SK 4/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 27 stycznia 2017 r. Pozycja 1 POSTANOWIENIE z dnia 25 stycznia 2017 r. Sygn. akt SK 4/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Julia Przyłębska Małgorzata Pyziak -Szafnicka Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz – sprawozdawca, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 stycznia 201 7 r., skargi konstytucyjnej J . K . o zbadanie zgodności : art. 479 22 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, ze zm.) , obowiązującego od 1 października 1989 r. do 3 maja 2012 r., w zakresie, w jakim odnosi się do skargi o wzno- wienie postępowania opartej na jednej z podstaw z art. 403 § 2 ustawy – Ko- d eks postępowania cywilnego, tj. wykryciu takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072) umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. 9 maja 2013 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania za kończonego pra- womocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w G . z maja 2008 r. , którym oddalono jej apelację od wyroku Sąd u Okręgow ego w G . z listopada 2007 r. P rzesłankę wznowienia, jej zdaniem, stano wiło – przewidziane w art. 4 03 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego ( Dz. U. z 201 6 r. poz. 1822 , ze zm. ; dalej: k.p.c. ) – wykrycie takich oko- OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 2 liczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których stro na nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu . Postanowieniem z lipca 201 3 r. Sąd Apelacyjny w G . odrzucił s kargę o wznowienie postępowania, wskazując, że upłynął dwuletni termin na jej wniesienie, liczony od dnia upraw omocnienia się wyroku , określony przez znajdujący zastosowanie do postępowań w sprawach gospodarczych art. 479 22 k.p.c. Rozważany przepis został wprawdzie uchylony, jednak podlega on dalszemu stosowaniu – zgodnie z regulacją intertemporalną – w odniesie- niu do postępowań wszczętych przed jego derogacją. Zażalenie skarżącej na rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego w G . zostało oddalone postanowieniem Sądu Najwyższego z marca 2014 r. , który podzielił stanowisko sądu niższej instancji . Po doręczeniu postanowienia S ądu Najwyższego , będącego ostatecznym orzeczeniem w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji, co nastąpiło 14 lipca 2014 r., skarżąca wni osła skargę kon stytucyjną. Przedmiotem skargi jest żądanie stwierdzenia niezgodności art. 479 22 k.p.c. , w brzmieniu obowiązującym od 1 października 1989 r. do 3 maja 2012 r., w zakresie, w ja- kim odnosi się do skargi o wznowienie postępowania opartej na jednej z podstaw z art. 403 § 2 k.p.c. , a mianowicie wykryci u takich okoliczności faktycznyc h, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowa- niu, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji . Z treści pisma uzupełniającego z 1 7 lis to pada 2 01 4 r. wynika łoby jednak, że art. 479 22 k.p.c. miałby zostać objęty kontrol ą również w zakresie, w jakim dotyczy wznowienia postępowania z uwagi na wykrycie środ- ków dowodowych , które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mo- gła skorzystać w poprzednim postępowaniu, stanowiące odrębną przesłank ę wznowieniową wyróż nioną w art. 403 § 2 k.p.c. Uzasadniając zarzut niezgodności z ustawą zasadniczą , skarżąca stwierdził a , że kwestionowany przepis narusza konstytucyjne prawo do sądu w zakresie wymogu spra- wiedliwego ukształtowania proce dury sądowej oraz bezzasadnie różnicuje sytuację stron po- stępowań w sprawach gospodarczych w porównaniu ze stron ami pozostałych postępowań cywilnych, dla których art. 408 k.p.c. przewiduje pięcioletni termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania, liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku . 2. W piśmie z 20 kwietnia 2016 r. w imieniu Sejmu stanowisko w sprawie zajął jego Marszałek, wnosząc o stwierdzenie, że art. 479 22 zdanie pierwsze k.p.c., w brzmieniu obowią- zującym do 3 maja 2012 r., w zakresi e, w jakim odnosi się do skargi o wznowienie postępo- wania opartej na wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c. przesłance późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Odnośnie do kwestii formalnych Marszałek Sejmu zwrócił uwagę na trzy zagadnienia. Po pierwsze, kontrola konstytucyjności kwestionowanego art. 479 22 k.p.c. w wersji, k tóra podlegała zastosowaniu w sprawie skarżącej, czyli w brzmieniu obowiązującym od 11 maja 201 1 r., powin na zostać ograniczona wyłącznie do zdania pierwszego, gdyż podniesione za- strzeżenia dotyczą jedynie treści normatywnych zawartych w tym właśnie zdaniu . Z będne jest przy tym wskazywanie początkowej daty obowiązywania przedmiotu kontroli. Po drugie, jakkolwiek skarżony przepis został uchylony 3 maja 2012 r., to zgodnie z regulacją intertem- poralną może on nadal znajdować zastosowanie, a w konsekwencji nie zaktualizowała się przesłanka umorzenia postępowania z powodu utraty mocy obowiązującej przez badane unormowani e . Po trzecie wreszcie , wątpliwości budzi, czy w sytuacji wskazanej przez skar- żącą rzeczywiście doszło do wykrycia okoliczności faktycznych, któr e mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu . Rozważenia wymagałoby, czy w tej sytuacji nie wystąpiły raczej nowe dowody w sp rawie, co OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 3 – w kontekście ujęci a przedmiotu kontroli w skardze konstytucy jnej – mogłoby prowadzić do uznania skargi za nie dopuszczaln ą. Omawiając powołan e przez skarżąc ą wzorc e kontroli, Marszałek Sejmu zwrócił uwa- gę na to , że stanowisko Trybunału Konstytucyjnego nie jest jednolite w odniesieniu do zagadnienia, czy statuowane w art. 45 ustawy zasadniczej prawo do sądu obejmuje rów- nież prawo do żądania wznowienia postępowania. Zgodnie z dominującym wcześniej w orzecznictwie zapatrywaniem, takie prawo nie jest przewidziane w Konstytucji, jednak współcześnie Trybunał uznaje, że wsk azany przepis ustawy zasadniczej stanowi adekwatny wzorzec kontroli konstytucyjności procedur wznowieniowych, z zastrzeżeniem, iż gwarancje dotyczące prawa do sądu są w tym zakresie ograniczone . Uzasadniając wniosek o stwierdzenie zgodności z Konstytucją kwestionowanego przepisu, Marszałek Sejmu wskazał, że za dopuszczalnością zróżnicowania terminu wzno- wienia postępowania w wypadku stron postępowań w sprawach gospodarczych oraz stron innych postępowań cywilnych przemawia nie tylko – jak sugeruje skarżąca – wzgląd na ce- lowość uproszczenia, przyśpieszenia i odformalizowania procedur sądowych w odniesieniu do przedsiębiorców, lecz przede wszystkim „szybkość uzyskania stabilnego orzeczenia sądo- wego, mająca zasadnicze znaczenie w perspektywie dynamiki obrotu pro fesjonalnego”. 3. W piśmie z 18 lutego 20 1 6 r. stanowisko w sprawie zajął Prokurator Generalny, wnosząc o stwierdzenie, że art. 479 22 zdanie pierwsze k.p.c., w brzmieniu obowiązującym do 3 maja 2012 r., w zakresie, w jakim odnosi się do skargi o wznowieni e postępowania opartej na wskazanej w art. 403 § 2 k.p.c. przesłance późniejszego wykrycia takich okolicz- ności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mo- gła skorzystać w poprzednim postępowaniu, jest zgodny z art. 45 u st. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji . Uczestnik postępowania uznał , że – pomimo uchylenia dokonanego 3 maja 2012 r. – art. 479 22 k.p.c. nie utracił mocy obowiązującej, ponieważ na mocy przepisu przejściowego nadal ma podlegać stosowaniu. Nie zacho dzi zatem podstawa do umorzenia postępowania. Prokurator Generalny wskazał na niejednolitość orzecznictwa Trybunału Konstytucyj- nego w przedmiocie objęcia skargi o wznowieni e postępowania gwarancjami konstytucyjny- mi. Jednocześnie zauważył jednak, że nawet nieobligatoryjne z punktu widzenia ustawy za- sadniczej procedury sądowe muszą spełniać wymogi dotyczące odpowiedniego ukształtowa- nia postępowania, wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Uzasadniając wniosek o stwierdzenie zgodności z Konstytucją kwestio nowanego przepisu prawnego , Prokurator Generalny przedstawił identyczną argumentację jak Marszałek Sejmu . Dodatkowo , podniósł przy tym – powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 lutego 2008 r., sygn. SK 89/06 (OTK ZU nr 1/ A/ 2008, poz. 7) – ż e strony postępowań gospodarczych oraz strony innych postępowań cywilnych nie mają wspólnej cechy istotnej, co prowadzi do wniosku, iż nie doszło w tym wypadku do naruszenia zasady równości. 4 . Pismem z 2 kwietnia 20 15 r. Rzecznik Praw Obywatelskich, zawia domiony o to- czącym się postępowaniu w sprawie skargi konstytucyjnej skarżącej , poinformował, że nie zgłasza w nim swojego udziału. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do badania na każdym etapie roz poznania sprawy, czy nie zachodzi jedna z ujemnych przesłanek skutkujących obligatoryjnym umorze- OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 4 niem postępowania (por. np. postanowienia z: 21 marca 2000 r., sygn. SK 6/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 66; 5 grudnia 2001 r., sygn. K 31/00, OTK ZU nr 8/2001, poz . 269; 28 paź- dziernika 2002 r., sygn. SK 21/01, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 78; 30 maja 2007 r., sygn. SK 67/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 64; 14 listopada 2007 r., sygn. SK 53/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 139; 18 listopada 2009 r., sygn. SK 12/09, OTK ZU nr 10/A/2009, poz. 158). W szczególności możliwe jest przeprowadzenie badania skargi konstytucyjnej pod kątem spełnienia przesłanek postępowania, w tym przesłanek formalnych, także po zakończe- niu – określonej w art. 61 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o org anizacji i trybie postępowa- nia przed Trybunałem K onstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: uoTK) – procedury wstępnej kontroli oraz umorzenie postępowania w sytuacji, gdy wydanie orzeczenia byłoby niedopusz- czalne ze względu na ujawnione dopiero na tym etapie postępowania przeszkody (w niniej- szej sprawie procedura wstępnej kontroli została przeprowadzona na podstawie art. 49 w zwią zku z art. 36 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym; Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK z 19 97 r.). Składu rozpoznającego sprawę nie wiąże bowiem stanowisko zajęte w zarządzeniu lub postanowieniu Trybunału wydanym w ramach rozpoznania wstępnego (zob. postanowienia TK z: 8 kwietnia 2008 r., sygn. SK 80/06, OTK ZU nr 3/A/2008, poz. 51, i 30 czerwca 2008 r., sygn. SK 15/07, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 98, oraz powołane tam orzecznictwo). W związku z powyższym również na obecnym etapie rozpoznania sprawy Trybunał jest uprawniony do zbadania, czy rozpatrywana skarga konstytucyjna spełnia wszystkie wy- magania przewidziane w Konstytucji oraz w ustawie. Trybunał zwraca zarazem uwagę, że 3 stycznia 2017 r. weszła w życie uoTK, przy czym art. 9 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) stanowi, że do postępowań wszczę- tyc h i niezakończonych przed wejści em w życie uoTK stosuje się tę właśnie ustawę . Z tego względu , mimo iż procedura wstępnej kontroli skargi konstytucyjnej została przeprowadzona na podstawie ustawy o TK z 1997 r., w analizowanej sprawie zastosowanie znajduj ą przepisy uoTK. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy zasadniczej, każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie , wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecz- nie o jeg o wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Trybunał uznał, że skarga konstytucyjna wniesiona przez skarżącą nie spełnia wymo- g ów prawnych, których realizacja umożliwiałaby m erytoryczne rozpoznanie sprawy. 3. W rozpoznawanej skardze konstytucyjnej jako wzorce kontroli wskazano art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny przypomniał w tym zakresie podstawowe ustalenia dotyczące obu wymienionych postanowień ustawy zasadni- czej. W świetle jednolitego orzecznictwa Trybunału, prawo do sądu, gwarantowane przez art. 45 ust. 1 Konstytucji, obejmuje w szczególności: 1) prawo do uruchomienia postępowania sądowego, 2) prawo do odpowiednio ukształtowan ej p rocedury sądowej, 3) prawo do uzyska- nia wiążącego rozstrzygnięcia oraz 4) obowiązek odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy . Jak słusznie zauważyli Marszałek Sejmu oraz Prokurator Generalny – abstrahując od prawa do żądania wzruszenia rozstrzygnięć zapadłych na podst awie unormowania uznanego za niekonstytucyjne, przyznanego przez art. 190 ust. 4 ustawy zasadniczej – stanowisko Try- OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 5 bunału w kwestii, czy art. 45 ust. 1 Konstytucji gwarantuje prawo do wznowienia postępowa- nia sądowego, nie jest jednolite. Można bowiem wskazać zarówno judykaty negujące takie uprawnienie (zob. orzeczenia TK: postanowienie z 28 maja 2003 r., sygn. SK 33/02, OTK ZU nr 5/A/2003, poz. 47; wyrok z 12 stycznia 2010 r., sygn. SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1; w yrok z 22 września 2015 r., sygn. SK 21/14, OTK ZU nr 8/A/2015, poz. 122), jak i judykaty je potwierdzające ( zob. wyroki TK z: 15 maja 2000 r., sygn. SK 29/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 110; 13 maja 2002 r., sygn. SK 32/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 31; 21 lipca 2009 r., sygn. K 7/09, OTK ZU nr 7/A/2009, poz. 113 ). Trybunał Konstytucyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę opowiedział się za zapatrywaniem, ż e prawo do żądania wzruszenia orzeczenia sądowego – co do zasady ograniczone pewnym terminem, liczonym od momentu uprawomocnienia się orzeczenia (wyjątkiem jest tu chociażby wznowienie po- stępowania karnego na korzyść skazanego) – w wypadku wystąpienia poważnych wad postę- powania lub następczego wykrycia istotnych okoliczności faktycznych lub środków dowo- dowych, z których strona nie mogła skorzystać wcześniej, jest składową prawa do sądu w tym jego aspekcie, który dotyczy obowiązku sprawiedliwego ukształtowan ia procedury sądowej . W konsekwencji, pozbawienie strony możliwości domagania się wzruszenia orzeczeń we wskazanych sytuacjach narusza prawo jednostki do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wymo- gami sprawiedliwości procedur alnej. O wyłączeniu omawianego prawa może zadecydować jedynie wzgląd na inne normy, zasady czy wartości konstytucyjne, przy czym sama stabilność prawomocnych orzeczeń – będąca niewątpliwie wartością chronioną przez ustawę zasadniczą – nie stanowi w tym zakresie wystarczającego uzasadnienia. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że przyjęcie przedstawionego zapatrywania nie mia łoby żadnego znaczenia w zakresie rozstrzygnięcia o dopuszczalności merytorycznego roz poznania niniejszej skargi konstytucyjnej, ponieważ w jego orzecznictwie nie budzi wąt- pliwości, że w razie ustanowienia regulacji przewidując ej wznowienie postępowania, z czym bez spornie mamy do czynienia w rozpatrywanej wypadku, do takiej regulacji znajdują zasto- sowanie gwarancje wynikające z art. 45 ust. 1 us tawy zasadniczej (zob. wyroki TK z: 16 stycznia 2006 r., sygn. SK 30/05, OTK ZU nr 1/A/2006, poz. 2; 30 maja 2007 r., sygn. SK 68/06, OTK ZU nr 6/A/2007, poz. 53; 12 stycznia 2010 r., sygn. SK 2/09; 11 maja 2011 r., sygn. SK 11/09, OTK ZU nr 4/A/2011, poz. 32; 22 września 2015 r., sygn. SK 21/14). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, k ons tytucyjna zasada równości wo- bec prawa, wyrażona w art. 32 ust. 1 ustawy zasadniczej, nakazuje natomiast identyczne trak- towanie podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji prawnie relewant- nej. Równe traktowanie oznacza przy tym traktowanie według jednakowej miary, bez zróżni- cowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Zasada ta nakazuje nakładać jedna- kowe obowiązki, względnie przyznawać jednakowe prawa podmiotom odznaczającym się tą samą cechą istotną, a jednocześnie dopuszcza, lecz nie wymaga, by nakładać różne obowiąz- ki, względnie przyznawać różne prawa podmiotom, które taką cechę posiadają, oraz podmio- tom, które jej nie posiadają. Ocena regulacji prawnej z punktu widzenia zasady równości wymaga rozpatrzenia trzech zagadnień. Po pierwsze, należy ustalić, czy można wskazać wspólną cechę istotną, uzasadniającą równe traktowanie określonych podmiotów, co wymaga przeprowadzenia analizy treści i celu aktu normatywnego, w którym została zawarta kontro- lowana norma prawna. Po drugie, ko nieczne jest stwierdzenie, czy prawodawca zróżnicował prawa lub obowiązki podmiotów znajdujących się w takiej samej lub podobnej sytuacji praw- nie relewantnej. Po trzecie wreszcie, jeżeli prawodawca odmiennie potraktował podmioty charakteryzujące się wspólną cechą istotną, to – mając na uwadze, że zasada równości nie ma charakteru absolutnego – niezbędne okazuje się rozważenie, czy wprowadzone od tej zasady odstępstwo można uznać za dopuszczalne. Odstępstwo takie jest dozwolone, jeżeli zróżnico- wanie odpowiad a wymogom relewantności, proporcjonalności oraz powiązania z innymi OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 6 normami, zasadami lub wartościami konstytucyjnymi, w tym w szczególności z zasadą spra- wiedliwości społecznej. Trybunał Konstytucyjny uznał, że w rozpatrywanej skardze konstytucyjnej wzorc e kontroli zostały wskazane w poprawny sposób, co oznacza, że kwestionowany przepis praw- ny mógłby zostać zbadany pod kątem jego zgodności z art. 45 ust. 1 w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji. 4. Przedmiotem wniesionej skargi konstytucyjnej jest art. 4 79 22 ustawy z dnia 17 listo - pada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 6 r. poz. 1822 , ze zm. ; dalej: k.p.c. ) , dotycz ący wy różnionej dawniej kategorii postępowań w sprawach gospodarczych , w zakresie, w jakim odnosi się do skargi o wznowienie postępowania opartej na jednej z pod- staw z art. 403 § 2 k.p.c. , a mianowicie przesłan ce wykrycia takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w po- przednim postępowaniu . S karżony przepis prawny: 1) dodano do k.p.c. 1 października 1989 r. na mocy art. 6 pkt 3 ustawy z dnia 24 maja 1989 r. o rozpoznawaniu przez sądy spraw gospodarczych (Dz. U. Nr 33, poz. 175, ze zm.), przy czym pierwotnie stanowił on: „ Po upływie dwóch lat od uprawomocnienia się wyroku nie można żądać wznowienia postępowania, chyba że strona była pozbawiona możliwości działania lub nie była należycie reprezentowana” , 2) uznano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 października 2009 r. , sygn. SK 6/09 (OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 13 7 ) , za niekonstytucyjny w zakresie, w jakim odnosi ł się do skargi o wznowienie postępowania opartej na podstawie art. 401 1 k.p.c. , 3) znowelizowano 11 maja 2011 r. na mocy art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilneg o (Dz. U. Nr 87, poz. 482 ; dalej: ustawa nowelizująca ), wskutek czego otrzymał brzmienie: „ Po upływie dwóch lat od uprawomocnie- nia się wyroku nie można żądać wznowienia postępowania, chyba że strona była pozbawiona moż liwości działania lub nie była należyc ie reprezentowana. W sytuacji określonej w art. 401 1 nie można żądać wznowienia po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się wy- roku ”; biorąc pod uwagę, że ustawa nowelizująca nie zawierała żadnego przepisu przejścio- wego, a nowelizacja miała na celu jedynie dostosowanie treści art. 479 22 k.p.c. do zmiany, jaką spowodował wcześniej wyrok zapadły w sprawie SK 6/09, powstały w tym wypadku problem intertemporalny należ y roz strzygnąć na rzecz zasady bezpośredniego działania pra- wa, co oznacza, iż w razie żądania w znowienia postępowań w sprawach gospodarczych, za- kończonych prawomocnym i wyrok ami przed 11 maja 2011 r. , zastosowanie powinien znaj- dowa ć rozważany przepis w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą , 4) uchylono 3 maja 2012 r. na mocy art. 1 pkt 46 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381 ; dalej: ustawa uchylająca ); uwzględniając, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy uchylającej zawarte w niej przepisy stosuje się do postępowań wszczętych po dniu jej wejścia w życie, przy czym w świetle orzecznictwa sądowego, w tym również rozstrzygnięć podję- tych w sprawie skarżącej , przez omawiane postępowania – w wypadku przepisów dotyczą- cych wznowienia postępowania – należy rozu mieć postępowania pierwotne, a nie postępowa- nia wznowieniowe, w zakresie żądania wznowienia postępowań w sprawach gospodarczych, zakończonych prawomocnym i wyrok ami przed 3 maja 2012 r. , zastosowanie nadal znajduje art. 479 22 k.p.c. w brzmieniu obowiązujący m od 11 maja 2011 r. Odnośnie do wskazanego przez skarżącą przedmiotu kontroli, T rybunał Konstytucyj- ny rozważył następujące zagadnienia . Po pierwsze, skarżąca zakwestionowała art. 479 22 k.p.c. w odniesieniu do okresu li- czone go od momentu jego wejścia w życ ie do momentu uchylenia, tj. od 1 października 1989 r. do 3 maja 2012 r., chociaż – jak wynika z przeprowadzonej powyżej analizy OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 7 oraz orzeczeń zapadłych w jej sprawie – podstawę prawną wydanych w stosunku do niej roz- strzygnięć stanowił wskazany przepis w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą, a zatem w brzmieniu obowiązującym od 11 maja 2011 r. W tej wersji badany przepis składa się z dwóch zdań, z których jedynie pierwsze znalazło zastosowanie w wypadku skarżącej. Po drugie, m ając na uwadze, że 479 22 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 11 maja 2011 r. uchylono 3 maja 2012 r. , rozstrzygnięcia wymagała kwestia, czy utracił on moc obo- wiązującą, co mogłoby prowadzić – na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 4 uoTK – do umorzenia postępowania. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego jednolicie przyjmuje się jednak, że uchylenie przepisu prawnego nie jest równoznaczne z utratą przezeń mocy obowiązującej, jeżeli taki przepis na mocy regulacji intertemporalnych nadal normuje określone stany fak- tyczne, co oznacza – w świetle ustaleń współczesnej teorii prawa – że stanowi wciąż podsta- wę rekonstrukcji obowiązujących norm prawnych, różniących się od norm pierwotnie w nim wyrażonych ograniczonym zakresem czasowym. Z sytuacją taką mamy do czynienia bez- spornie w niniejszej sprawie. Jak wynika z treści art. 9 ust. 1 ustawy uchylającej, art. 479 22 k.p.c. nadal podlega stosowaniu w wypadku żądania wznowienia postępowań gospodarczych zakończonych prawomocnym wyrokiem przed 3 maja 2012 r., co jednolicie potwierdzają rozstrzygn ięcia sądowe zapadłe w sprawie skarżącej. Należało zatem przyjąć, że badan y przepis nie utracił mocy obowiązującej. Po trzecie, w skardze konstytucyjnej , co jednoznacznie wynika z jej treści, art. 479 22 k.p.c. został zakwestionowany wyłącznie w zakresie, w jakim odnosi się do skargi o wzno- wienie postępowania opartej na – przewidzianej w art. 403 § 2 k.p.c. – przesłance wykrycia takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim pos tępowaniu . Dopiero w piśmie uzupełniającym z 17 listopada 2014 r., wniesionym już po upływie trzymiesięcznego terminu na złożenie skargi konstytucyjnej, skarżąca wskazała dodatkowo drugą z przesłanek określonych w art. 403 § 2 k.p.c. , dotyczącą wykrycia no wych środków dowodowych , co Trybunał uzna ł za niedopuszczalną próbę rozszerzenia zakresu zaskarżenia. W konsekwencji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przedmiotem kontroli konsty- tucyjności prawa w niniejszej sprawie mógłby być jedynie art. 479 22 zdanie pierwsze k.p.c. w jego ostatniej wersji sprzed uchylenia, czyli w brzmieniu obowiązującym od 11 maja 2011 r. do 3 maja 2012 r., w zakresie, w jakim dotyczy żądania wznowienia postępowania z powodu wykrycia takich okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Trybunał zauważył jednak , że nawet w tym zakresie skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności , iż w rozpatrywanym wypadku doszło do naruszenia przysługującego je j prawa konstytucyjnego. Za słuszne trzeba było bowiem uznać zastrzeżenia podniesione p rzez Mar- szałka Sejmu, związane z wątpliwościami , czy w sytuacji przedstawionej przez skarżącą rze- czywiście doszło do wykrycia nowych okoliczności faktycznych. Co istotne , skarżąca w ogó- le nie poruszyła tego zagadnienia w skar dze konstytucyjnej, wyjątkowo ogólnie odnosząc się do niego dopiero w p iśmie uzupełniającym z 17 listopada 2014 r. Jak przy tym wynika z roz- strzygnięć zapadłych w jej sprawie , żądając wznowienia postę powania, skarżąca powołała się na opini ę sądową psychologiczno - psychiatryczną, sporządzoną na potrzeby postępowania karnego już po prawomocnym zakończeniu postępowania cywilnego , którego wznowienia się domagała . W świetle t ej opini i, jej przeciwnik proceso wy nie był chory na schizofrenię , co w powiązaniu z twierdzeniem, że ze schizofrenii nie można zostać wyleczonym, pozwalałoby na postawienie odmiennej diagnozy niż ta, która legła u podstaw ustaleń faktycznych istot- nych dla zakończonego postępowania cywiln ego. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego, bardzo poważne wątpliwości budzi to , czy w omawian ym wypadku m ożna przyjąć, że mamy do czynienia z nową okolicznością fak- tyczną , w szczególności uwzględniając , i ż stan psychiczny przeciwnika procesowego skarżą- OTK ZU A/2017 SK 4/15 poz. 1 8 cej by ł przedmiotem oceny orzekających sądów, a jej żądanie zmierzało w istocie do pono w - nego poddania tej okoliczności badaniu w postępowaniu cywilnym. N iezależnie od tego , że kwalifikacja prawna określone j sytuacji z punktu widzenia art. 403 § 2 k.p.c. nie mieś ci się w zakresie kognicji sądu konstytucyjnego, Trybunał stwierdził, że skarżąca nie uprawdopo- dobniła , że przysługiwało jej prawo konstytucyjne, które miałoby zostać naruszone przez kwestionowaną w skardze konstytucyjnej regulację . W konsekwencji, Trybun ał Konstytucyjny uznał, że niniejsze postępowanie podlega ło umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uoTK ze względu na niedopuszczalność wydania orzeczenia. Mając powyższe na uwadze , Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.