K 48/13

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 26 lipca 2016 r. Pozycja 65 POSTANOWIENIE z dnia 19 lipca 2016 r. Sygn. akt K 48/13 Try bunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Rzepliński – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Leon Kieres Julia Przy łę bska Piotr Pszczół kowski Ma ł gorzata Pyziak-Szafnicka Stanis ł aw Rymar Piotr Tuleja – sprawozdawca S ł awomira Wronkowska-Ja ś kiewicz Andrzej Wróbel Marek Zubik, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lipca 2016 r., wniosku Sejmiku Województwa Mazowieckiego o zbadanie zgodności: art. 59 w zwi ą zku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia ł alno ś ci leczniczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 217) w zakresie, w jakim nak ł ada na samorz ąd województwa obo- wi ą zek finansowania z bud żetu województwa ś wiadcze ń opieki zdrowot- nej zrealizowanych, zgodnie z obowi ą zuj ącymi przepisami, w szczególno- ś ci z art. 15 ustawy o dzia ł alno ś ci leczniczej, przez samodzielny publiczny zak ład opieki zdrowotnej, dla którego samorząd województwa jest orga- nem tworz ą cym, ponad limit ś wiadcze ń sfinansowanych na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia, z art. 166 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 2 i w zwi ą zku z art. 68 ust. 2, a tak ż e z art. 167 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z 2000 r. Nr 48, poz. 552 i Nr 53, poz. 638, z 2001 r. Nr 98, poz. 1070, z 2005 r. Nr 169, poz. 1417, z 2009 r. Nr 56, poz. 459 i Nr 178, poz. 1375, z 2010 r. Nr 182, poz. 1228 i Nr 197, poz. 1307 oraz z 2011 r. Nr 112, poz. 654) w zwi ą zku z art. 134 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyj- nym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) umorzy ć post ę powanie. OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 2 UZASADNIENIE I 1. Do Trybuna ł u Konstytucyjnego wp ł yn ęły dwa wnioski organów stanowią cych jed- nostek samorz ą du terytorialnego dotycz ą ce zbadania zgodno ś ci art. 59 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia ł alno ś ci leczniczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 217; dalej: u.d.l.). Ze wzgl ę du na to ż samo ść przedmiotow ą wniosku Sejmiku Województwa Mazowiec- kiego z 3 czerwca 2013 r. oraz wniosku Rady Miasta Sto ł ecznego Warszawy z 8 sierpnia 2013 r., Prezes Trybuna ł u Konstytucyjnego zarz ą dzi ł łączne ich rozpoznanie pod wspólną sygnatur ą akt K 48/13. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, upowa ż niony do reprezentowania Rady m.st. Warszawy w post ę powaniu przed Trybuna ł em, 29 maja 2014 r. cofn ął wniosek o stwierdzenie niezgodno ś ci art. 59 ust. 2-4 u.d.l. z Konstytucj ą . W zwi ą zku z tym Trybuna ł , postanowieniem z 2 grudnia 2014 r., na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.) umorzy ł post ę powanie w zakresie dotycz ą cym wniosku Rady m.st. Warszawy. Przedmiotem rozpoznania pozosta ł wniosek Sejmiku Województwa Mazowieckiego (dalej: wnioskodawca). 1.1. Wnioskodawca , na podstawie uchwały nr 44/13 z 18 marca 2013 r., wystąpił do Trybunału z wnioskiem o zbadanie zgodności art. 59 w zwi ą zku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 u.d.l. w zakresie, w jakim nak ł ada na samorz ą d województwa obowi ą zek finansowania z bud ż etu ś wiadcze ń opieki zdrowotnej, zrealizowanych – zgodnie z obowi ą zuj ącymi przepisami, w szczególnoś ci z art. 15 u.d.l. – przez samodzielny publiczny zak ł ad opieki zdrowotnej (dalej: SPZOZ), dla którego samorz ą d wo jewództwa jest organem tworz ą cym, ponad limit ś wiadcze ń sfinansowanych na podstawie umowy z Narodowym Fun- duszem Zdrowia (dalej: NFZ albo Fundusz), z art. 166 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 2 i w zwi ą z- ku z art. 68 ust. 2, a tak ż e z art. 167 ust. 4 Konstytucji. 1.2. W nioskodawca podkreślił, że finansowanie opieki zdrowotnej jest zadaniem w ładz centralnych, które reprezentuje NFZ. Tymczasem , w świetle zakwestionowanego prze- pisu, obowi ą zek finansowania w szelkich niedoborów finansowych SPZOZ , dla których samo- rząd jest podmiotem tworz ą cym, zosta ł przerzucony, bez ż adnych ogranicze ń , na samorz ą d terytorialny (w tym na samorz ąd województwa m azowieckiego). Wnioskodawca podkreślił, że zasada demokratycznego pa ń stwa prawnego sformu ł o- wana w art. 2 Konstytucji wymaga kszta łtowania stosunków mię dzy pa ń stwem a samorz ą dem terytorialnym w sposób rzetelny i prawidł owy. Podzia ł zada ń publicznych powinien być zgodny z art. 166 ust. 1 i 2 Konstytucji. W ocenie wnioskodawcy obowiązek finansowania w pe ł nym zakresie niedo borów SPZOZ nie mo ż e by ć postrzegany ani jako zadanie w ł asne samorz ą du (art. 166 ust. 1 Konstytucji), ani jako zadanie zlecone (art. 166 ust. 2 Konstytucji). W konsekwencji s posób ukszta ł towania zaskar ż onej regulacji narusza także , wynikaj ą cy z zasady demokratycznego pa ń stwa prawnego, obowi ą zek poprawnej legislacji w zakresie dotycz ą cym określenia kompetencji organów pań stwa, a ponadto nie znajduje uzasadnienia w konstytucyjnej zasadzie pomocniczo ś ci. Wnioskodawca stwierdził, że zakwestionowana regulacja ogranicza w istot ny sposób uprawnienia w ł a ś cicielskie samorz ądu województwa i pozbawia ten samorząd prawa do sa- modzielnego decydowania o zakresie i kierunkach finansowania SPZOZ w sposób najpeł niej gwarantuj ący wszystkim równy dost ę p do ś wiadcze ń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. To czyni art. 59 u.d.l. niezgodnym z art. 166 ust. 1 i 2 w zwi ą zku OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 3 z art. 68 ust. 2 Konstytucji. R ozwiązania przewidziane w art. 59 u.d.l. s ą antyspo ł eczne i utrudniaj ą realizacj ę zada ń na ł o ż onych na samorz ą dy przez art. 68 ust. 2 Konstytucji. Znaczna liczba SPZOZ ma wieloletnie ujemne wyniki finansowe i zad ł u ż enie niekiedy wy ż- sze ni ż ca ł oroczne bud ż ety podmiotów tworzą cych. W takiej sytuacji ustawodawca, mimo formalnie wyst ę puj ą cych w art. 59 u.d.l. alternatyw, skazuje zad ł u ż one SPZOZ na likwidacj ę lub komercjalizacj ę, która de facto sko ń czy ć si ę mo ż e pe ł n ą prywatyzacj ą . W ocenie wnioskodawcy, regulacja narzucająca pe ł n ą odpowiedzialno ść finansową , polityczn ą i prawn ą samorz ą du województwa za zadłużenie SPZOZ narusza konstytucyjnie ukszta ł towany w art. 166 ust. 1 i 2 Konstytucji system podzia ł u zada ń publicznych mi ę dzy pa ń stwo a samorz ą d terytorialny. Znosi odpowiedzialno ść pa ń stwa za nale ż yte finansowanie ś wiadcze ń opieki zdrowotnej ze środków publicznych, czynią c jednostki samorz ą du teryto- rialnego (dalej: j.s.t.) wy łą cznie odpowiedzialnymi za ujemne wyniki finansowe SPZOZ. W istocie przyjęte rozwiązanie oznacza przekazanie do realizacji lub zlecenie samorz ą dom nowego zadania publicznego. Zgodnie zaś z art. 167 ust. 4 Konstytucji zmianom w zakresie zada ń i kompetencji jednostek samorz ą du terytorialnego winny towarzyszy ć zmiany w po- dziale dochodów publicznych. Kwestionowana regulacja nie spełnia tych wymagań. Z powy ż szych wzgl ędów, zdaniem w nioskodawcy, art. 59 u.d.l. w związ ku z pozostałymi wskazanymi przepisami tej ustawy, jest niezgodny z art. 166 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 2 oraz w zwi ą zku z art. 68 ust. 2 , a także z art. 167 ust. 4 Konstytucji. 1.3. W piśmie procesowym z 18 lipca 2014 r. , Sejmik Województwa Mazowieckieg o podtrzymał swoje zarzuty i przedstawił sytuację finansową SPZOZ, dla których Samorząd Województwa Mazowieckiego jest organem założycielskim. Wnioskodawca podkreślił, że Województwo Mazowieckie, pomimo ogromnego wysił ku podejmowanego w celu zapew- nienia ci ągłego dost ę pu do ś wiadcze ń opieki zdrowotnej, nie jest w stanie zapewni ć p ł ynno ś ci finansowej podmiotom leczniczym, które w wyniku wieloletniego niedoszacowania planu finansowego Mazowieckiego Oddzia łu Wojewódzkiego NFZ, znajduj ą si ę w coraz gorszej sytuacji finansowej. Sejmik Województwa Maz owieckiego na posiedzeniu 7 lipca 2014 r. (uchwała nr 186/14), przyjął stanowisko wyrażające stanowczy sprzeciw wobec niedoboru środków finansowych przeznaczonych na zabezpieczenie świadczeń opieki zdrowotnej w woje wód ztwie mazowieckim w 2015 r. 2. Marszałek Sejmu, w piśmie z 9 lipca 2015 r., przedłożył w imieniu Sejmu wyja- śnienia w sprawie wniosku Sejmiku Województwa Mazowieckiego , wnosz ą c jednocze ś nie o stwierdzenie, ż e: 1) art. 59 ust. 2-4 w zwi ą zku z art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 u.d.l. jest zgodny z art. 166 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 166 ust. 2 i art. 167 ust. 4 Konstytu- cji, 2) art. 59 ust. 4 u.d.l. jest zgodny z art. 68 ust. 2 Konstytucji. Ponadto Marszałek Sejmu , po wnikliwej analizie formalnoprawnej wniosku, na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK z 1997 r. wniósł o umorzenie post ę powania w pozosta ł ym zakresie, ze wzgl ę du na niedopuszczalno ść wydania wyroku. 2.1. Odnosząc się do postawionych zarzutów, Marszałek Sejmu podkreślił, że – wbrew twierdzeniom wnioskodawcy – samorz ą d terytorialny nie jest zobligowany do finansowania zrealizowanych przez SPZOZ ponadlimitowych ś wiadcze ń opieki zdrowot- nej. W my ś l art. 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o ś wiadczeniach opieki zdrowotnej fi- nansowanych ze środków publicznych (Dz. U z 2015 r. poz. 581, ze zm.; dalej: u.ś.z. ) pod- miotami zobowi ą zanymi do finansowania ś wiadcze ń opieki zdrowotnej ze środków publicz- nych s ą w ł a ś ciwi ministrowie lub NFZ. Podstawowe źródł o zobowi ą zania do udzielenia OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 4 ś wiadcze ń opieki zdrowotnej przez podmiot leczniczy w ramach powszechnego ubezpiecze- nia zdrowotnego stanowi kontrakt z NFZ. Niedopuszczalna jest mo ż liwo ść udzielenia ś wiad- czenia zdrowotnego finansowanego ze środków publi cznych bez zawartej umowy z NFZ. Ś wiadczenia wykraczaj ą ce ponad rodzaj b ą d ź limit wskazany w kontrakcie z NFZ nie s ą ś wiadczeniami nale ż nymi systemowo. W opinii Marszałka Sejmu, nietrafna jest też ocena wnioskodawcy dotycząca finan- sowania ś wiadcze ń opieki zdrowotnej wynikaj ą cych z tzw . stanów nagł ych. Z ugruntowanego orzecznictwa wynika, ż e podmiotowi leczniczemu s ł u ż y roszczenie do NFZ o zap ł at ę za ś wiadczenie udzielone w stanie nag ł ym. Zarzuty dotycz ą ce trudno ś ci w odzyskaniu od NFZ kosztów za ś wiadczenie udzielone w warunkach przewidzianych w art. 15 u.d.l. odnosz ą si ę do sfery stosowania prawa, która nie podlega kognicji Trybunał u. Zakwestionowan ą regulacj ę , pomieszczon ą w akcie rangi ustawowej, nale ż y postrze- ga ć w kontekście art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o sam orządzie wojewódz- twa (Dz. U. z 2013 r. poz. 596, ze zm.; dalej: u.s.w.), w świetle którego to ustawy okre ś laj ą zadania publiczne wykonywane przez samorz ąd województwa w imieniu wł asnym i na w ł a- sn ą odpowiedzialno ść . „Samodzielne publiczne zakł ady opieki zdrowotnej realizuj ą ten za- kres aktywno ś ci jednostek samorz ądu terytorialnego, który dotyczy ich zada ń w ł asnych odno- sz ą cych si ę do ochrony i promocji zdrowia” (M. Dercz, k omentarz do art. 7 ustawy o dzia ł al- no ś ci leczniczej, Lex, 2014). Z powy ż szych wzgl ędów Marszałek Sejmu uznał , ż e art. 59 ust. 2-4 w zwi ą zku z art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 u.d.l. dotyczy realizacji zadania w ł asnego samorz ą du województwa i wobec tego zakwestionowana regulacja jest zgodn a z art. 166 ust. 1 Konstytu- cji, natomiast art. 166 ust. 2 Konstytucji nie stanowi adekwatnego wzorca kontroli w niniej- szej sprawie. 2.2. Za nieadekwatny wzorzec kontroli Marszałek Sejmu uznał także art. 167 ust. 4 Konstytucji. Zarzut wnioskodawcy , że mechanizm wykreowany przez kwestionowaną regula- c ję nakłada na samorząd województwa obowiązek sfinansowania uj emnego wyniku finanso- wego SPZOZ bez przekazania odpowiednich środków z budżetu, opiera się na nieuprawnionym założeniu, że u.d.l. nałożyła na j.s.t. nowe zadanie. 2.3. Przystępując do analizy zarzutu niezgodności art. 59 ust. 4 u.d.l. z art. 68 ust. 2 Konstytucji, Marszałek Sejmu zauważył, że wnioskodawca utożsamia zadania władz publicz- nych, wynikające z art. 68 ust. 2 Konstytucji, z obowiązkiem nieprz erwanego funkcjonowania SPZOZ. W opinii Mars załka Sejmu , forma prawna, w jakiej prowadzony jest podmiot leczni- czy, nie ma znaczenia z perspektywy dost ę pno ś ci do ś wiadcze ń opieki zdrowotnej finanso- wanych ze środków publicznych, gdyż o tym przes ą dza zawarcie przez dany podmiot leczni- czy (niekoniecznie publiczny) kontraktu z NFZ oraz uprawnienie do ś wiadczenia po stronie beneficjenta systemu (pacjenta). Marszałek Sejmu wniósł o stwierdzenie, ż e art. 59 ust. 4 ustawy o działalności leczni- czej jest zgodny z art. 68 ust. 2 Konstytucji. 3. Prokurator Gener alny w piśmie z 14 listopada 2014 r. zajął następujące stanowisko: 1) art. 59 ust. 2-4 w zwi ą zku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 u.d.l. jest zgodny z art. 166 ust. 1 w związku z art. 2 i w związku z art. 68 ust. 2 Konstytuc ji oraz nie jest niezgodny z art. 166 ust. 2 i art. 167 ust. 4 Konstytucji, 2) w pozostałym zakresie wniosku Sejmiku Województwa Mazowieckiego postępo- wanie podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK z 1997 r. wobec nie- dopuszczalności o rzekania, OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 5 3) postępowanie w zakresie obejmującym badanie wniosku Rady Miasta Stołecznego Warszawy podlega umorzeniu na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK z 1997 r. wobec cofnięcia wniosku. Prokurator Generalny , wobec cofnięcia wniosku przez Radę Miasta Stołecznego War- szawy, odniósł się jedynie do wniosku Sejmiku Województwa Mazowieckiego 3.1. Prokurator Generalny uznał, że – w świetle art. 166 Konstytucji – obowiązek po- krywania niedoborów finansowych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowo tnej przez podmiot tworzący, mieści się w zakresie zadań własnych j.s.t. Prokurator Generalny nie podzielił zarzutu wnioskodawcy, że ukszta ł towane zasady odpowiedzialno ści podmiotów tworz ą cych są niejasne i kreuj ą mechanizm oznaczaj ą cy faktyczny obowi ą zek finansowania z ich bud żetów, zrealizowanych zgodnie z prawem, ś wiadcze ń opieki zdrowotnej. Wskazał , że kwestia zwrotu kosztów u dzielenia pomocy medycznej w wypadkach nag ł ych nie jest uza- le ż niona od woli NFZ, ale stanowi jego ustawowy obowi ą zek. Dlatego też zarzut wniosko- dawcy w tym zakresie nie dotyczy u ł omno ś ci prawa, ale jego stosowania, co pozostaje poza kognicją Trybuna ł u. 3.2. Prokurator Generalny uzna ł także za niezasadny zarzut, że zaskar ż ona regulacja nie pozostawia j.s.t. wyboru sposobu wykonania na ł o ż onego zadania. W ocenie Prokuratora Generalnego, mechanizm wynikaj ą cy z art. 59 ust. 2 i 4 u.d.l. pozwala j.s.t. w niezb ę dnym stopniu decydować o sposobie i zakresie wykonania wynikaj ącego z tych przepisów zadania. W zależności od sytuacji finansowej konkretnego SPZOZ, w ł a ś ciwe organy j.s.t. zdecyduj ą o tym, czy dla spo ł eczno ś ci lokalnej bardziej korzystne b ę dzie dalsze utrzymywanie zad ł u ż o- nej placówki, czy jej przekszta ł cenie albo likwidacja. 3.3. Zdaniem Prokuratora Generalnego zakwestionowana regul acja jest zgodna także z art. 2 Konstytucji, gdyż z askarżone przepisy nie zawieraj ą niejasno ści, których nie da ł oby si ę usun ąć w procesie wyk ł adni prawa, a w zwi ą zku z tym s ą zgodne z wynikaj ą cymi z art. 2 Konstytucji zasadami prawid ł owej legislacji. 3.4 . Prokurator Generalny nie zgodził się także z zarzutem, że zaskar ż ona regulacja, przez zawarty w niej mechanizm, narusza – gwarantowane przez art. 68 ust. 2 Konstytucji – prawo do ś wiadcze ń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych . Prokurator Generalny podkreślił, że uprawnienia świadczeniobiorców są niezale ż ne od formy organiza- cyjno- prawnej podmiotów wykonują cych dzia ł alno ść lecznicz ą oraz ich ilo ś ci, dlatego za- skar ż ona regulacja tych uprawnie ń nie znosi i nie ogranicza. 3.5. Zdaniem Prokuratora Generalnego nie mo żna twierdzić , ż e na podstawie zaskar- ż onej regulacji na j.s.t. na ł o ż one zosta ł y nowe zadania, wymagaj ą ce zapewnienia nowych dochodów publicznych na ich realizację . Podobne rozwi ą zania, je ś li chodzi o kwestie odpo- wiedzialno ś ci j.s.t. za ujemny wynik finansowy podleg ł ych im SPZOZ, przewidywa ł a po- przednio obowi ą zuj ą ca ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zak ł adach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, ze zm.). W ocenie Prokuratora Generalnego uzna ć nale ż y, że art. 59 ust. 2- 4 w związku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 u.d.l. nie jest niezgodny z art. 167 ust. 4 Konstytucji. 4 . Trybunał wystąpił 28 maja 2015 r. do Ministra Zdrowia oraz Prezesa NFZ o ustosunkowanie się do zarzutów sformułowany ch we wniosku. 4.1. Minister Zdrowia w piśmie z 26 czerwca 2015 r. podkreślił, że zadania z zakresu promocji i ochrony zdrowia w my ś l ustaw samorz ą dowych nale żą do kategorii zada ń w ł a- OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 6 snych j.s.t. poszczególnych stopni. W ramach tych zada ń jednostki samorz ą du terytorialnego pełnią funkcj ę podmiotu tworz ą cego dla SPZOZ, je ż eli taki podmiot leczniczy utworzy ł y lub je ż eli go prowadz ą . Minister Zdrowia podkreślił przy tym, że podstaw ą udzielania ś wiadcze ń opieki zdro- wotnej jest umowa, która okreś la m.in. rodzaj i zakres udzielanych ś wiadcze ń opieki zdro- wotnej, zasady rozlicze ń pomi ę dzy NFZ a ś wiadczeniodawcami oraz kwot ę zobowi ą zania NFZ wobec ś wiadczeniodawcy. Z uwagi na wielkość środków finansowych przeznaczonych na realizacj ę ś wiadcze ń opieki zdrowotnej NFZ finansuje te ś wiadczenia do wysoko ś ci kwot okre ś lonych w umowie. Od tak finansowanych ś wiadcze ń odróż ni ć nale ż y ś wiadczenia udzie- lone przez świadczeniodawców w stanach nagł ych z przekroczeniem kwoty zobowi ą zania wynikaj ą cej z umowy przewidzianej dla danego rodzaju ś wiadcze ń – tzw. ponadlimity, które , zgodnie z utrwalon ą lini ą orzecznicz ą , NFZ jest obowi ą zany pokry ć . Zdaniem Ministra Zdrowia, nadmierne zad ł u ż anie si ę podmiotów leczniczych jest zjawiskiem zwi ą zanym w znacznej mierze z nieefektywnym zarz ą dzaniem posiadanymi za- sobami lub z nieumiej ę tnie prowadzon ą gospodark ą finansow ą , a nie z kwesti ą tzw. nadwy- kona ń . Nadzór nad gospodarką finansow ą SPZOZ sprawuje podmiot tworz ący, który powi- nien na bie żą co reagowa ć w razie pogarszania si ę sytuacji ekonomicznej i nie dopu ś ci ć do narastania zad ł u ż enia , korzystając z instrumentów przewidzianych w u.d.l. Minister Zdrowia zwrócił uwagę, że obwi ą zek pokrywania ujemnego wyniku finan- sowego istnia ł przed wej ś ciem w ż ycie ustawy. W ustawie o dzia ł alno ś ci leczniczej obowi ą- zek ten zosta ł wzmocniony przez okre ś lenie terminu jego realizacji w powi ą zaniu z zatwierdzeniem sprawozdania finansowego SPZOZ przez podmiot tworz ą cy. W konkluzji stanowiska Minister Zdrowia stwierdził, że zarzuty o niezgodno ś ci art. 59 w zwi ą zku z art. 55 ust. 1 pkt 6, art. 61, art. 72 ust. 1 pkt 1 i art. 216 u.d.l. z art. 166 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 2 i w zwi ą zku z art. 68 ust. 2 oraz z art. 167 ust. 4 Konstytucji nie znajduj ą uzasadnienia. 4.2. Prezes NFZ w piśmie z 29 czerwca 2015 r. wyjaśnił, ż e podstawowym zadaniem NFZ w systemie ochrony zdrowia jest finansowanie ś wiadcze ń opieki zdrowotnej. Do usta- wowych kompetencji NFZ nale ży w szczególnoś ci zarz ą dzanie środkami finansowymi, które stanowi ą przychód NFZ w rozumieniu art. 116 u.ś.z . Natomiast dzia ł em administracji rz ą do- wej – zdrowie – kieruje Minister Zdrowia, który jest faktycznym organizatorem systemu ochrony zdrowia, wytycza kierunki polityki zdrowotnej kraju oraz posiada normatywnie okre ś lone uprawnienia kontrolne. Prezes NFZ podkre ślił, ż e ś rodki fin ansowe, którymi dysponuje NFZ s ą ograniczone. Warto ść finansowanych przez oddzia ły wojewódzkie NFZ ś wiadcze ń opieki zdrowotnej w danym roku zależy od kwoty środków przeznaczonych na ten cel w planie finansowym Funduszu zatwierdzonym przez Ministra Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Finansów. Pre zes NFZ przedstawił zestawienie planowanych kosztów ś wiadcze ń opieki zdrowotnej Ma- zowiec kiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ na lata 2008- 2015, z którego wynika, i ż warto ść ta uj ę ta w planach finansowych Mazowieckiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, w kolejnych latach sukcesywnie ros ł a (do kwoty 9 401 095,00 tys. zł) . Podstaw ą udzielania ś wiadcze ń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków pu- blicznych przez NFZ jest umowa zawarta pomi ę dzy ś wiadczeniodawc ą a Funduszem. Ś wiad- czeniodawcy, zawieraj ą c z NFZ umowy, maj ą wiedz ę , ż e zrealizowane w danym okresie sprawozdawczym świadczenia opieki zdrowotnej, zarówno udzielone ze wzglę du na zagro ż e- nie ż ycia oraz zdrowia, jak i tzw. „planowe”, finansowane s ą do poziomu okre ś lonego w pla- nie rzeczowo-finansowym stanowi ą cym za łą cznik do umowy. OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 7 II Trybunał Konstytucyjny zważył co następuje: 1. Przyst ę puj ą c do rozpoznania sprawy, nale ż a ł o przypomnie ć , ż e wyrokiem z 9 marca 2016 r., sygn. K 47/15 (OTK ZU nr A/2016, poz. 2), Trybuna ł Konstytucyjny stwierdzi ł w ca ł o ś ci niekonstytucyjno ść ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217 ; dalej: ustawa nowelizująca ). Skutkiem powołanego wy- roku TK jest to, ż e obowi ą zuj ą ca ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyj- nym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) podlega stosowaniu w wersji nieuwzgl ę dniaj ącej zmian wprowadzonych ustawą nowelizującą. T rybunał, wydając niniejsze postanowienie, uwzględnił art. 134 pkt 3 ustawy o TK z 2015 r., zgodnie z którym w sprawach wszcz ę tych i niezako ń czonych przed jej wej ś ciem w ż ycie, w post ę powaniu przed Trybuna ł em – je ż eli zachodz ą przes ł anki umorzenia post ę- powania – stosuje si ę przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 1997 r.). W toku postępowania w niniejszej sprawie wystąpiła je dna z przesłanek umorzenia: przepis w zakwestionowanym we wniosku brzmieniu utracił moc obowiązującą. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK z 1997 r. Trybuna ł umarza na posiedzeniu niejawnym post ę powanie, je ż eli akt normatywny w zakwestionowanym zakresie utraci ł moc obowi ą zuj ą c ą przed wyda- niem orzeczenia przez Trybuna ł . 2. Przedmiotem wniosku Sejmiku Województwa Mazowieckiego był art. 59 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia ł alno ś ci leczniczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 217; dalej: u.d.l.). Trybuna ł uzna ł , ż e wnioskodawca wykaza ł , ż e kwestionowana regulacja dotyczy spraw obj ę- tych zakresem dzia ł ania Sejmiku Województwa Mazowieckiego . Dla porz ądku Trybunał zaznacza , ż e w Dzienniku Ustaw z 6 maja 2015 r. poz. 618 ukaza ł si ę tekst jednolity u.d.l. Art. 59 u.d.l. w związku z innymi przepisami tej ustawy został zakwestionowany „ w zakresie, w jakim nak ł ada na samorz ąd województwa obowią zek finansowania z bud ż etu ś wiadcze ń opieki zdrowotnej zrealizowanych, zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami, w szczególnoś ci z art. 15 powołanej ustawy o dzia ł alno ś ci leczniczej, przez samodzielny pu- bliczny zak ł ad opieki zdrowotnej, dla którego samorząd województwa jest organem tworzą- cym, ponad limit ś wiadcze ń sfinansowanych na podstawie umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia ” . Wnioskodawca zarzucił tej regulacji niezgodność z art. 166 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 2 i w zwi ą zku z art. 68 ust. 2, a tak ż e z art. 167 ust. 4 Konstytucji. Zakwestionowany art. 59 u.d.l. miał nast ę puj ą ce brzmienie: „ 1. Samodzielny publiczny zak ł ad opieki zdrowotnej pokrywa we w ł asnym zakresie ujemny wynik finansowy. 2. Podmiot tworz ą cy samodzielny publiczny zak ł ad opieki zdrowotnej mo ż e, w terminie 3 miesi ę cy od up ł ywu terminu zatwierdzenia sprawozdania finansowego samo- dzielnego publicznego zak ł adu opieki zdrowotnej, pokry ć ujemny wynik finansowy za rok obrotowy tego zak ł adu, je ż eli wynik ten, po dodaniu kosztów amortyzacji, ma wartość ujem- n ą – do wysoko ś ci tej warto ś ci. 3. Ujemny wynik finansowy i koszty amortyzacji, o których mowa w ust. 2, dotyczą roku obrotowego obj ę tego sprawozdaniem finansowym. 4. W przypadku niepokrycia ujemnego wyniku fi nansowego w sposób okreś lony w ust. 2 podmiot tworz ą cy w terminie 12 miesi ę cy od up ł ywu terminu okre ś lonego w ust. 2 wydaje rozporz ą dzenie, zarz ą dzenie albo podejmuje uchwa łę o zmianie formy organizacyjno- prawnej albo o likwidacji samodzielnego publicznego zak ładu opieki zdrowotnej”. OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 8 W toku postępowania przed Trybunałem stan prawny uległ zmianie. Zakwestionowa- ny art. 59 u.d.l. uzyskał nowe brzmienie na podstawie art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy o dzia ł alno ś ci leczniczej oraz n iektórych innych ustaw (dalej: usta- wa zmieniaj ą ca). Projekt ustawy zmieniającej wpłynął do Sejmu 3 czerwca 2016 r.; 6 czerwca 2016 r. zosta ł skierowany do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu w dniu 9 czerwca 2016 r. (druk sejmowy nr 562/VIII kadencja). Tego samego dnia projekt trafi ł do Komisji Zdrowia, a nast ę pnie do drugiego czytania. Poprawki zg ł oszone w trakcie drugiego czytania tego samego dnia rozpatrzy ł a Komisja Zdrowia, rekomenduj ą c ich odrzucenie. Sejm przyst ą- pi ł do trzeciego czytania 10 czerwca 2016 r. Ustawa zmieniająca została uchwalona. Senat nie zgłosił poprawek do ustawy zmieniającej . Ustawa zmieniająca została ogłoszo na w Dzienniku Ustaw z 30 czerwca 2016 r. pod poz. 960. Zgodnie z a rt. 42 ustawy zmieniającej: „ Ustawa wchodzi w ż ycie po up ł ywie 14 dni od dnia og ł oszenia, z wyj ą tkiem: 1) art. 34, który wchodzi w ż ycie z dniem og ł oszenia; 2) art. 21 pkt 4, który wchodzi w ż ycie z dniem 30 czerwca 2016 r. Tym samym art. 59 u.d.l. w zakwestionowanym brzmieniu u tracił moc obowiązującą 15 lipca 2016 r. Zgodnie z art. 1 pkt 32 ustawy zmieniaj ą cej art. 59 uzyska ł nast ę puj ą ce brzmienie: „ Art. 59. 1. Samodzielny publiczny zak ł ad opieki zdrowotnej pokrywa we w ł asnym zakresie strat ę netto w sposób okreś lony w art. 57 ust. 2 pkt 1. 2. Podmiot tworz ą cy jest obowi ą zany w terminie: 1) 9 miesi ę cy od up ł ywu terminu do zatwierdzenia sprawozdania finansowego samo- dzielnego publicznego zak ł adu opieki zdrowotnej pokry ć strat ę netto za rok obrotowy tego zak ł adu w kwocie, jaka nie mo ż e by ć pokryta zgodnie z ust. 1, jednak nie wy ż szej ni ż suma straty netto i kosztów amortyzacji albo 2) 12 miesi ę cy od up ł ywu terminu okre ś lonego w pkt 1 wyda ć rozporz ą dzenie, zarz ą- dzenie albo podj ąć uchwa łę o likwidacji samodzielnego publicznego zak ł adu opieki zdrowot- nej – je ż eli strata netto za rok obrotowy nie mo ż e by ć pokryta w sposób okreś lony w ust. 1 oraz po dodaniu kosztów amortyzacji ma wartość ujemn ą . 3. Strata netto i koszty amortyzacji, o których mowa w ust. 2, dotyczą roku obrotowe- go obj ę tego sprawozdaniem finansowym. 4. Je ż eli w sprawozdaniu finansowym wyst ą pi ł a strata netto kierownik samodzielnego publicznego zak ł adu opieki zdrowotnej, w terminie 3 miesi ę cy od up ł ywu terminu do za- twierdzenia sprawozdania finansowego, sporz ą dza program naprawczy, z uwzgl ę dnieniem raportu, o którym mowa w art. 53a ust. 1, na okres nie dł u ż szy ni ż 3 lata, i przedstawia go podmiotowi tworz ącemu w celu zatwierdzenia”. Ustawa zmieniająca przewiduje obowiązek pokrycia przez podmioty tworzące, w terminie 9 miesi ę cy od up ł ywu terminu do zatwierdzenia sprawozdania finansowego, straty netto za rok obrotowy tego zak ł adu w kwocie, jaka nie mo ż e by ć pokryta przez SPZOZ, jed- nak nie wy ż szej ni ż suma straty netto i kosztów amortyzacji. Ustawodawca, utrzymując co do zasady obowiązek podmiotów tworzących (w tym j.s.t.) w zakresie pokrywania niedoborów finansowych SPZOZ , odmiennie uregulował zakres i sposób realizacji tego obowiązku. Ocena nowych regulacji, ze względu na zasadę skargowo- ści obowiązującą w postępowaniu przed Trybunałem jest w niniejszym postępowani u niedo- puszczalna. Zgodnie z art. 66 ustawy o TK z 1997 r. Trybunał jest związany zakresem z askar- żenia wskazanym we wniosku. Wniosek Sejmiku Województwa Mazowieckiego dotyczył zaś art. 59 u.d.l. w brzmieniu obowiązującym do 14 lipca 2016 r. Należy zaznaczyć, że u stawodawca , określając w znowelizowanym art. 59 u.d.l. w sposób odmienny obowiązki podmiotów tworzących, zastrzegł w art. 38 ustawy zmieniają- OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 9 cej, że o bowi ą zek wydania rozporz ą dzenia albo zarz ą dzenia, albo podj ę cia uchwa ł y o likwi- dacji samodzielnego publicznego zak ł adu opieki zdrowotnej, o którym mowa w art. 59 ust. 2 pkt 2 u.d.l. w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, stosuje si ę po raz pierwszy w zwi ą zku ze strat ą netto wynikaj ą c ą ze sprawozdania finansowego za rok 2017, a w przypadku samo- dzielnych publicznych zak ładów opieki zdrowotnej, dla których rok obrotowy nie jest rokiem kalendarzowym, ze sprawozdania finansowego za pierwszy rok obrotowy rozpocz ę ty po dniu wej ś cia w ż ycie ustawy zmieniającej . Powołany przepis przejściowy (art. 38 ust. 1 ustawy zmieniającej) nie dotyczy jednak kwestii, która była ujęta w zakresie zaskarżenia sformułowanym we wniosku; wnioskodawca zakwestionował obowiązek finansowania przez samorząd województwa ś wiadcze ń opieki zdrowotnej, zrealizowanych przez SPZOZ ponad limit ś wiadcze ń sfinansowanych na podsta- wie umowy z NFZ. Trybunał uznał, że – z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy zmieniaj ą cej – art. 59 u.d.l. w zakwestionowanym brzmieniu utraci ł moc obowi ą zuj ą c ą , co powoduje – zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 3 ustawy o TK z 1997 r. – powoduje konieczno ść umorzenia post ę powania w spra- wie. Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. Zdanie odrębne sędziego TK Zbigniewa Jędrzejewskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt K 48/13 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytu- cyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zgłaszam zdanie odrębne do posta- nowienia z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. K 48/13. 1. Uważam, że postanowienie zostało wydane niezgodnie z przepisami ustawy o TK. Trybunał oparł swoje orzeczenie na niewłaściwym reżimie prawnym. 2. W niniejszej sprawie Trybunał przyjął, że tryb postępowania przed Trybunałem re- guluje ustawa o TK w kształcie określon ym wyrokiem TK z dnia 9 marca 2016 r., sygn. K 47/15. Takie założenie jest niezgodne z art. 190 ust. 3 w związku z art. 190 ust. 2 Konstytucji. 3. Zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji, o rzeczenia Trybunału w sprawach wymienio- nych w art. 188 Konstytucji p odlegają niezwłocznemu ogłoszeniu w organie urzędowym, w którym akt normatywny był ogłoszony. Jeżeli akt nie był ogłoszony, orzeczenie ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Z art. 190 ust. 3 zda- nie pierwsze Konstytuc ji wynika, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Zakładając, że ustawodawca konstytucyjny działał racjonalnie i zastosował w przep isach te same wyrażenia na określenie tych samych instytucji prawnych, nie można różnicować znaczenia pojęć „ogłoszenie” użytych w ust. 2 i 3 art. 190 Konstytucji. Wynika z tego, że określone w art. 190 ust. 3 Konstytucji sformułowanie, iż orzeczenie TK w chodzi w życie z dniem ogłoszenia należy interpretować z uwzględnieniem art. 190 ust. 2 Konstytucji. Oznacza to, że w art. 190 ust. 3 Konstytucji OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 10 chodzi o ogłoszenie orzeczenia TK w tym organie urzędowym, w którym akt normatywny będący przedmiotem orzeczenia Trybunału był opublikowany. 4. W wypadku orzeczenia TK z 9 marca 2016 r., mogłoby ono wejść w życie po jego ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw. Od tego momentu wywoływałoby skutki derogacyjne w nim przewidziane, a tym samym doprowadziłoby do zmian w systemi e prawa. Skoro jednak w momencie wydawania postanowienia o sygn. K 48/13, wyrok o sygn. K 47/15 nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, jego sentencja nie może określać trybu postępowania przed Trybunałem, gdyż orzeczenie to nie weszło w życie. Z tego wzg lędu, wydając postanowienie w niniejszej sprawie, Trybunał powinien sto- sować przepisy ustawy o TK, w brzmieniu wynikającym z tekstu jednolitego ogłoszonego 8 marca 2016 r. oraz odpowiednie przepisy przejściowe ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). 5. Z powyższych względów, zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, postanowienie wydane w niniejszej sprawie, powinno zapaść w pełnym składzie, to znaczy w składzie co najmniej trzynastu sędziów (art. 44 ust. 3 ustawy o TK). Zdanie odrębne sędziego TK Julii Przyłębskiej do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt K 48/13 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) zgłaszam zdanie odrębne do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. akt K 48/13. Zdanie odrębne uzasadniam następująco: 1. Skład orzekający w niniejszej sprawie jest niezgodny z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 o Trybunale Konstytucyjnym r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). 2. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 9 marca 2016 r. wydane w sprawie o sygn. K 47/15 nie weszło w życie, dlatego tryb postępowania przed Trybunałem nadal reguluje ustawa o TK w kształcie określonym ustawą o zmianie ustawy o TK, która nie utraciła mocy obowiązującej. 3. Art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji stanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. 4. Art. 190 ust. 2 zd anie pierwsze Konstytucji stanowi, że ogłoszenie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego następuje w organie urzędowym, w którym będący przedmiotem orzeczenia akt normatywny był ogłoszony. Dopiero na skutek opisanej w art. 190 ust. 2 Konstytucji publikacji, o rzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie ( vide: art. 190 ust. 3 in principio Konstytucji) i wywołuje skutki derogacyjne w nim przewidziane. OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 11 5. Postanowieniem z 12 maja 2016 r. Trybunał Konstytucyjny w składzie pięciu sędziów na podstawie art. 44 ust. 2 ustawy o TK zwrócił się do Prezesa TK z wnioskiem o rozpoznanie sprawy o sygn. K 48/13 w pełnym składzie TK. Wniosek był motywowany szczególną zawiłością co do trybu rozpoznania sprawy. Zarządzeniem Prezesa TK z 24 maja 2016 r. sprawa została przekazana do rozpoznania w pełnym składzie TK. W związku z powyższym, stosownie do treści art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w niniejszej sprawie Trybunał powinien orzekać z udziałem co najmniej trzynastu sędziów (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie ustawy o TK). Zdanie odrębne sędziego TK Piotra Pszczółkowskiego do postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. K 48/13 Na podstawie art. 99 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293) , zgłaszam zdanie odrębne d o postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 19 lipca 2016 r. w sprawie o sygn. K 4 8/13. Postanowienie zapadło w sprzeczności z przepisami ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 2016 r. poz. 293; dalej: ustawa o TK), zmienionej ustawą z dnia 22 grudnia 2015 r. o zmianie ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (D z. U. poz. 2217; dalej: ustawa o zmianie ustawy o TK). Podstawy niestosowania przez Trybunał trybu postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, przewidzianego ustawą o TK w brzmieniu nadanym przez ustawę o zmianie ustawy o TK, nie może w mojej ocenie stan o- wić orzeczenie Trybunału z 9 marca 2016 r. Z art. 190 ust. 3 Konstytucji wynika, że orzeczenia TK wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Z chwilą ogłoszenia – w braku określenia przez TK w wyroku innego terminu – następuje również utrata mocy obowiązującej aktu normatywnego, który był przedmiotem orzeczenia. Przyjęcie przez ustrojodawcę w art. 190 ust. 3 Konstytucji, że orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia nawiązuje do art. 190 ust. 2 Konstytucji i oznacza, że chodzi o wskazane w art. 190 ust. 2 Konstytucji ogłoszenie orzeczenia TK, wydanego w sprawach wymienionych w art. 188 Konstytucji, w tym samym organie urzędowym, w któ- rym ogłoszony był uprzednio będący przedmiotem orzeczenia Trybunału akt normatywny. Jeżeli akt normatywny nie był uprzednio ogłoszony orzeczenie TK ogłasza się w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej ,,Monitor Polski”. Dopiero na skutek takiej opisanej w art. 190 ust. 2 Konstytucji publikacji, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wejdzie w życie i wywoła skutki derogacyjne w nim przewidziane. Skutków derogacyjnych nie wy- wołuje ogłoszenie orzeczenia TK na sali rozpraw. Wyrok TK w sprawie o sygn. K 47/15 nie zawierał (oprócz orzeczenia w zakresie art. 44 ust. 1 ustawy o TK, który utraci moc obowią- zującą po upływie 9 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku) określenia innego niż data ogłosze- nia orzeczenia w Dzienniku Ustaw terminu utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK. Orzeczenie TK z 9 marca 2016 r. nie zostało do dnia wydania postanowienia opublikowane. Zgodnie z art. 190 ust. 2 i 3 Konstytucji nie weszło zatem w życie i nie wywołało skutku w postaci utraty mocy obowiązującej ustawy o zmianie ustawy o TK, która nadal obowiązuje i powinna być stosowana. OTK ZU A/2016 K 48/13 poz. 65 12 Stosownie do zapisu art. 2 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o TK, w sprawie o sygn. K 48/13 pełny skład Trybunału powinien orzekać z udziałem co najmniej trzynastu sędziów Trybunału (art. 2 ust. 1 zdanie drugie ustawy o zmianie ustawy o TK w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o TK w brzmieniu nadanym ustawą o zmianie u stawy o TK). W takim składzie Trybunału powinno zapaść postanowienie z 19 lipca 2016 r.