P 13/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 17 września 2020 r. Pozycja 45 WYROK z dnia 2 czerwca 2020 r. Sygn. akt P 1 3 /1 9 * W imieniu R zeczypospolitej P olskiej Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warcińs ki – przewodniczący Stanisław Piotrowicz J ulia Przyłębska – spraw o zd aw ca Bartłomiej Sochański Rafał Wo jc iechowski , po rozpoznani u w trybie art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dn ia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ), na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2020 r. , p ytania praw nego Sąd u Najwyższego, cz y art. 49 ustawy z dn ia 17 listopada 19 64 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1 36 0 , ze zm.) w zakresie, w jakim sąd rozpoznaje wniosek o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okolicznoś ci wadl i wości powoł a- nia sędziego przez Prezyd enta Rzeczypospoli te j Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądow n ic twa, jest zgodny z: – art. 45 ust. 1 oraz art. 17 5 ust. 1 , art . 17 9 w związku z art. 1 87 ust. 1 i 3 Kon- stytucji , – art. 6 ust . 1 zd an ie pierwsze Konwencj i o ochroni e praw człowieka i podsta- w owych wolności, sporządzonej w Rz ymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienio- nej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełn ionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) , – art. 47 zdanie pi erw sze i drugie Kart y p raw p o ds ta wowych Unii Europejskiej ( Dz. U rz. UE C 303 z 14 .12 . 2007 , s. 1 ) w związku z art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskie j (Dz. U. z 2004 r. N r 90 , poz. 864/30, ze zm.), o r z e k a: A rt. 49 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 19 6 4 r. – Kodeks postęp owania cywi lnego ( D z . U. z 2019 r. po z. 1460, ze zm.) w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wnios ku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okolicznoś ci wadliwości powołania sędzie- go przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wnios ek Krajowej R ady Sądow n ic- twa, jest niezgodny z art . 179 Konstytucji Rze czypospolit ej Polskiej. * Sentencja została ogłoszona dnia 9 czerwca 2020 r. w Dz. U. poz. 1 0 1 7 . OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 2 Ponadto p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 ustaw y z dnia 30 listopada 2016 r. o organiza- cji i trybie postępowania przed Trybuna łem Konstytucyjnym (D z . U. z 2019 r. poz. 2393) umorzyć pos tępowanie w pozostały m zakre sie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . U Z A S A D N I E N I E I 1. Pytanie prawne . 1.1 . Pytanie prawne zostało sformułowane w związku z następującym stanem faktycz- nym: Powodowie w sprawie cywiln ej wystąpili z pozwem o stwierdzenie nieważności umowy ustanawiającej użytkowanie wieczyste grun tu oraz przenoszącej własność budynków. Sąd rej onowy odrzucił pozew w określonym zakresie, w p ozostałym zaś powództwo oddalił. Sąd okręgowy oddalił apelację ska rżących. Od wyroku powodowie w styczniu 2018 r. wnieśli skargę kasacyjną do Sądu N ajwyższego (da lej: SN) , wnioskując o uchylenie wyroku sądu ok ręgowego w całości wraz z postanowienia mi w nim zawartymi, a także wyroku sądu rejo- nowego oraz o przekazanie spra wy do rozpoznania ponownie w pierwszej instancji. 21 marca 2019 r. skarżący złoży li pismo, któr emu nadali tytuł „ W niosek o wyłączenie sędziów od rozpoznania spra wy ” . W piśmie tym żądali – na podstawie art. 48 i art. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 136 0 , ze zm.; dalej: k. p. c.) wyłączenia od rozpoznania i orzekani a w sprawie sędziów przy dzielonych do sprawy. W uzasadnieniu wskazali, że wyłączenie to uzasadnia powołanie na stanowisko sędziów SN na p odstawie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa w brzmieniu nadanym jej ustawą z dnia 20 lipca 201 8 r. o zmianie ustawy – Prawo o ustroju sądów p owszechnych oraz niektó rych innych ustaw (Dz. U. poz. 1443). Skarżący argumentowali, że uchwała Krajowej Rad y Sąd ownic twa o przedstawieniu sędziów do powołania została zaskarżona do Naczelne- go Sądu Administrac yjnego, który postanowieniem miał nakazać wstrz ymanie jej wykonania, a także zwr ócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) z pyt a- niem prejudycjalnym dotyczącym przepisów stanowiących podstawę funkcjonowania Krajo- wej Rady Sądownic twa. Przywołali oni również stanowisko SN wyraż one w postępowaniu przed TSUE, a także postanow ienie S N, w którym postawiono pytanie sprawne składowi siedmi u sęd ziów dotyczące istnienia orzeczenia wydanego w składzie, w którym zasiada sę- dzia wybrany w opisa nym trybie. Zdaniem skarżących , okoliczności t e wskazują na i stnienie wątpliwości odnośnie do skuteczności powołania sędziów wskazanych do orzekania w ich spra wie, co mogłoby wpły- nąć na ważność albo istnienie rozstrzygnięcia. Ponadto powołali się również na prawo do bezpieczeństwa procesowego oraz roz strzygnięcia sprawy w niebudzących wątpliwości oko- licz nościach. 1. 2 . SN , składając wyjaśnienia w trybie art. 52 k .p.c., miał wątpliwości co do zgodno- ści normy wywodzonej z art. 49 k.p.c. z Konstytucją. Z normy tej wynika, że konieczne jest merytoryczne roz poznanie jako wniosku o wyłączenie sęd ziego pisma procesowego, w któ- rym powoływane są okolicznoś ci wykluczaj ące w świe tle norm konstytucyjnych jego rozpo- znanie na podstawie tego przepisu. OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 3 S ąd p ytający uznał, że nie jest moż liwe rozstrzygnięcie powstałych w niniejszej spra- wie wątpliwości poprzez zastosowanie wykładni prokonstytucyjnej . 2. W piśmie z 30 lipca 2019 r . udział w postępowaniu zgłosił Rzecznik Praw Obywa- telskich. Wniósł o stwierdzenie zgodności art . 49 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz z art. 6 ust. 1 zdanie m pierwsz ym Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wol ności, sporządzonej w Rzym ie dnia 4 listopada 1950 r . (Dz. U. z 1993 r. N r 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Konwencja). W pozo s tałym zakresie uczestnik wniósł o umorzenie po stępowa- nia. 3 . W piśmie z 10 styc znia 2020 r. Prokurator Generalny wniósł o stwierdzenie nie- zgodności art. 49 k. p.c., rozumianego w ten sposób, że p odlega rozpoznaniu wniosek o wyłą- czenie sędziego z powodu po dn iesienia okoliczności wadliwości powołania sę dziego przez Prezydenta Rzeczyposp olitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa z art. 45 ust. 1 oraz art. 179 Konstytucji, a także z art. 6 ust. 1 zdanie m pierwsz ym Konwencji . 4 . W piśmie z 25 maja 20 20 r. Sejm wniósł o stwierdzenie niezgodności a rt. 49 k.p.c., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu oko- liczności wadl iwości powołania sędzieg o przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wnio sek Krajowej Rady Są dow nictwa, w skład której wchodzą sędziowie wyb rani na podstawie art. 9 a us tawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84 , ze zm.) , z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. W pozo- stałym zakresie uczest ni k wniósł o umorzenie postępowa nia. II Zgod nie z art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałe m Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), Trybunał mo- że rozpoznać pytanie prawne na posiedzeniu ni ejawnym, jeżeli pisemne stanowiska wszys t- kich uczestników postępowania oraz pozo stałe dowody zgromadzone w sprawie stanowią wystarczającą podstawę do wyd ania orzeczenia. Trybunał uznał, że w niniejszym postępowaniu przesłanka ta została spełniona. III Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuj e: 1. Pytanie prawne. 1.1. Zgodnie z art. 193 Konstytucji , każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konsty- tucyjne mu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konsty tucją, ratyfikowa- nymi umowami międzynarodowymi l ub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed tym sądem. Art. 193 Konstytucji, a za nim art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie p ostępo wania przed Trybuna- łem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 23 93; dalej: uot pTK), formułuje trzy przesłanki, których spełnienie jest konieczne dla dopuszczalności rozpoznania pytania prawne go: pod- miotową, przedmiotową i funkcjonalną. Zgodnie z przes łanką podmiotową pytanie prawne może zadać sąd w rozumieniu art. 175 Konstytucji, a więc państwowy organ władzy sądow- niczej, oddzielony i niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej. P rzedmio tem pyta- nia prawnego może być wyłącznie ocena zgodności aktu norma tywnego z Konstytucją, raty- OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 4 fikowanymi umo wami międzynarodowymi lub ustawą – p rzesłanka przedmiotowa. Wreszcie – zgodnie z przesłanką funkcjonalną – od odpowiedzi na pytani e prawne zależeć po winno rozstrzygnięcie konkretnej sprawy toczącej się przed s ądem, w związku z którą wystąpiono z tym pytani em. 1.2. Powyższe przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełn ion e. Sąd Najwyższy (dalej: SN, sąd pytający) spełnia warunki wyznaczone przesłanką p odmiotową. Przesłanka funkcjonalna spełniona jest wówczas, gdy rozst rzygnięcie sprawy warun- kowane jest odpowi edzią Trybunału na pytanie prawne . Ani Konstytucja ani uotpTK nie precyzują o jaki dokładnie typ spraw chodzi, pozwalając tym samym na ocenę zgodn ości z ustawą zasadniczą każdego przepisu, od którego zależn e jest or zeczenie sądu pytającego. „ W dotychczasow ym orzecznictwie Trybunał wyjaśni ł, że zależność między odpowiedzi ą na pytanie prawne a rozstrzygnięciem sprawy polega na tym, że treść orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ma wpływ na rozstrzygnięcie spraw y toczące j się przed sądem przedstawia- jącym pytani e prawne. Zależność ta jest opart a na odpowiedniej relacji między treścią kwe- stionowanego przepisu i stanem faktycznym sprawy, w związku z którą p rzedstawione zosta- ło pytanie prawne. Przedmiotem pytania pra wnego moż e być tylko taki przepis, którego wye- limi nowanie z porządku prawnego w wyn iku wyroku Trybunału Konstytucyjn ego wywrze wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy, w związku z którą przedstawion o pytanie prawne” (postanowienie TK z 10 grudnia 2008 r. , sy gn. P 39/ 08, OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 187). W nin iejszej sprawie pytanie prawne do tyczy nie głównego postępowania toczącego się przed sądem pytającym , a le kwestii ubocznej (wpadkowej) i to jej ro zstrzygnięcie uzależ- nione jest od werdyktu Trybunału. Ocena zgodności z Konstytucją zaskarżonych przepisów pozostaje w bezpośrednim związku z r ozstrzygnięciem sprawy wpadkowej. St wierdzenie ich niezgodności z Konsty tucją wpłynie na pozostawienie wniosku be z rozpoznania; w przypad- ku stwierdzenia zgodności z Konstytu cją – nas tąpi rozpatrzenie wniosku przez odrębny skład sędziowski. Zatem, zgodnie z art. 193 Konstytucji, Trybunał uznał, że spełniona została prze- słanka f unkcjonalna pytania prawnego. Trybunał po dkreślał w dotychczasowym orzecznictwie, że przedmiotem pyta nia prawn ego nie musi być sama treść przepisu prawnego, ale określony sposób jego r ozumienia utrwalony w orzecznictwie, zwłaszcza taki, który znalazł jednoznaczny i autorytatywny wy- raz w orzecznic twie SN bądź Naczelnego Sądu Administracyjnego. W takiej syt uacji tre ść przepisu nie jest determinowana jego literalnym brzmieniem, lecz treśc i ą odczytaną przez najwyższe instancje sądowe (por. wyrok TK z 3 października 2000 r., sygn. K 33/ 99 , OTK ZU nr 6/ 2000, poz. 188 ). Przedmiotem kontroli wskazanym przez sąd py tający w niniejszej sprawie jest nie treść przepisu normatywne go, ale jego określon a interpretacja wyksz tałcona w ostatnim czasie w aktach stosowania prawa. Sądy, co udokumentował sąd pytający, w od- mienny od doty chczasowego sposób rozumieją instytucję wyłą czeni a sę dziego, rozsze rzając znacząco jej zakres. Wobec powyższego Trybunał uznał, że spełniona została także przesłan- ka przedmiotowa pytania prawnego. 2 . Przedmiot kontroli . 2.1. S ąd p ytający z akwestion ował ar t. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – K odeks pos tępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 136 0 , ze zm. , obecnie: Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm. ; dalej: k. p. c. ), w zakresie, w jakim sąd rozpoznaje wniosek o wyłączenie sędziego z po wodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Pr ezy- denta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądo wnictwa (d alej: KRS) o tre- ści: „§1. Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 48, sąd wyłącza sędziego na jego OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 5 żądanie lu b na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaj u, że mog łaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej s prawie. § 2 Za okoliczności, o której mowa w § 1, nie uważa się wyrażenia przez sędziego poglądu co do prawa i fa któw przy wyjaśnianiu stronom czynności sądu lub nakła ni aniu do ugody ”. Pytanie prawne zostało złożone przed dodaniem § 2 do art. 49 k.p.c. ust awą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469), w związku z czym Trybunał ograniczył zakres orze kania do art. 49 § 1 k.p.c. 2.2. Kwestionowany przepis dotyczy instytucji iudex sus pectus , a więc wszelkich sy- tuacji, w których istnieje wątpliwość co do bezstronności sędziego, niewymienionych en ume- ratywnie przez ustawodawcę w art. 48 k.p.c. Zaskarżona re gulacja s łużyć ma uelastycznieniu instytucji wyłączenia sędziego i rozszerzeniu jej o każ dy możliwy przypadek, którego z góry nie dało się przewidzieć, a który mógłby mieć wpływ na podejmowane prz ez sędziego decy- zję. Ustawą z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmian ie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. N r 2 34, po z. 1571) poszerzono zakres zaskarżonego przepisu, nie ograniczając go już wyłącznie do stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron, czy też przedstawicielem s trony. W związku z tym przyczyny wyłączenia sędziego z mocy art. 49 § 1 k.p.c. możn a podz ielić na trzy grupy: stosunki osobiste, stosunki służbowe i zawodowe, stosunek do stron. Pozostają jednak a ktualne uwagi wynikające z dotychczaso- wej wieloletniej linii orzeczni czej dotyczącej zaskarżonego przepisu, że ocena okoliczności budzących wąt pliwoś ć odnośnie do bezstronności sędziego powinna niezmiennie uwzględ- niać jego stosunki osobiste, które mają cha rakter emocjonalny – pozytywny albo negatywny. 3. Wzorce ko ntroli . T rybunał w sprawie o sygn. P 22/19 (wyrok z 4 marca 2020 r., OTK ZU A/2020, poz. 31) rozpatrzył pytanie prawne SN , którego przedmiotem był przepis regulujący analo- giczną instytucję iudex s uspectus w postępowaniu karnym. W sprawie tej sąd pytający k we- stionow ał zgodność z Konstytucją art. 41 § 1 w związku z art. 42 § 1 ustawy z dni a 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm . , obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 30, ze zm. ) stosowan ego odpowiednio na podstawie art. 7 4 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 20 20 r. poz. 75 , ze zm .) rozumianego w ten spo- sób, że podlega rozpoznaniu wniosek o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia ok olicz- ności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rz ec zyposp olitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa , w skład której wchodz ą sędziowie wybrani w sposób przewi- dziany w art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa ( Dz. U. z 2019 r. poz. 84, ze zm.) . W sprawie tej Trybunał oc en ił zgo dność zaskarżonego przepisu z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 K onstytucji. Ponieważ ani w stanie normatyw- nym, ani faktycznym nie nastąpiła zmiana, Trybunał również w niniejszej sprawie rozpoczął od badania zgodności art. 49 § 1 k.p.c. z art. 17 9 Konstytucji. Zgodnie z art. 179 Konstytucji sędziowie powoływani są na c zas nieoznaczony przez Prezydenta na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa . W doktrynie zwracano uwagę, że ma to kluc zowe znaczenie ustrojowe i jako takie nie może być j edynie o bwarowan e wąskimi gwa- rancjami instytucjonalnymi umożliwiającymi prawidłowe działani e władzy sądowniczej. Prócz tego pod uwagę brać należy te ż inne uprawnienia konstytucyjne jak prawo do sądu, czy dostęp do służby publicznej, a także ustrojowe gwara ncje pod ziału i równoważenia władz (por. wyrok TK z 8 maja 2012 r., sygn. K 7/10, OTK ZU nr 5 / A/2012 , poz. 48 ). Akt powoła- nia sędziego nie ma jedynie wymiaru symbolicznego, łączy się każdorazowo z nadanie m mu inwestytury, prawa do sprawowania władzy sądo wniczej, k tórego wyrazem jest możliwość rozstrzygania spraw w imieniu Rzecz y pospolitej Polski ej. OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 6 Zgodnie z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji powoływanie sędziów należy do kategorii prezydenckich prerogaty w, a więc nie wymaga dla swej ważności kontrasygna ty ze stro ny żad nego innego organu. Konstytucja nie formułuje też żadnych dodatkowych – poza wymie- nionymi w art. 179 – warunków powołania sędziego. Konstytucyjna norma prawna dotycząca powołania sędziego st anowi, że P rezydent ma w tym zakresie pełną swobod ę, a jedyn ym wa- r unkiem, który musi zostać spełniony dla takiego powołania jest wniosek Krajow ej Rady Są- downictwa. 4. Analiza zgodności. W wyroku o sygn. P 8/07 Trybunał wypowiedział się na temat przesłan ki wyłączenia sędziego z art. 49 § 1 (wówczas: art. 49) k.p. c., stw ierdzając jej niezgodność z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim o graniczała przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do sto- sunku osobistego między nim a jedną ze stron lub jej prze dstawicielem ustawowym, pomija- jąc inne okoliczności , które m ogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. W następstwie tego wyroku poszerzony został katalog sytuacji, w których może być mowa o wątpliwości co do bezstronności sędziego. Jednak ws zystkie te potencjalne sytuacje, które mieszczą się w hipote zie art . 49 § 1 k.p.c. dotyczą relacji pomiędzy sędzią a stroną. Mogą one być natur y osobistej, służbowej czy zawodowej, których skutkiem jest każdorazowo jakiś afekt zaburzający mu bezstronną oce nę sytuacji przez sędziego (por. wyrok TK z 24 czerwca 2008, sygn. P 8/07, OTK ZU nr 5 / A/2008), jednak nie wynikają nigdy z tego w jakim trybie i kto powołał danego sędziego. Trybunał po raz kolejny przypomina, że sędziowie powoływani są przez Prezydenta w wyniku realizacji przez niego swojej prerogatywy. Jako pre rogaty wa , powołanie to nie wymaga ani żadnej uprzedniej decyzji czy za twierdzenia, ani jakiejkolwiek następczej kontro- li. Ustrojodawca nie przewidział w tekście Konstytucji ani żadnej innej ustawy procedury, która pozwalał aby zbadać sędziowskie powołania. Jedyny m gwarantem tego, że Prezydent nie powoła na stanowisko sędziego osoby, która nie spełnia warunków takiego powołania jest Krajowa Rada Sądownictwa, która kieruje do niego wniosek w tej spraw ie. Jest to jedyne ogranic zenie nałożone na Prezydenta w tym wzglę dzie. „Konstytucja nie przesądza wprost o etapach poprzedzających złożenie te goż wniosku ani też nie determinuje kwalifikacji, jakie winien spełniać kandydat na sędziego. Jakkolwiek w prakty ce wymogi stawiane kandyda towi na stanowisko sędziowskie są określ one na poziomie ustawowym, to nie budzi wątpliwości, że ostateczna decyzja w zakresie przedstawienia wniosku Prezydentowi należy do KRS. (…) powołanie sędziego następuje na czas nieoznaczony , co w piśmiennictwie odcz ytuje się nie tylko jako brak koni ecznoś ci periodycznego odnawiania pełnomocnictwa udzielonego sędziemu, lecz także j ako wymóg zagwarantowania zasady nieusuwalności sędziów” (wyrok o sygn. K 7/10 ) . Ani w prawie konstytucyjnym, ani – tym bardziej – w prawie procesu cywil- n ego czy administrac yj nego nie ma procedury weryfikacyjnej powołania sędziego. Nie ma również żadnego f ormalnego środka ograniczenia zakresu kompetencji określonego sędziego ze względu na kwestie związane z jego powo łaniem. Innymi słowy, nie można powołać sę- dziego w żadnej fo rmie ułomnej: na pewien czas, do określonej sprawy, czy określonego typu spraw, dla tego też w polskim systemie prawnym nie ma żadnego środka kwestionowania po- wołania danego sędziego ani instytucji władnej to powołanie oce niać bez względu na podno- szone okol iczno ści. Trybunał podtrzymuje, że „ocena konstytucyjności odmowy powołania sędzieg o stanowiłaby w istocie ocenę wykonywania przez Prezydenta RP kompetencji kon- stytucyjnej. Powoływanie sędziów ma charakter kompetencji zak otwiczonej bezpośrednio w art. 179 Konst ytucji, dla którego interpretacji istotne znaczenie ma kwalifikacja jej jako p rerogatywy, oraz w art. 126 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim stanowi, że Prezydent jest najwyższym przedsta wicielem Rzeczypospolitej Polskiej” (wyrok TK z 24 październ ika OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 7 2 017 r. , sygn. K 3/17, OTK ZU A/2017 , poz. 68 ) . Żaden aspekt powołania czy też niepowo- łania sędziego nie podlega ocenie. Pozostają aktualne argumenty Trybunału dotyczące prezydenckiej preroga tywy do po - wo łania sędziego na gruncie sprawy o sygn. P 22/19 : „ Tr ybunał podkreśla, że skoro zarówno z tekstu Konstytucji, jak i z dotychczasowy ch orzeczeń Trybunału wynika, że kompetencje Prezydenta do powoływania sędziów nie mogą być w żaden sposób ograni czane ustawowo, to tym bardziej nie mogą one być ograniczane w dr odze aktów stosowania prawa. Akty stano- wienia prawa, będące efektem działań us tawodawcy mają charakter generalno - abstrakcyjny i stosowane są powszechnie. W tym sensie da się je stosować w spo sób r ówny wobec każde- go Prezydenta i każdego sędziego, które go Pr ezydent powołuje. Skoro więc Konstytucja nie zezwala na taką dodatkową ocenę, nie można za pomocą znanych Trybunałowi sposobów wykładni wyprowadzić z jej tekstu twierdzenia, że sędziowie mogą być oceniani w procesie stosowania prawa, a więc w drodze a któw indywidualno - konkretnych. Nie sposób wyobrazić sobie żadnej procedury karnej, cywilnej czy administracyjnej, w ramach której sąd, konkretny skład sędziowski, mógłby oceniać prawidłowość powoł ania innych sędziów. Uprawnień ta- kich nie ma ani w przepisac h Kon stytucji , ani w przepisach ustawowych ” (wyrok o sygn. P 22/19). Wykorzystanie procedury opisanej w art. 49 § 1 k.p.c. do składania wniosku o wyłą- czenie sędziego z powodu podniesienia okoliczn ości wadliw ości powołania sędziego przez Prezydenta na wnios ek Krajowej Rady Sądownictwa byłoby de facto wykorzystaniem insty- tucji, której prze znaczeniem jest zapobieganie brakowi bezstronności sędziego w konkretnej sprawie do każdorazowej oceny nie tego s ędziego, al e prezydenckiej prerogatywy do jego powołania. St anowiłoby t o nie tylko wyjście poza cel tej instytucji, ale przede wszystkim po- wier zenie sądom powszechnym kompetencji do jakiejś formy rozproszonej kontroli preroga- tywy Prezydenta dokonywanej w p rzebiegu ko nkretnej sprawy. Wobec powyższych argumentów Try bunał orzek ł niezgodność art. 49 § 1 k.p.c. w za- kresie, w jakim dopuszcza r ozpozna n ie wniosk u o wyłączenie sędziego z powodu podniesie- nia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydent a na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa , z art. 179 Konstytuc ji. 5 . Umor zenie postępowania. 5.1. Zgodnie z art. 52 uotpTK pytanie prawne powin no spełniać określone warunki formalne, do których ustawodawca zaliczył m.in. sformułowanie zarzutu niezgodności z Kon- stytucj ą , ratyfikowan ą umow ą międzynarodową lub ust aw ą kwestio nowanego aktu norma- tywnego oraz jego uzasadni enie, z powołaniem argument ów lub dowodów na jego poparcie . Orzecznictwo Trybunału w odniesieniu do uzasadnienia pytań prawnych nie zmieniło się, mimo zmiany stanu normatywnego – w art. 32 ust. 1 ust awy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. N r 102, p oz. 643, z e zm.) ustawodawca zrównywał wymagania stawiane wnioskom i pytaniom prawnym kierowanym do TK, mówiąc ogólnie o uz asadnieniu zarzutów, które przedstawić musiał wnioskodawca albo sąd py tający. W aktu- alnie obowiązującej uotpTK, wymogi stawiane wnioskom i pyta niom prawnym regulowane są odrębnie, co nie wpływa jednak na aktualność dotychczasowego orzecznictwa dotyczącego tego zagadnienia. Pytanie prawne powinno zawierać uzasadnie nie, które nie ma charakteru p ozornego, gdyż stanowić musi argumentację na podstawie której sąd pytający powziął wąt- pliwość odnośnie do konstytucyjności zaskarżonego przepisu. „[P]rzesłanka odpowie dniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana pow ierzchownie i instrumentalnie. Przy- taczane w piśmie procesowym argumenty mogą być mn iej lub bardziej przekonujące (…), lecz zawsze muszą być argumentami „nadającymi się” do rozpoznania przez Trybun ał Kon- stytucyjny” (wyrok TK z 19 października 2010 r. , sygn . P 10/10, OTK ZU nr 8 / A/2010 , OTK ZU A/2020 P 13/19 poz. 45 8 poz. 78 ) . Oznacza to, że nie można uznać, że uzasadni eniem sprawy jest wywód sądu pytają- cego na dany temat, jeśli nie da się go odczytać jako argumentu na rzecz danej sprawy lub przeciw niej . 5.2. Inicjujące niniejszą sprawę pytanie prawne nie czyni w całości zadość powyższe- mu wymogowi. S ąd p ytający twierdz i, że zaskarżony przepis pozostaje w sprzeczności z kon- stytucyjnym prawem do sądu, jednak argumenty odnoszące się do zarzutu sprzeczności art. 49 k.p.c. z art. 45 ust. 1 Ko nstytucji , a także art. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządz onej w Rzymie dnia 4 listopa- da 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. N r 61, poz . 284; dalej: Konwencja; por. wyrok TK z 27 maja 2008 r., sygn. P 59/07, OT K ZU nr 4 / A/2008 , poz. 64 ), dotycz ą w dużej mierze jedynie przewidywanych przez sąd pytający konsekwencji stosowa nia instytucji wyłączenia sędziego z powodu uza- sadnionych w ątpliwośc i co do jego bezstronności z powodów mieszczących się w zakresie przytoczon ym w petitum . Sąd p ytający nie pod waża zgodności z Konstytucją zaskarżonego przepisu , odnosząc się do aktualnej s ytuacji prawnej czy faktycznej wynikającej z orzecznic- twa. Nie uwzgl ędnia też tego , jaki związek z toczącym się przed SN postępowaniem mają pod niesione przez sąd pytający wątpli wości, ale wskazuje dość obszernie na to, jakie skutki może w przyszłości mieć, budzące jego wątpliwość, stosowanie art. 49 k.p.c. (por. „ Oznacza t o, że wobec utrwalenia treści art. 49 k.p.c. w zakresie kwestionowanym w ni niejszym pyta- niu prawnym (…) sądy będą mogły być « zalewane » tego typu wnioskami” , s. 16; „Ukształ- towanie treści a rt. 49 k.p.c. zgodnie z aktualną praktyką orzeczniczą prowa dzić będ zie do istotnego spowolnienia, jeżeli nie do trwałego paraliżu wielu spraw s ądowych” , s. 17) . Takie uz asadnienie zbliża rozpatrywane przez Trybunał w niniejszej sprawie pytanie prawne – w z akresie art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 zdani a p ierwsze go Konwencji – do wnio- sku o abstrakcyjną kontrolę przepisów. Nie jest rolą są du zadającego pytanie praw ne troska o system prawa w ogóle ; ustrojodawc a legitymował do tego inne podmioty, stąd nie mogą stanowić argumentów takie twierdzenia , które wskaz ują na potencjalne zagrożenia wynikają- ce ze stosowania danej instytucji prawnej. W uzasadnieniu pytania pr awnego SN obok odnoszących się do przyszłości argumen- tów, mających świadczyć o sprzecznośc i art. 49 k.p.c. z art. 4 5 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 z danie m pierwsz ym Konwencji, nie uzasadniono również zarzutów sprzeczności z art. 175 ust. 1 Konstytucji. S ąd p ytający wspomina, że artykuł ten jest podstawą konstytucyjnej zasa- dy stabilności sę dziego i właściwie na tym poprzestaje, nie przytaczając wła ściw ie żadnych racji na rzecz swojej tezy. 5.3 . W związku z powyższym Trybunał umor zył z powodu niedopuszczalności orze- kania postępowanie w odniesieniu do wzorców kontroli z art. 45 ust. 1 i art. 175 ust. 1 Konstytucji, a także art. 6 ust. 1 zdanie pierws ze Konwencji , na po dstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK. 5.4. Wobec stwierdzenia niez godności zaskarżon ego przepis u z art. 179 Konstytucji, Trybunał odstąpił od badania zgodności z pozostałymi wzorc ami kontroli. Tym samym po- stępowanie w ty m zakresie podlega u morzeniu ze względu na zbędność orzekani a na podsta- wie art. 59 ust. 1 pkt 3 uotpTK . Z tych względów Trybunał orzekł jak w sentencji.