S 4/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 31 grudnia 2020 r. Pozycja 70 POSTANOWIENIE z dnia 16 grudnia 2020 r. Sygn. akt S 4/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Wojciech Sych – sprawozdawca Michał Warciński Andrzej Zielonacki, w związku z wyrokiem z 16 grudnia 2020 r. (sygn. SK 26/16), p o s t a n a w i a: na podstawie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try- bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) zasy- gnalizować Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej konieczność rozważenia stosownej mody- fikacji regulacji prawnej zawartej w art. 106a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko- deks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, ze zm.) . Orzeczenie zapadło większością głosów . UZASADNIENIE 1. W wyroku z 16 grudnia 2020 r. (sygn. SK 26/16) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 106a ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, ze zm.; dalej: k.k.) jest zgodny z: a) art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 30 oraz art. 40 zdanie pierwsze Konstytucji, c) art. 41 ust. 1, art. 47 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. W pozostałym zaś zakresie umorzył postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie post ępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK). 2 . Trybunał Konstytucyjny stoi na stanowisku, że zarówno decyzja o tym, czy zatarcie skazania powinno następować z mocy ustawy (tak w obowiązującym k.k. oraz ustawie z d nia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny, Dz. U. Nr 13, poz. 94, ze zm.) , czy też na wniosek ska- zanego po spełnieniu przepisanych prawem kryteriów (tak w rozporządzeniu Prezydenta Rze- OTK ZU A/2020 S 4/20 poz. 70 2 czypospolitej z dnia 19 marca 1928 r. – Kodeks postępowania karnego, Dz. U. Nr 33, poz. 313, ze zm. , dalej: k.p.k. z 1928 r., oraz w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. – Kodeks karny, Dz. U. Nr 60, poz. 571, ze zm. , dalej: k.k. z 1932 r. ), należy do prawodawcy pozytywnego. Ma on również prawo do us tanawiania wyjątków od ogólnej reguły zatarcia skazania, jeżeli przemawiają za tym określone wartości wynikające z Konsty- tucji lub wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa międzynarodowego. 3 . Wyrok Trybunału w sprawie o sygn. SK 26/16 potwierdził, że wyłącz enie ex lege zatarcia skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, jeżeli pokrzywdzony był ma- łoletnim poniżej lat piętnastu, jest – co do zasady – w świetle Konstytucji dopuszczalne. Nie- mniej jednak nie oznacza to, że skład orzekający nie dostrzega pewnych mankamentów art. 106a k.k. odnośnie do innych sytuacji faktycznych, aniżeli leżącej u podstaw rozpatrywanej sprawy. W ocenie Trybunału ustawodawca powinien jednak odstąpić od swoistego „automaty- zmu” art. 106a k.k. w odniesieniu do spraw nietypowych, a które znan e są judykaturze karnej. Chodzi tu przede wszystkim o sytuacje, gdy formalnie doszło do przestępstwa z art. 200 § 1 k.k., jednakże był y to : – obcowan ie płciowe lub inna czynność seksualna pomiędzy młodocianym (np. sie- demnastolatkiem) a osobą prawie piętnastoletnią za obopólną, świadomą zgodą ; – obcowanie płciowe lub inna czynność seksualna pomiędzy pełnoletnim a osobą po- niżej piętnastego roku życia za obopólną, świadomą zgodą, w sytuacji gdy osoba nieletnia świadomie wprowadziła w błąd odnośnie do swojego wieku, zaś jej warunki psychofizyczne uzasadniały przeświadczenie, że ukończyła piętnaście lat . W związku z powyższym wydaje się zasadne zmodyfikowanie art. 106a k.k. w ten sposób, aby w opisanych wyżej przypadkach zatarcie skazania mogło nast ą p ić na wniosek skazanego po upływie określonego terminu i po spełnieniu przez niego przepisanych prawem wymogó w. Choć Trybunał nie p rzesądza, jak taka regulacja powinna wyglądać szczegółowo, to j ako punkt wyjścia dla ustawodawcy przy podjęciu prac legislacyjnych moż e wskazać art. 90 § 1 i 3 k.k. z 1932 r. oraz art. 115 k.p.k. z 1928 r. w pierwotnym brzmieniu. Z przedstawionych powodów – na podstawie art. 35 ust. 1 uotpTK – postanowiono jak w sentencji.