem skarżącego w kwestii adresu to błędne i nieskuteczne było wysyłanie decyzji na adres wynikający z notatki służbowej. SKO zwróciło uwagę, że w odwołaniu skarżący wskazał adres: G., "ul.[...]". W ocenie SKO nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji skutkuje niedopuszczalnością odwołania. Organ I instancji powinien prawidłowo doręczyć decyzję, wówczas skarżący będzie mógł wnieść od niej odwołanie. W skardze na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji. Skarżący podkreślił, że decyzja organu I instancji nigdy nie została mu doręczona, zaś decyzja niedoręczona jest decyzją nieistniejącą i nie określa praw i obowiązków strony. Kwestionowane postanowienie SKO w ogóle nie rozpatrzyło zarzutu nieważności decyzji, jak również blokuje skarżącemu prawo do zaskarżenia tej decyzji do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wnosząc o jej rozpoznanie w trybie uproszczonym i oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Warunkiem dopuszczalności wniesienia odwołania jest skuteczne doręczenie przez organ I instancji decyzji administracyjnej stronie postępowania. Jak wynika z art. 110 § 1 kpa, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Analogicznie jest w przypadku strony, do której decyzja jest skierowana. Dopiero z chwilą doręczenia decyzji stronie następuje skutek związania strony decyzją w tym znaczeniu, że rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania i skorelowane z tym uprawnienie procesowe do wniesienia odwołania. Według art. 129 § 2 kpa, odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Skuteczne doręczenie decyzji jest więc warunkiem koniecznym dopuszczalności odwołania. Jeśli bowiem doręczenie było nieskuteczne, oznacza to, że postępowanie przez organem I instancji nie zostało zakończone, zaś termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu. W okolicznościach sprawy wystąpiła taka właśnie okoliczność. Bezsporne jest, że organ I instancji błędnie ustalił adres skarżącego, tak więc doręczenia w trybie awizo nie można było uznać za prawnie skuteczne. Przewidziana w art. 44 § 4 kpa fikcja skutecznego doręczenia wystąpi tylko wówczas, jeśli zachowane zostaną wszystkie czynności gwarantujące adresatowi odebranie awizowanej przesyłki. Nie można zaś uznać, ze taka gwarancja wystąpiła, w przypadku gdy – jak w niniejszej sprawie – przesyłkę skierowano pod niewłaściwy adres. Skoro nie można było przyjąć w przypadku skarżącego skutku doręczenia decyzji organu I instancji w trybie awizo, jak również nie doręczono skarżącemu decyzji w trakcie jego wizyty w siedzibie organu I instancji w dniu 23 IX 2024 r., to trafnie SKO uznało, że skorzystanie przez skarżącego z odwołania było w istocie przedwczesne. Brak skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji co najmniej jednej stronie postępowania wyklucza możliwość wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 134 kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania wystąpi niewątpliwie m.in. w przypadku braku przedmiotu odwołania. Nieskuteczność doręczenia decyzji jedynej stronie postępowania – jak ma to miejsce w niniejszej sprawie – oznacza, że decyzja taka nie staje się częścią systemu prawnego i nie rodzi skutków prawnych, jakie w normalnym toku czynności wiążą się z jej doręczeniem. Skarżący zresztą sam w ramach odwołania jak i skargi zwracał na to uwagę podnosząc, że decyzja niedoręczona stronie jest decyzją nieistniejącą w obrocie prawnym i nie określa praw ani obowiązków strony. Teza ta jest trafna, przy czym zaznaczyć trzeba, że rodzi ona określone procesowe i logiczne konsekwencje, których skarżący z kolei nie chce zaakceptować. Zaskarżone postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność odwołania stanowi właśnie konsekwencję uwzględnienia argumentacji skarżącego. Postanowienie SKO w okolicznościach sprawy nie oznacza jednak ostateczności decyzji organu I instancji, ale stwierdza jedynie przedwczesność odwołania i konieczność prawidłowego doręczania tej decyzji skarżącemu przez organ I instancji. Dopiero z chwilą takiego doręczenia powstaną związane z tym skutki prawne, w tym powstanie prawo do wniesienia odwołania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie zwrócono uwagę, że brak prawidłowego doręczenia oryginału decyzji organu I instancji powoduje, że decyzja ta pozbawiona jest mocy prawnej zgodnie z art. 110 § 1 kpa. W takim przypadku należy uznać odwołanie wniesione od tej decyzji za niedopuszczalne na podstawie art. 134 kpa. Brak skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do naruszenia art. 40 § 1 oraz art. 129 § 2 kpa (wyrok NSA z 10 V 2022 r., II OSK 1375/21, publ. CBOSA). Odnosząc się do wniosku skargi o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd zwraca uwagę, że przedmiotem sprawy sądowej jest tu niedopuszczalność odwołania (sprawa z art. 134 kpa), a nie sprawa świadczenia pielęgnacyjnego. Abstrahując od samej możliwości (dopuszczalności) stwierdzenia nieważności decyzji niedoręczonej, trzeba przede wszystkim podkreślić, że z pozycji art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Tymczasem sprawa świadczenia pielęgnacyjnego nie mieści w granicach sprawy niedopuszczalności odwołania (sprawy z art. 134 kpa), jak również nie jest ona niezbędna do końcowego załatwienia tej sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł na podstawie art. 151 ppsa. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 ppsa.