VI SA/Wa 304/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 lipca 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego ("GITD"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 11 i 22, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019, poz. 2140 ze zm.) - zwanej dalej "u.t.d.", lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d., po rozpatrzeniu odwołania M. K. ("strona", "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego ("WITD") z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Ww. decyzje wydano w następujących okolicznościach: w dniu [...] kwietnia 2019 r. w Warszawie funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę drogową pojazdu marki [...] o nr rej. [...]. Kontrolowanym pojazdem kierował M. K., obywatel [...], wykonujący przewóz osób we własnym imieniu. W chwili podjęcia interwencji ww. samochodem osobowym, posiadającym pięć miejsc siedzących, przewożono pasażera z Lotniska [...] na ul. [...] w [...]. Podczas kontroli ustalono, że usługa przewozu została zamówiona poprzez aplikację [...], a wysokość opłaty za kurs określono na 22 zł. Opłata miała zostać zapłacona gotówką. Usługa transportowa nie została wykonana ponieważ, po rozpoczęciu przejazdu, pojazd zatrzymano do kontroli drogowej. Wobec powyższego nie została pobrana opłata za usługę. Powyższe oświadczył pasażer w trakcie kontroli drogowej. Podczas kontroli drogowej kierowca nie okazał licencji na wykonywanie transportu drogowego osób ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Ustalenia z kontroli zostały zawarte w protokole nr [...]. Kierowca odmówił podpisania protokołu kontroli bez podania przyczyny (zgodnie z adnotacją na protokole kontroli). Protokół kontroli wraz z aktami sprawy zostały przekazane WITD (pismem z dnia 24 kwietnia 2019 r.). Pismem z dnia 28 października 2019 r. WITD zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu. Na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Miasta [...] ustalono, że na dzień kontroli M. K. nie posiadał żadnego uprawnienia do wykonywania transportu drogowego osób. W piśmie, które wpłynęło do WITD w [...] w dniu 13 listopada 2019 r., skarżący wskazał, że pracował dla [...]., a pośrednikiem w kontaktach z B. była spółka F. sp. z o.o., z którą skarżący zawarł umowę ustną. Do pisma strona załączyła kopię licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej spółce F. sp. z o.o. w [...] oraz kopię licencji nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielonej spółce F. Sp. z o.o. w [...]. W toku postępowania organ I instancji wezwał obie ww. spółki do przesłania dokumentów potwierdzających współpracę ze skarżącym przy realizacji przewozu z 11 kwietnia 2019 r. Spółki nie udzieliły odpowiedzi na to wezwanie. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez WITD, jako organ I instancji, decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. nakładającej na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły następujące naruszenia: • wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy oraz • wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji. W wyniku wniesionego odwołania, GITD decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że w tej sprawie ziściły się przesłanki do nałożenia kary, bowiem w ramach przewozu wykonywanego przez skarżącego w dniu 11 kwietnia 2019 r. doszło do naruszeń przepisów u.t.d. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 5b u.t.d. w zw. z Ip. 1.1. załącznika nr 3 do tej ustawy poprzez wymierzenie kary za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.; art. 92a ust 1 i 6 u.t.d. w zw. z lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt 6a u.t.d. poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego; art. 4 pkt 11 u.t.d. w zw. z art. 2 pkt 4 rozporządzenia (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006, polegające na uznaniu, że przewóz tylko jednej osoby, nie zaś grupy pasażerów, wypełnia znamiona przewozu okazjonalnego, podczas gdy definicja przewozu okazjonalnego określona w u.t.d., jak i definicja usług okazjonalnych określona w ww. rozporządzeniu wymaga, aby przewoźnik wykonywał przewóz co najmniej dwóch osób (grupy osób). Strona zarzuciła także naruszenie przepisów procesowych, tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego w szczególności w zakresie tego, czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili kontroli oraz czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego. Sformułowano także zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny tej sprawy ustalono i oceniono prawidłowo, a wykładnia i zastosowanie przepisów prawa materialnego nie nasuwa istotnych zastrzeżeń. W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że podczas kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Policji skarżący wykonywał transport drogowy w postaci przewozu okazjonalnego w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. Wykonywał bowiem zarobkowo przewóz osób, w sposób niepozwalający zakwalifikować go jako przewóz regularny bądź wahadłowy, zdefiniowane w art. 4 pkt 7 i 10 u.t.d. Po myśli art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny można wykonywać, z pewnymi niewchodzącymi w tej sprawie w grę, a wymienionymi w art. 18 ust. 4b u.t.d. wyjątkami, jedynie pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Zatrzymany do kontroli kierowca przewoził pasażera za ustaloną cenę, na trasie wytyczonej przez zamawiającego przewóz. Usługa przewozu została zamówiona za pośrednictwem aplikacji internetowej [...] Okoliczności te wynikają z notatki urzędowej funkcjonariusza Policji z dnia 11 kwietnia 2019 r. Skarżący nie podważył okoliczności z niej wynikających. W ocenie Sądu, brak było podstaw do pominięcia tego dowodu przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy. Nie zostały przy tym wykazane podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z jego współpracą na rzecz F. sp. z o.o. Nadesłane przez skarżącego kopie licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym udzielone spółkom: F. sp. z o.o. oraz F. sp. z o.o. same w sobie nie potwierdzają współpracy tych spółek ze skarżącym na jakiejkolwiek podstawie w istotnym dla sprawy okresie. Bez odpowiedzi pozostały wezwania organu I instancji wystosowane do obu spółek o nadesłanie dokumentów świadczących o ich współpracy ze skarżącym w dniu 11 kwietnia 2019 r. Sam skarżący, który od dnia 25 listopada 2019 r. był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazał aktywności dowodowej w ww. zakresie poza przedstawieniem kopii ww. dokumentów. Nieprzedłożenie przez skarżącego wiarygodnych dowodów na potwierdzenie, że wykonywał przewóz w imieniu i na rzecz innego podmiotu, powoduje przypisanie mu odpowiedzialności za wykonanie usługi. Status skarżącego jako przedsiębiorcy nie budzi wątpliwości w okolicznościach sprawy. Świadczy o tym nie tylko odpłatność przewozu wykonywanego przez skarżącego, ale także zorganizowany charakter jego działalności (poprzez wykorzystywanie podczas jej prowadzenia aplikacji [...]). Fakt, że - wobec podjęcia czynności kontrolnych przez funkcjonariuszy Policji - do zapłaty za przejazd w dniu 11 kwietnia 2019 r. nie doszło, nie zmienia charakteru tej działalność. Przejazd poprzedziło bowiem skomunikowanie skarżącego z pasażerem za pośrednictwem aplikacji i uzgodnienie trasy i ceny na wykonanie zamówionej usługi. Z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika (str. 7), że organ w ww. zakresie odwołał się do stanowiska WSA w Opolu wynikającego z wyroku z dnia 1 października 2012 r., sygn. akt II SA/Op 274/12 i przyjął, że "wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 i art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym". Tak jak zarzuca pełnomocnik skarżącego w skardze , w uzasadnieniach ocenianych decyzji brak jest opisu zasad działania aplikacji [...]. Niemniej w realiach niniejszej sprawy, z uwagi na jej stan faktyczny, wynikający ze zgromadzonych w aktach dowodów, Sąd stwierdza, że takiej potrzeby nie było dla jej prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Skoro ze sprawy wynika, że pasażer zamówił przedmiotowy kurs za pomocą aplikacji [...], a na żadnym etapie okoliczności tych skarżący nie podważał, organy nie miały podstaw do czynienia dalszych wyjaśnień i poszukiwania innych dowodów. W uzasadnieniach obu decyzji w sposób logiczny i spójny wyjaśniono na jakich dowodach się oparto i co zostało nimi dowiedzione. W oparciu o dowody z akt sprawy GITD właściwie wywiódł, że do realizacji usługi doszło na skutek skorzystania przez pasażera i kierowcę z ww. aplikacji, służącej do organizowania usług przewozu. Aplikacja ta, obok innych tego typu istniejących na rynku, jest sposobem porozumiewania się pomiędzy wykonującym usługę przewozu a pasażerem. Fakty te są znane Sądowi z urzędu. Opisano je np. w wyroku VI SA/Wa 785/18 z dnia 4 września 2018 r. Skarżący nie wykazał, że kontrolowany przejazd odbywał się na innych zasadach, niż to wynika z ustaleń organów. Prowadzenie zatem dodatkowych ustaleń w tym zakresie było zbędne. Skarżący, mimo braku licencji, faktycznie świadczył odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. W ocenie Sądu prawidłowe są również ustalenia organów orzekających, że skarżący w dniu kontroli wykonywał przewóz okazjonalny. W myśl art. 4 pkt 11 u.t.d. przez przewóz okazjonalny należy rozumieć przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Niewątpliwe przewóz wykonywany przez skarżącego w dniu kontroli nie stanowił przewozu regularnego ani regularnego specjalnego ani wahadłowego, gdyż nie zostały spełnione warunki określone dla tych przewozów w art. 4 pkt 7, 9 i 10 u.t.d. Wbrew twierdzeniom skarżącego bez znaczenia dla stwierdzenia przewozu okazjonalnego jest ilość przewożonych pasażerów. Definicja przewozu okazjonalnego zawarta w powołanym art. 4 pkt 11 u.t.d. nie wyklucza, aby takie usługi mogły być świadczone także na rzecz pojedynczego pasażera. Podkreślić jednocześnie należy, że powołane w skardze na uzasadnienie tego zarzutu rozporządzenie (WE) nr 1073/2009 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 października 2019 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz.Urz.UE.L 300 z 14.11.2009, str. 88, ze zm.) nie można stosować wprost do przewozu wykonywanego samochodami osobowymi z uwagi na cel i zakres przedmiotowy tego aktu, którym jest zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowego autobusowego i autokarowego przewozu osób na terytorium Wspólnoty. Również z definicji usług okazjonalnych zawartej w art. 2 pkt 4 wymienionego rozporządzenia określającej te usługi jako nieobjęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika, nie można wywodzić wniosku, że dla kwalifikacji usługi przewozowej jako okazjonalnej niezbędnym jest stwierdzenie w każdym przypadku przewozu co najmniej dwóch osób (grupy osób). Zdaniem Sądu z przepisu tego wynika, że przewóz grup pasażerów powinien stanowić zasadę organizowania usług okazjonalnych, co jednak nie dyskwalifikuje świadczenia usług okazjonalnych na rzecz pojedynczego pasażera. Zawarty w art. 2 pkt 4 rozporządzenia zwrot "przewóz grup pasażerów utworzony z inicjatywy zleceniodawcy", w odniesieniu do przewozu osób samochodem osobowym należy rozumieć w ten sposób, że daje zleceniodawcy swobodę w zakresie wyboru, czy przewóz dotyczy jednego pasażera, czy też ich większej liczby. W rozpoznawanej sprawie podstawą nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za naruszenie przepisów transportu drogowego było stwierdzone w dniu kontroli wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem nieprzeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Wyjaśnić należy, że wykonywanie przewozu okazjonalnego jest dopuszczalne jedynie po spełnieniu warunku określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d., a mianowicie można go wykonać jedynie pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Pojazd, którym w dniu kontroli był wykonywany sporny przewóz nie spełniał tego wymogu. Z dowodu rejestracyjnego pojazdu marki Toyota o nr rej. [...] oraz protokołu kontroli jednoznacznie wynika, że przedmiotowy pojazd jest przeznaczony do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Powyższe oznacza, że nie został spełniony warunek wykonywania przewozu okazjonalnego określony w art. 18 ust. 4a u.t.d. W okolicznościach sprawy nie miał miejsca również przypadek uprawniających do wykonywania przewozu okazjonalnego bez spełnienia wymogu konstrukcyjnego pojazdu opisanego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Zgodnie z art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d dopuszcza się przewóz okazjonalny: 1) pojazdami zabytkowymi, 2) samochodami osobowymi: a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę, b) na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa, c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa, niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy. W niniejszej sprawie nie doszło do zawarcia pisemnej umowy na przewóz osób w lokalu przedsiębiorstwa. W toku postępowania skarżący nie przedstawił żadnej umowy zlecenia, czy umowy na wykonanie usług transportowych. Jak wynika z wyjaśnień pasażera z dnia 11 kwietnia 2019 r. zamówił on usługę przewozu z Lotniska [...] na ul. [...] w [...] za pomocą aplikacji [...]. W aktach brak dowodów, że pasażer zawarł z kierowcą umowę na przejazd osób, jako że przewóz został zrealizowany na podstawie zlecenia złożonego za pośrednictwem aplikacji. Z protokołu kontroli wynika, że pasażer miał zapłacić kierowcy za usługę gotówką. A zatem w okolicznościach sprawy opłata za przewóz nie została uregulowana bezgotówkowo na rzecz przedsiębiorcy ani gotówką w lokalu przedsiębiorstwa. Należy również zwrócić uwagę, że art. 18 ust. 4b pkt 2 u.t.d., dopuszczający wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy, wymaga spełnienia wszystkich trzech warunków, które zostały określone pod lit. a, b, c, co bezspornie nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Prawidłowo zatem organy administracji uznały, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. Naruszenia prawa w sferze działalności polegającej na świadczeniu usług transportu drogowego wiążą się z odpowiedzialnością administracyjną. Zgodnie z art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 12.000 zł za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł (ust. 3). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (art. 92a ust. 7 u.t.d.). Na podstawie lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 12.000 zł. Natomiast za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d., nakładana jest kara pieniężna w wysokości 8.000 zł (lp. 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.). Przy czym łączna suma kar tak jak w niniejszej sprawie nie mogła przekroczyć 12.000 zł. Wymierzenie skarżącemu kary za naruszenie warunków dotyczących transportu drogowego nastąpiło przy prawidłowym zastosowaniu powołanych przepisów do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. W ocenie Sądu organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. W takim stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2019 r., poz. 2325) oddalił skargę.