SK 49/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 8 listopada 2023 r. Pozycja 79 POSTANOWIENIE z dnia 18 październik a 2023 r. Sygn. akt SK 49 /23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski Krystyna Pawłowicz Stanisław Piotrowicz Justyn Piskorski – sprawozdawca , po rozpozn an i u, na p osiedz e niu niejawny m w dniu 18 października 2023 r. , skargi konstytu- cyjnej P . S . o zbadani e zgodności: 1) a rt. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 us t. 1 ust awy z dnia 5 grudnia 2008 r. o za- pobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zak a źn ych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1 239 ) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytuc ji Rzeczypospoli t ej Polskiej, 2) § 3 rozporządzenia Minis tra Zdrow ia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w spra wie ob- owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 20 18 r. poz. 753 ) z art. 2 oraz a rt. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 1 1 ustawy powołan e j w punkcie 1 w związku z § 5 rozporządzenia po wołanego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 u st. 3 w związku z art. 87 Konstytucji , p o s t a n a w i a : umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. W sk ardze kon s tytucyjnej z 9 listopada 202 2 r. P . S . ( dal e j: skarżąc y ) wniósł o s twierdzenie , że: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudn ia 2008 r . o zap obieganiu o raz z w alczaniu za k ażeń i cho rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 ; d alej: ustawa o zwalc zaniu chorób zakaźnych ) są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów p ra wa oraz z art . 4 7 w związku z art. 3 1 u st. 3 Konst ytucj i ; 2) § 3 ro z porządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. OTK ZU A/2023 SK 49/23 poz. 79 2 w sprawi e obowią zkowych szczepień ochronny ch (Dz . U. z 2018 r. poz. 753 ; dalej : rozporzą- dzenie o szczepi eniach ) jest niezgodny z wyw odzoną z art. 2 Konsty tucji zasa dą d ostateczne j okr e ślo noś c i pr z episów pra wa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 K onstytucji ; 3) art. 17 ust. 11 ustaw y o zwalczaniu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepi e- niach są niezgodn e z ar t. 4 7 w związku z ar t. 31 ust. 3 w z wiąz ku z art. 87 Kon sty tucji. 1 .1. S k arga konsty t ucyjna została wniesiona w związku z na stępując ym stanem f ak- tycznym . Skarżą cy nie po ddał małoletniej córki sz czepieniu w terminach wynikających z k omu- ni katu Głównego Inspekt o ra Sanitar neg o ( dalej także: GIS) w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (dalej także: PSO) . Z uwagi na powyższe, p ostanowieniem z 2018 r. wojewoda nałożył na skarż ąc ego grzywnę w wysokości 520 zł w celu przymuszenia (wra z z opłatą za czynności egzekucyjne w kwocie 52 zł ) . Jed nocze śnie skarżące mu został doręczony tytuł wy- konawczy wystawiony przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ( dalej: P PIS) . S karżąc y zaskarżył zarówn o post anowienie o nałożeniu grzywny, jak i ty tuł wyko- nawczy. Postanowieniem z 2018 r. PP IS oddalił zarzuty zgłoszone przez skarżąc ego . Powyż- sze postanowienie z ostało zaskarżone do Państwowego Wojewódzkiego Inspek tor a Sanitar- nego, kt óry utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z kolei postanowieniem z 2018 r. w ojewo da oddalił zarzuty skarżące go . Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie w ojewody. Minister Z drowia utrzymał w mocy postanowienie w prz edmiocie oddalenia zarzutów, od czego skarżąc y wywi ódł skar- gę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W arszawie (dalej: W SA) . Wyroki em z 6 czerwc a 2 019 r. WSA o ddalił sk argę skar żące go . Następnie skarżąc y złożył skargę kasa- cyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (da lej : NSA) , który odd alił ją w wyroku z 25 ma ja 2022 r ., ( sygn. akt [ … ] ) . 1.2. Wątpliwośc i ska rżące go koncentrowały si ę w okó ł t rzech grup zar zutó w : 1) naru- szenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa wy wodzonej z art. 2 Konstytuc ji ; 2) n aruszenia art. 87 Konstytucji stanowiącego katalog źródeł prawa powsz e chnie obowiązu- jąceg o w Rzeczypos politej Polsk i ej ; 3) narusz eni a prawa do pry watności – co ska rżąc y wyra- ził przez następ ujący układ wzorców: art. 47 w związku z art. 3 1 ust. 3 Konstytucji . Skarżąc y wskaza ł jako ostateczn e rozstrzygnię cie sprawy wyrok NSA z 25 maja 2022 r. Powyższy wyrok odnosi się do o ddalenia zarz utó w s karż ące go wywo dzonych w po- stępowaniu egzekucyjnym . Jednak że, w ocenie skarżąc e go , skarżone przez ni ego przepisy determino wały treść tego orzeczenia , a także możliwość dochodzenia przez organ administra- cji jego realizacji w trybie określonym przez prz epi sy usta wy z dnia 17 czer wca 1966 r. o po - stępowaniu egzekucyjnym w administracji (D z. U. z 2022 r. poz. 479). Skarżąc y podnió sł , że art. 5 ust . 1 pkt 1 lit. b ustaw y o zwalczaniu chorób zakaźnych wprowadza dla osób przebywających na obszarze Rz eczypospol ite j Po lskiej obowiąz ek po d- dan i a s ię szczepieniom och ronnym. Według skarżącego , pr zepisy prawa powszechnie obo- wiązująceg o nie o kreślają momentu, w którym obowiąze k szczepieni a ochronnego przeciwko poszczególnym chorobom staje się wymagalny. Po nadto, z usta wy o zw alczaniu chor ób z a- kaźnych oraz rozp orządzeni a o szczepien iach nie wynika ró wnież , ile dawek poszczególnych szczepionek n ależy podać dziec ku . W ocenie skarżące go , w praktyce stosowania zaskarżonych regula c ji występuje roz- bieżność interpr etacyjna – ni ekt óre z organów uznają, ż e wy magaln ość obowiązku poddania się szczepieniu przeciwko konkretnym cho robom i poszczególnymi daw ka mi w ynika z ko- mun ika tu GIS , inne zaś twierdzą, że wymagaln o ść wynika z w ezwa ni a sk iero wa nego do ro- OTK ZU A/2023 SK 49/23 poz. 79 3 dziców przez lekar za. Zdaniem s kar żące g o , rozb ieżnoś ci te j nie można rozstrzygnąć za po- mocą środków prowadzących do wyel iminowania nie jednolitości stosowania prawa. 1. 3 . S karżąc y wskazał ponadto , że PSO n ie należy do katalogu źródeł powszechni e obowiązującego prawa w Rzecz ypospolitej P ols ki ej . J ego zdanie m , a kt wyd awany przez Główne go Ins pekt ora Sanitarnego może być za kwalifikowany co najwyżej jako akt pra w a w ewnętrznego , wi ąż ą cy je dynie j e dnostki organizacyjne podległe organowi wydającemu , nie za ś ob ywateli. Skarżąc y podkreślił , że nie je s t związan y t re ścią tego komunikatu , w szczegól- ności w zakresie kon kretyzującym wi ek dziecka , w którym należy podać określon ą szcze- pionkę ora z wskazują cym ilość dawek . Tym samym , w ocenie skarżące go , program szc zepień ochronnych nak łada na o bywa teli n ow y o b ow iązek, a w związk u z tym powinien mieć formę pra wn ą co najmniej rozporządzenia. Skarżąc y podniós ł również, że w obecnym s tanie praw- nym n ie można na jeg o podstawie – w sposób wiążący jednostkę – w yprowadzać te rminu wymagalności w ykonywani a p oszcz e góln y ch sz czepie ń . 1. 4 . O dnośnie do ostatniego z przedstawionych zarzutów skarżąc y podn i ósł , że regu- lacje normatywne wprowadzające obowiązek sz czepień stanowią ingerencję w prawo do pry - watności wynikające z art. 47 Ko nstytucji (pra w o do decydowan ia o ż yciu os ob i st ym) . W ocenie s ka rżące go , obowiązujące przepisy uniemożliwiają osobie obowiązane j do podda- nia się obowiązkowym szczepienio m albo jej opieku nom prawnym lub faktyczny m decyzji o odmo wie poddania s ię tym szcz epie n i om. O bowiązek szczepień ing eruje zaś w z as a dę auto nomii (s am os tanowi enia) je dnos tki. Skarżąc y zauważył także, że ograniczenia konstytu- cyjnyc h praw mogą nastąpić wyłącz nie w ustawie, gd y są konieczne i proporcjonalne. Jego zda- niem , kwestionowana regul acja nie sp ełnia stan d ardu konsty t ucyjnego, co p o tw ierdza prze- pro w ad zony te st proporcjo nalności . 2. W piśmie z 5 czerwca 2023 r. R zecznik P raw Obywatelskich poinformował, ż e nie zgłasza udziału w sprawie. 3. W piśmie z 7 czerwca 202 3 r. Prokurator Generaln y przedstawił stanowisko w spra wie, wnosz ąc jed nocześnie o um orz enie po stępowania w zakresie badania zgodności art . 1 7 ust. 11 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych w związ ku z § 5 rozporzą dzenia o szcze pi eniach z uwagi n a zbędność wydania orzeczenia, w poz ostałym z akresie zaś – ze względu na nied opu szc zalność wydani a o rzeczenia. 4. W piśmie z 22 czerwca 2 023 r. Minister Zdrowia p rzedstawił stanowisko w spra- wie, wn osząc jed nocześnie o umorzenie postępowania w zakresie p kt 1 i 2 petitum skargi konstytucyjnej z uwagi na nied o p uszczalność wyda nia orzecz eni a n a pods tawie ar t . 59 us t. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopa da 2016 r. o organizacji i trybie p os tępowania przed Trybuna- łem Konstytucy jn ym ( D z. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK ) oraz w zakresie punktu 3 petitum skargi z uwagi na z będn ość wydani a w yroku, na podstaw ie art . 59 ust. 1 pk t 3 u.o.t.p.TK. W razie nieuwzgl ędnienia wniosku o umorzenie postępowania, Minister Zdr owia wniósł o stwi erdzenie, że art . 5 ust. 1 pkt 1 lit. B oraz art . 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu cho- rób zakaźnych są zgo dne z ar t . 47 Konst ytucji w związku z art . 31 ust. 3 Konstytucji oraz że § 3 rozporządzenia o szczepieniac h jest z godny z art . 2 i art . 47 w związku z a r t . 31 ust. 3 Konstytucji. OTK ZU A/2023 SK 49/23 poz. 79 4 5 . W piśmie z 14 li pca 2023 r. Marszałek Sejmu prz edstawił w imieniu S e jm u stano- wisk o, jedno cześn ie wnosząc o umorzenie pos tę powani a na podstawie art . 59 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK , z e względu na zbęd ność i nie dopu szcza lność wydania wy roku. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Skar ga konstytucyjna j est nadzw ycza jnym środ kie m ochrony ko ns tytucyjnych praw i wolnoś ci, a skuteczność j ej wniesi enia obwa rowa no s zeregiem wy mogów wynikających zar ówno z art. 79 ust. 1 Ko n stytuc j i, jak i z przepisów ustawy z dnia 30 listopa da 2016 r. o organizacji i trybie p os tępowania przed Tr ybun ałe m Konstytucy jn ym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o. t .p.TK) . W tym kont ekśc ie należy pr zyp omnieć , że w każdym stadium p ostępowania T rybunał Konstytucyjny jest obowiązany b a dać, czy nie zac hodzą przesła nki obligato ryjn ego umo rz eni a postępowania . W er yfi kac j a d opuszczalności skargi konstytucy jnej nie kończy si ę w fazie jej wstępnego rozp o zna nia , l ecz jes t aktualna p rzez cały czas jej r ozpa- try wania (por. postanowieni e TK z 2 5 sierpnia 2020 r., sygn. SK 65 / 1 9 , OTK ZU A/ 2020, poz. 41 i przyw ołane tam orze czn ictw o ). Ponadt o s karga konstyt u cy jna musi spe ł niać wymogi fo rmalne, o których mowa w art. 53 us t. 1 u.o.t .p.TK . Zgodnie z ty m przepisem, skar ga powinna za wierać określenie kwestionowanego przep isu u stawy lub in nego aktu n or matywnego, na pod st awie któreg o s ąd l ub organ admi nistracji publiczne j orzekł osta t ec znie o wolnośc i ach lub pr awac h alb o obo- wiązkach skarż ącego określonych w Konstytucji i w stosunku do k tórego skarżący do maga się stwier dzenia nie z godności z K onstytucją; w skazanie, która k on stytucyjna wo l ność lub prawo skarżącego i w jaki sp osób – zdan i em skarżącego – zostały nar uszo ne ; u zasadnienie zarzutu niezgodności kwesti onowanego przepis u ustawy lub innego aktu normatywnego ze wsk azaną kons t ytucyjną wol nością lub pr awem skarżąc ego, z powołaniem ar gum en tów lub dowodów na jego poparcie ; przedstawie n ie stanu faktycznego; udoku ment owanie daty dorę- czenia wy roku, decyzji lub in nego rozstrzygnięcia, o któr ych mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK , or az i nformację, c zy od wyroku , decyzji lub innego rozstr zygni ę c ia , o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o .t.p.TK , zo s ta ł wniesiony n adzwyczajny śro dek zaskarżenia. 2. W nin iejszej sprawie ska rżąc y uczynił prz edmiotem skargi konstytucyjnej p rzepi sy ustawy z dnia 5 grudnia 200 8 r. o zapobieganiu oraz zwalcz a niu zak ażeń i ch o rób zakaźny c h u ludzi ( ówcześnie: D z . U. z 2019 r. poz. 1239 ; obe cnie : Dz. U. z 202 3 r. poz. 1 284 , ze zm.; dalej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych ) oraz r ozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 s ierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczep ień och ro nnych ( ówcześnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 753 ; obecnie : D z. U . z 2 022 r. poz. 2172 , ze zm . ; d alej : rozpo r ządzenie o s zczepien iach ) . W j ego ocenie, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalcza- niu chorób zakaźnych są niezgodne z wyw odzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepi só w prawa oraz z art. 47 w związku z art. 31 u st. 3 Konst ytucj i , § 3 ro z po- rządzenia o szczepi eniach jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstyt ucji zasadą dostatecz- ne j okr e ślo noś c i pr z episó w pra wa o raz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 K onstytucji, oraz art. 17 ust. 11 ustaw y o zwalczaniu chorób zakaźnych w z wiązku z § 5 rozporządzenia o szczepi eniach są niezgodn e z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Kon sty- tucji. 2.1. W odnies ieniu do zakresu przedmiot owe go sprawy Trybunał w pierwsz e j kolejno- ści z wrócił uwagę na wyrok z 9 maja 2023 r. , syg n. SK 81 /19 ( OTK Z U A/2023, poz. 50). W e wskazanej sprawi e postępowanie zostało zainicjowane skargą, która zarówno pod wzgl ędem OTK ZU A/2023 SK 49/23 poz. 79 5 zarz utów, jak i uza sadnienia była tożsama z zarzutami zaprezent owanymi pr zez skarż ąc ego w niniejszym postępowaniu. W wyniku rozp oznania spraw y o sygn. SK 81/19 Trybunał uznał, że : „ [a] rt. 17 ust. 11 u stawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczani u zakażeń i chorób zaka źnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. p oz . 1657, ze zm.) w związku z § 5 ro zporządzenia Mi nistra Zdrowia z dn ia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnyc h (D z. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie , w jakim termin wymaga lności ob owiązk owy ch sz czepień ochronnych, jak i l iczba da we k poszczególnych obowiązkowych s zczepień ochr on nych, określone s ą w Pro gramie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głó wneg o Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez mi n istra wła ściwego do sp raw zdrowia, w dro- dze rozporządz e ni a, jest niezgodny z art. 47 w zwią zku z art. 31 u st. 3 w związku z a rt. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ” . W częśc i II sentencji wyroku określono , że „ [p ] rze - pisy wymienione w części I , w z ak r esie tam wskazany m, tra cą mo c obowiązującą po upływie 6 ( sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienni ku Ustaw Rzec zypos pol itej Pol- skiej ” . W pozos tałym zakresie Trybunał umorzył post ę p ow a n i e . Z uwagi na powyższe okoliczności konieczne było dokonan i e oceny d opu szczalności merytorycznego rozpoznania prz e dm iotowej sprawy z punktu widzenia przesłanki ne bis in idem , czyli zakaz u ponownego orzekania o tym samym (w tej samej sprawie). Zasada ne bis in idem ma zastosowanie, jeżeli te same przepisy zostały już wcześ niej zakwestionowane przez inny podm i ot w oparciu o te same zarzuty niekonstytucyjnośc i ( por. postanowi e nie TK z 2 3 cz erwca 2022 r., sygn. SK 52/20, O TK ZU A/2022, poz. 4 2 ) . S tosownie do treści art . 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK Trybunał Konsty tucyj n y wydaje na posiedz e niu niej a wnym postan o- wie n ie o umorzen iu po stępowania , jeżeli wydanie orzec zenia jest zbędne. Zbędność o rzekania zachodzi zaś w szczególności właśnie w przypadku ziszczenia si ę przesłanki ne bis in idem . W związku z powyższym Trybunał u z nał, że w niniejszej sprawie postępowanie w z a- kresie trzeciego zarzutu należało umorzyć na p odsta wie art . 59 ust. 1 pkt 3 u .o.t.p.TK z uwagi na z będność wydania wyroku. 2.2. W pozostałym zakr esie należało w pierwszej ko lejności ust alić, czy spełnione zo- s t ały wymog i formalne , określone w art . 53 ust. 1 u.o.t.p.TK , wa runkujące dopuszczalność skargi konstytucyjnej. W tym zakresi e Trybunał nabrał wątpli wości co do wz orców kontroli wskazanych przez skarżąc ego . 2.2.1. Po pie rws ze , s karżąc y próbował dowieść nie z godności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz § 3 rozporządzenia o szcz epie- niach z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytu cji. Tym samym zakwestionował wskazane un orm ow ania z powodu i ch nadmiernej , n i edopuszcz alnej konstytucyjnie i ngerencji w jego prawo do decydowania o swoim ż yciu osobistym . Należy jednak pamiętać, że ob owiązek poddania się szczepieniom ochronnym ciąży na ma łoletni m dziecku , a obowiązek skarżące go cec ho wał się wtórnością, wynikającą z faktu sp rawowania prawnej pieczy nad dzieckiem. Brak wykonania obowi ązku prze z skarżąc e go – od którego zasadniczo nie może się uchylić – nie prowadzi jednak do przymusowego zasz czepienia dziecka, lecz przekłada się na kon ie cz- ność egzekucji obowiązku o ch a rakterze niepieniężnym. Innymi słowy , skarżąc y nie decyduje o swoim życi u osobi stym, lecz zastępczo o życiu osobistym je go dziecka. Powyższe ustalenia spowodowały szereg wąt pliwoś ci dotyczących legitymacji czyn- nej skarż ące go . Trybunał , podobnie jak w spra w ie o sygn . SK 81/19, uzna ł, że w skazanie jako przedmio t kontroli art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zw alczaniu chorób za- kaźnych ora z § 3 rozporządzenia o szczepieniach bez po wiązania tych przepisów z i nn ymi jednostkami redakcyjnymi ws k azanych a któw normatywnych nie powodowałoby zastrzeżeń w sytuacji, gdyby skarga konstytucyjna z ostała wniesiona w imieniu i na rzecz małoletnie go dziecka skarżące go . OTK ZU A/2023 SK 49/23 poz. 79 6 Jednocześnie skarżąc y w żadny m miejscu s kargi, zarówn o w j ej petitum jak i uzasad- nieniu, n ie podnos ił , by jego intencją było uczynienie przedmiotem kontroli art. 5 ust. 2 usta- wy o zwal czaniu chorób zakaźnyc h . Prze pis ten, w zaskarżonym brzmieniu stanowiący, że „[w] przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdo lno śc i do czynności prawnych odpowie- d z ialność z a wypełnienie obowiązków, o któ rych mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawu- je prawną pieczę nad osobą małol etnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopad a 2 00 8 r. o prawach pac jenta i Rzeczn i ku Praw P a- cjenta ” w istocie normo wał sytuację skarżące go . Ska rżąc y jed nakże nie przedstawił argumen- tacji dotyczącej narusze nia je go własnego prawa do prywatności , k tó rej postacią miałoby być prawo do podjęcia wolnej decyzji o tym, czy w sferze „dobra” dzi e cka mieśc i się poddanie go szczepieniom ochronnym . Stosownie do treści art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, „Trybunał przy orzekaniu jest związany zakresem zaskarżenia wsk aza ny m we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyj- nej”. Zgodnie z ust. 2 tego artykuł u , „[z]akr es zaskarż enia obejmuje wskazanie kwestionowa- nego ak tu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontrol i) oraz sformułowa- nie zarzutu niezgodn ośc i z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą (wskazani e wzorca kontroli)”. Co praw da w postępowaniu przed Tryb unałem zastosowanie znajdu je zasada falsa demonstratio non nocet , w myśl której podstawo we znaczenie ma istota sprawy, a nie j ej oz naczenie (por. np. postanowienie TK z 14 grud nia 2021 r., sygn. SK 22/20, OTK ZU A/2022, p oz. 3). R ekonstrukcji zarzutu sformułowanego w skardze konsty tucyjnej należy dokonywać zatem zarówno na podstawie jej petit um , jak i uzasadnienia, które stanowi int eg ralną część skargi (por. np. postanowienie TK z 5 czerwca 2019 r., sy gn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, p oz. 28). Z asada falsa demonstratio non nocet nie moż e być jednak rozumiana jako instrument eliminujący stosowanie zasady skargowości w postępowaniu prze d T ry buna- łem. Nie może w szczególności sł użyć sanowaniu przez Trybunał braków formalnych wnie- s i onej skar gi konstytucyjnej. Z uwagi na b rak dostatecznie wyra źnego wskazania przez skarżąc ego na istotę ciążą- cego na nim ob owiązku na podstawie art. 5 ust. 2 u s t awy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz sto sownej argumentacji, Trybunał nie był uprawniony do t akiej rek onstrukcji skargi konstytu- cyjnej inicjującej niniej sze postępowanie, która pozwalałaby na jej merytoryczne rozpozn anie we wskazanym zakresie. 2.2. 2. P o drugie, wątpliwości Trybunału wzbudziło powoł anie przez skarżąc ego art. 2 Konstytucji i wywod z onej z ni ego zasady wymogu dostatecznej określoności przepisó w pra- wa jako samodzielnego wzorca kontroli. W dotychczasowym o rzecznictwie Tryb unał zajmował stanowisko , że art. 2 Konstytu- cji, w którym wyrażono zasadę demokratyc znego państwa prawnego, co do z a sady nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w post ępowaniu inicjowanym skargą konstytucyjną, albowiem nie jest sam odzielnym źr ódłe m praw podmiotowych. W przepisie tym ustrojodaw- ca zawarł wyłącznie zasadę przedmio tową, która wyznacza określony sta n dard kreo wania przez ustawodawcę wolności i praw, a także o gólny standard korzystania z nich przez pod- mioty (por. postanowi enie z 9 lip ca 2 01 2 r., sygn. SK 19/ 10, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 87). Niemniej jednak w pewnych wypadkach art. 2 Konstytucji może s t a nowić wzo rzec kontroli skargi konstytucyjnej, choć możliwoś ć ta powinna być traktowana jako subsydiarna i wyjąt- kowa. „Po pi erwsze, jeże li s ka rżący wskaże wywie dzione z art. 2 Konstytucji praw a lub wol- ności, które wyraźnie nie zostały wysłowione w treści i n nych prze pisów konstytucyjnych, to ten przepis będzie pełni ł funkcję samodzielnego wzorca kontroli konstytucyjności prawa ( zob. postano wien ia z 24 stycznia 200 1 r., sygn. Ts 129/00, OTK ZU nr 4/B/2002, poz. 248, z 21 czerwca 2001 r., sygn. Ts 187/00, OTK Z U nr 3/B/ 2002, poz. 203, z 6 marca 2001 r., sygn. Ts 199/00 , OTK ZU nr 4/2001, poz. 107, z 10 sierpnia 2001, sygn. Ts 56/01 , OTK ZU nr 8/20 01 , poz. 289 oraz wy rok z 12 grudnia 2001 r., sygn. SK 26/01, OTK ZU nr 8/2001, OTK ZU A/2023 SK 49/23 poz. 79 7 poz. 258). Po drugie, jeżeli skarżąc y odwoła s ię do jednej z zasad wyrażonych w art. 2 Kon- stytuc ji dla uzupełnienia lub wzmocnienia argumentacji dotyczącej naru szenia praw i wo ln o- ści statuowanych w innym przepisie konstytucyjnym , to art. 2 Konstytucji pełnić będzie funk- cję pomocniczego wzorc a kontroli występującego w powiązaniu z innym przepisem kons ty- tucyjnym (zob. wyrok z 6 lutego 2002 r., sygn. SK 11/01, OTK Z U nr 1/A/200 2, p oz . 2)” ( wyrok z 10 lipca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75; por. postanowienie z 27 października 2021 r., sygn. SK 40/20, OTK ZU A/2022, poz. 8). W rea liach niniejszej sprawy nie wystąpiła jednak żadna z powyższych okoli czności . Sk ar żąc y nie wyw iódł z art. 2 Konstytucji prawa podmiotowego niewynikającego z innych przepisów konstytucyjnych. Ponadto ni e ma równi eż podstaw , by uznać, że art. 2 Konstytucji w przedstawionej przez skarżąc eg o argumentacji pełnił funkcję pomocnic zego wz orca k ontro- li. Wobec powy ższego postępowanie w zakresie oceny zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 li t. b oraz a rt. 17 ust. 1 ustawy o zwalcz a niu chorób zakaźnych z art. 2 oraz art. 47 w z wiązku z art. 31 ust. 3 Konstytucji oraz § 3 rozporządzenia o szczep ieniac h z a rt . 2 oraz art. 47 w związku z art. 3 1 ust. 3 Konstytucji należało umorzyć na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p .TK, z e względ u na niedopuszczalność wydania wyroku. Z powyższych względów Trybunał Konstytu c yjny pos t anowił jak w sentencji.