SK 64/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 12 grudnia 2024 r. Pozycja 1 1 0 POSTANOWIENIE z dnia 5 listopada 202 4 r. Sygn. akt SK 64/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodnicząc y Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Justyn Piskorski Julia Przył ę bska Bartłomiej Sochański , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 listopada 202 4 r., skargi konstytucyjnej A . G . o zbadanie zgodności: art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 w związku z art. 124 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 5 34 , ze zm.) w związku z art. 101 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 , ze zm.) w zakresie, w jakim „uza- leżniają zachowanie terminu do złożenia aktu oskarżenia od jego «fizycznego» wpływ u do biura podawczego Sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został na- dany w placówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na te- renie Unii Europejskiej”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. W skardze konstytucyjnej z 19 sierpnia 2021 r. (data nadania: 20 sierpnia 2021 r.) A .G. (dalej: skarżący) wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 w związku z art. 124 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowa- nia karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 5 34 ; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 37, ze zm.; dalej: k.p.k.) w związku z art. 101 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 , ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 17, ze zm.; dalej: k.k.) w zakresie, w jakim „ uzależniają zachowanie terminu do złożenia aktu oskarżenia od jego «fizycznego» OTK ZU A/2024 SK 64/22 poz. 1 1 0 2 wpływu do biura podawczego Sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został nadany w pla- cówce podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 Konstytucji. W toku wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej przez Trybunał – w odpowiedzi na zarządzenie sędziego TK z 16 lutego 2022 r. o wezwaniu do uzupełnienia braków formal- nych – w piśmie z 10 marca 202 1 r. (data nadania) skarżący doprecyzował, że domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją art. 124 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 k.k. 1.1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego: Postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w P . umorzył postępowanie w sprawie z oskarżenia prywatnego, złożonego przez skarżącego, z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Podstawą tego orzeczenia uczynił art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Postanowieniem z 12 maja 2021 r. Sąd Okręgowy w P . zmienił zaskarżone rozstrzy- gnięcie w ten sposób, że jako podstawę prawną umorzenia postępowania wskazał art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 k.k. 1.2. Zdaniem skarżącego, kwestionowana regulacja wprowadza „ukryte kryterium” w realnym dostępie do sądu, uzależniając go od miejsca zamieszkania w kraju lub za granicą, pochodzenia, sytuacji majątkowej i zdrowotnej jednostki. W istotny sposób narusza realny dostęp do sądu dla osób ubogich, chorych czy niepełnosprawnych. Skarżący podkreślił, że omawiane rozwiązanie skutkuje „wprowadzeniem niepewności co do przepisów prawa” – jednostka, która nie może złożyć osobiście w siedzibie sądu pisma inicjującego postępowanie (prywatnego aktu oskarżenia) , nie ma pewności, czy dokonanie tej czynności nastąpiło w terminie. Operator pocztowy (Poczta Polska S.A.) w regulaminie świadczenia usług po- wszechnych z 1 listopada 2016 r. (dalej: regulamin) nie podaje, jakie są przewidywane terminy doręczenia przesyłek pocztowych na terenie kraju. W ocenie skarżącego, p rawo do sądu doznaje na skutek zaskarżonych przepisów jesz- cze jednego „ukrytego ograniczenia”, które w iąż e ze sprawności ą w doręczeniu przesyłki przez operatora pocztowego. Zgodnie z regulaminem, wadliwe wykonanie usługi pocztowej może mieć miejsce wyłącznie w stosunku do przesyłek priorytetowych (które powinny być doręczone w ciągu 5 dni roboczych). Najtańsza forma przesyłki nierejestrowanej (opłata pocztowa 3,30 zł) w ogóle nie gwarantuje zachowania terminu do zainicjowania postępowa- nia przez stronę, a jedynie dwukrotnie droższa przesyłka rejestrowana priorytetowa (opłata pocztowa 8,90 zł) pozwala zorientować się jednostce co do przewidywanego (ale także – nie gwarantowanego) terminu doręczenia. Dochodzi w ten sposób do ukrytego zróżnicowania sytuacji jednostek pod względem majątkowym. Tymczasem władza państwowa „nie może scedować realizacji gwarancji prawa dostępu do sądu na zewnętrzny podmiot. Operator pocz- towy – jako podmiot prywatny bądź spółka Skarbu Państwa – kieruje się bowiem kryteriami ekonomicznymi w zakresie ukształtowania swoich procedur wewnętrznych, które nie są zbieżne z gwarancjami ochrony wolności i praw przewidzianymi w art. 45 ust. 1 Konstytucji” (s. 6 skargi). 2 . W piśmie z 4 października 202 2 r. Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował, że nie zgłasza udziału w niniejszym postępowaniu. 3 . W piśmie z 27 października 202 2 r. Prokurator Generalny (dalej: PG) zajął stanowi- sko w sprawie. Uznał, że postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem OTK ZU A/2024 SK 64/22 poz. 1 1 0 3 Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) ze względu na niedopuszczal- ność wydania orzeczenia. Uzasadniając swoje stanowisko , PG wskazał, że sąd drugiej instancji, który orzekał ostatecznie w sprawie skarżącego , nie oparł swojego rozstrzygnięcia o art. 124 k.p.k. Podkre- ślił , ż e sąd drugiej instancji w uzasadnieniu postanowienia z 12 maja 2021 r. jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia sądu rejonowego (umarzającego postępowanie) podał art. 339 § 3 pkt 1 w związku z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 k.k., w uzasad- nieniu zaś swojego rozstrzygnięcia wyraźnie wskazał, podzielając stanowisko Sądu Najwyż- szego, że terminy przedawnienia karalności są terminami prawa materialnego, a co za tym idzie, nie można do nich stosować zasad, jakie wynikają z ustawy procesowej, a więc art. 124 k.p.k. wiążącego dochowanie terminu także z nadaniem pisma w placówce zajmujące j się doręczeniem korespondencji. W ocenie PG zasadniczym przedmiotem zaskarżenia skarżący uczynił art. 124 k.p.k., mimo, ż e przepis ten nie ma zastosowania w rozstrzyganiu kwestii przedawnienia karalności przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego, a to tę kwestię rozstrzygał ostatecznie sąd drugiej instancji w sprawie skarżącego. Zatem nie zachodzi niezbędny związek pomiędzy skarg ą konstytucyjną skarżącego a ostatecznym rozstrzygnięciem, co oznacza konieczność umorzenia postępowania w sprawie kontroli art. 124 k.p.k. w związku z art. 101 § 2 k.k . we wskazanym w skardze zakresie. 4 . W piśmie z 31 sierpnia 202 3 r. Sejm wniósł o umorzenie postępowania na podsta- wie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. W przypadku nieuwzględnienia wniosku o umorzenie postępowania w całości , wn iósł o stwierdzenie, że art. 101 § 2 k.k. w zakresie w jakim uzależnia zachowanie terminu do zło- żenia aktu oskarżenia od daty jego bezpośredniego wpływu do biura podawczego sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został nadany w placówce podmiotu zajmującego się dorę- czeniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz o umorzenie post ę powania w pozostałym za- kresie , na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. W ocenie Sejmu wskazany przez skarżącego „przepis ujęty jako podstawowy” art. 124 k.p.k. nie był podstawą prawną postanowienia Sądu Okręgowego w P . z 12 maja 2021 r. zmieniającego postanowienie Sądu Rejonowego w P . w zakresie podstawy prawnej umorze- nia postępowania, wskazanego jako ostateczne orzeczenie. Ponadto, Sejm wskazał, że argumentacja przedstawiona w skardze konstytucyjnej po- zostaje bez związku z zakresem kontroli w niniejszym postępowaniu, określonym jako ocena zgodności samodzielnie ujętego art. 101 § 2 k.k. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 i art. 77 ust. 2 Konstytucji. Art. 101 § 2 k.k. „nie określa bowiem, w jaki sposób następuje wszczęcie postępowania sądowego ani nie reguluje skutków nadania pisma (prywatnego aktu oskarżenia) w placówce pocztowej, co powoduje, że z jego treścią normatywną nie korespon- dują podniesione w skardze konstytucyjnej zastrzeżenia” . Uzasadniając swoje stanowisko , Sejm podkreślił, ż e stawiane zarzuty wiążą się z wy- kładnią przepisów przyjętą przez sąd drugiej instancji orzekający w sprawie skarżącego. W tym zakresie zaznacz ył jednakże, ż e skarżący nie przywołał „ orzecznictwa, które wskazy- wałoby na istnienie utrwalonej praktyki w sferze oceny nadania prywatnego aktu oskarżenia w placówce pocztowej, jako ekwiwalentu wniesienia go do sądu, skutkującego wszczęciem postępowania w rozumieniu art. 102 k.k. i w efekcie przedłużenia okresu przedawnienia ka- ralności przestę pstw”. Wskazał przy tym, ż e kwestia skutków prawnych nadania prywatnego aktu oskarżenia w placówce pocztowej nie jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Zdaniem Sejmu, wskazując na różne judykaty, w przypadku art. 124 oraz OTK ZU A/2024 SK 64/22 poz. 1 1 0 4 art. 101 § 2 k.k. „ nie mamy do czynienia z trwałą, powszechną i jednolitą praktyk ą stosowa- nia ” . W niniejszej sprawie, w ocenie Sejmu , stawiane zarzuty dotyczą sfery stosowania prawa, a źródłem rozbieżności sądowej praktyki nie jest brzmienie przepisów wymienionych jako przedmiot kontroli. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przesłanki dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyj- nej. 1.1. Zgodnie z dotychczasowym, utrwalonym stanowiskiem Trybunału, na każdym etapie postępowania jest on obowiązany badać, czy rozpoznawana skarga spełnia wymogi formalne (zob. np. postanowienie TK z 5 lipca 2023 r., sygn. SK 10/20, OTK ZU A/2023, poz. 63 i powołane tam orzecznictwo). Nadanie skardze dalszego biegu nie przesądza bowiem o spełnieniu formalnopraw- nych przesłanek dopuszczalności orzekania w danej sprawie ani nie wiąże składu wyznaczo- nego do rozpoznania sprawy co do meritum (zob. np. postanowienie TK z 5 grudnia 2023 r., sygn. SK 54/21, OTK ZU A/2023, poz. 104 i powołane tam orzecznictwo). Stąd też również na obecnym etapie postępowania Trybunał zobligowany był do oceny, czy rozpoznawana skarga konstytucyjna spełnia wszystkie warunki jej dopuszczalności. 1. 2 . Przesłanki wniesienia oraz merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej zo- stały uregulowane w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz dookreślone w ustawie z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji „ [ k ] ażdy, czyje kon- stytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji pu- blicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określo- nych w Konstytucji”. Z kolei zgodnie z art. 53 ust. 1 pkt 1 - 3 u.o.t.p.TK skarga powinna zawierać określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo obo- wiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucj ą ; wskazanie, któr e konstytucyjn e wolnoś ci lub praw a skarżącego i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone oraz uzasadnie- nie zarzutu niezgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego ze wskazan ą konstytucyjn ą wolnością lub prawem skarżącego, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Przedmiotem skargi konstytucyjnej może być zatem wyłącznie akt normatywny (prze- pis), który stanowił podstawę ostatecznego rozstrzygnięcia o konstytucyjnych wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego. Za taką podstawę mogą być uznane tylko te przepisy, które wyrażają normy prawne bezpośrednio określające sytuację prawną skarżącego w chwili wydania ostatecznego orzeczenia. Oznacza to, że pomiędzy treścią zakwestionowanego prze- pisu a podjętym na jego podstawie rozstrzygnięciem oraz zarzucanym mu naruszeniem kon- stytucyjnych wolności lub praw winien istnieć związek merytoryczny. Kwestionowana regu- lacja prawna winna determinować treść orzeczenia przyjętego za podstawę skargi, w tym jego OTK ZU A/2024 SK 64/22 poz. 1 1 0 5 aspekcie, w którym skarżąc y upatruje naruszenia przysługujących mu praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym (zob. np. postanowienia TK z: 6 lipca 2005 r., sygn. SK 25/03, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 83 ; 29 listopada 2010 r., sygn. SK 39/08, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 121). W konsekwencji skarżąc y nie może w drodze skargi kwestionować konstytucyjności aktów normatywnych niestanowiących podstawy dotyczącego go rozstrzygnięcia (zob. wyrok TK z 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108). 1.3. Do zasadniczych przesłanek dopuszczalności wystąpienia ze skarg ą konstytucyjną należy bowiem uczynienie jej przedmiotem tych przepisów określonego aktu normatywnego, które wykazują tzw. podwójną kwalifikację, tzn. są podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżące go i jednocześnie prowadzą do naruszenia jego konstytucyj- nych wolności i praw wskazanych w skardze konstytucyjn ej (por. postanowienie TK z 19 października 2004 r., sygn. SK 13/03, OTK ZU nr 9/A/2004, poz. 101). 2. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi. 2.1. Prze nosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy Trybunał stwierdz ił , że w niniejszej sprawie s karżąc y zakwestionował przepisy, które nie były materialnoprawn ą podstawą wydanego w je go sprawie ostatecznego orzeczenia. Skarżąc y jako ostateczne orzeczenie wskazał p ostanowienie Sądu Okręgowego w P . z 12 maj a 20 21 r. , a przedmiot em kontroli – dookreślonym w piśmie z 10 marca 202 1 r. – uczynił art. 124 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 5 34, ze zm. ; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 37, ze zm.; dalej: k.p.k.) w związku z art. 101 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444 , ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 17, ze zm.; dalej: k.k.) w zakresie, w jakim „uzależniają zachowanie terminu do złożenia aktu oskarżenia od jego «fizycznego» wpływu do biura po- dawczego Sądu w przypadku, gdy akt oskarżenia został nadany w placówce podmiotu zajmu- jącego się doręczaniem korespondencji na terenie Unii Europejskiej”. Zakwestionowan y przez skarżąc ego art. 124 k.p.k. stanowi : „Termin jest zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w placówce podmiotu zajmującego się dorę- cz a niem korespondencji na terenie Unii Europejskiej, w polskim urzędzie konsularnym lub złożone przez żołnierza , z wyjątkiem żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową dys- pozycyjnie, w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji odpowiedniego zakładu, a przez członka załogi polskiego statku morskiego – kapitanowi statku” . Ujęty związkowo art. 101 § 2 k.k. stanowi: „Karalność przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego ustaje z upływem roku od czasu , gdy pokrzywdzony dowiedział się o osobie sprawcy przestępstwa, nie później jednak niż z upływem 3 lat od czasu jego popeł- nienia” . 2.2. Analiza ostatecznego rozstrzygni ęcia w sprawie prowadzi do wniosku, że treść normatywna art. 124 k.p.k. nie była stosowana przez Sąd Okręgowy w P. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano wprost, że zasada procesowa zawarta w art. 124 k.p . k. nie mo- że znaleźć zastosowania do terminów przedawnienia karalności (przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego) , które są terminami prawa materialnego. Zatem przepis nie kształ- tował w sposób bezpośredni treści rozstrzygnięcia, prowadząc do niedozwolonej władczej ingerencji w prawa konstytucyjne skarżącego. Przedawnienie karalności zarzucanego oskar- żonemu przestępstwa z art. 212 § 1 k.k., którego upływ reguluje art. 101 § 2 k.k., stanowiło podstawę umorzenia postępowania w sprawie wszczętej przez skarżącego. OTK ZU A/2024 SK 64/22 poz. 1 1 0 6 Ponadto, w skardze podkreślono , że „ [ m ] otywacją skargi jest w zasadzie wskazanie, że przyjęte przez Sąd rozumowanie wywiedzione z przepisów prawa stanowi w istocie o przyzwoleniu do różnicowania ochrony prawnej obywateli (…) ”, a także, że „nie sposób podzielić, argumentacji wyrażonej przez Sąd Okręgowy w P . w postanowieniu z dnia 12 maja 2021 r. (…)” , co oznacza, że skarżący kwestionuje praktykę stosowania prawa. Trybunał podkreśla, że z analizy skargi i postanowienia Sądu Okręgowego w P . wyni- ka, i ż istota rozstrzygnięcia sądu, która może godzić w konstytucyjne prawo do sądu po- krzywdzonego przestępstwem ( oskarżyciela prywatnego) , stanowi rezultat nieuwzględnienia przez sąd treści normatywnej art. 124 k.p.k. Stawiane zarzuty wiążą się z wykładnią przepi- sów przyjętą przez sąd drugiej instancji orzekający w sprawie. Wobec takiego ujęcia przedmiotu kontroli należ ałoby ustalić, czy jest nim norma prawna o treści odtworzeniowej w orzecznictwie, czy też szeroko rozumiany akt stosowania prawa. W skardze brak jest dowodów, że wykładnia art. 124 k.p.k. w związku art. 101 § 2 k.k. dokonana przez sąd drugiej instancji ma charakter jednolity, powszechny i utrwalony. Nie przywołano orzecznictwa, które wskazywałoby na istnienie utrwalonej praktyki w sferze oce- ny nadania prywatnego aktu oskarżenia w placówce pocztowej, jako ekwiwalentu wniesienia go do sądu, skutkującego wszczęciem postępowania w rozumieniu art. 102 k.k. i w rezultacie przedłużeniem okresu przedawnienia karalności. Orzecznictwo wskazane w końcowej części uzasadnienia skargi (s. 5 - 6) nie jest relewant ne, gdyż dotycz y zmiany właściwości miejscowej sądów lub wnoszenia oskarżenia przez prokuratora, a nie spraw z oskarżenia prywatnego. Jak słusznie wskazał Sejm w swoim stanowisku, kwestia skutków prawnych nadania prywatnego aktu oskarżenia w placówce pocztowej nie jest jednolicie postrzegana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. 2.3. Trybunał ponadto stwierdz ił , że brakuje precyzyjnego wskazania sposobu naru- szenia konstytucyjnych praw i wolności skarżącego. Argumenty w skardze nie zostały wprost odniesione do sytuacji skarżącego i wydanego w jego sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia. Z uzasadnieni a nie wynika też, dlaczego skarżący nie wniósł prywatnego aktu oskarżenia w terminie. Nie wskazano, czy skarżący należy do grupy podmiotów szczególnie poszkodo- wanych na skutek zaskarżonej regulacji, tj . „osoby ubogie, chore czy niepełnosprawne” . Skarga konstytucyjna nie może stanowić swoistego rodzaju actio popularis. W sprawie skar- żącego musi dojść, w przypadku zasadnego i skutecznego podważenia kwestionowanego przepisu, do faktycznej ochrony konstytucyjnych praw lub wolności (zob. postanowienie TK z 21 września 2006 r. , sygn. SK 10/06, OTK ZU nr 8/A/2006, poz. 117) . Trybunał przypomina, że skarga konstytucyjna powinna być ostatnią szansą docho- dzenia praw ( ultima rati o ) co oznacza, że „nie może być wykorzystywana jako instrument służący korygowaniu zaniedbań , popełnionych w post ę powaniu poprzedzającym jej wniesie- nie ” (postanowienie TK z 16 października 2002 r. , sygn. SK 43 /0 1 , OTK ZU nr 5 /A/200 2 , poz. 7 7 ) . 2.4. Trybunał uznał , że p odnoszone zastrzeżenia nie odnoszą się do przepisów wska- zanych w petitum jako wzorce konstytucyjne . Skarżący wskazał jako wzorce kontroli art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 Konstytucji. Prywatny akt oskarżenia w sprawach o zniesławienie jest specyficznym sposobem rea- lizacji prawa do sądu, gdyż postępowanie karne co do zasady jest wszczynane przez oskarży- ciela publicznego. Skarżący ochrony swojego dobrego imienia mógł dochodzić przed sądem cywilnym i w ten sposób zrealizować prawo do sądu. Trybunał przypom ina , że warunkiem dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi jest wykazanie przez skarżącego mini- malnej staranności w trosce o zabezpieczanie swoich interesów prawnych przed wniesieniem OTK ZU A/2024 SK 64/22 poz. 1 1 0 7 skargi. Skarżący natomiast nadał w placówce pocztowej prywatny akt oskarżenia – nie uwzględniając żadnych terminów doręczeni a – wysłał pismo w ostatnim dniu rocznego okre- su przewidzianego na wniesienie prywatnego aktu oskarżania. Skarżący ponadto nie odnosi się w żaden sposób do istotnych w kontekście zarzutów rozwiązań procesowych , tj. np. moż- liwości skorzystania z profesjonalnego pełnomocnika, złożenia skargi na Policji, przekazania sprawy przez sąd niewłaściwy sądowi właściwemu. Wszczęcie prywatnoskargowego postę- powania karnego może nastąpić nie tylko przez wniesienie przez pokrzywdzonego prywatne- go aktu oskarżenia (art. 59 § 1 k.p.k.). Alternatywnym sposobem jest złożenie przez pokrzywdzonego ustnej (do protokołu) lub pisemnej skargi Policji, która w razie potrzeby zabezpiecza dowody , p o czym przesyła skargę do właściwego sądu (art. 488 § 1 k.p.k.) . Wszczęcie postępowania nastąpi wtedy z chwilą złożenia skargi. W skardze konstytucyjnej nie ma również próby przeprowadzenia testu proporcjonal- ności zaskarżonej regulacji (art. 31 ust. 3 Konstytucji). W uzasadnieniu skargi nie da się zidentyfikować żadnych treści odnoszących się do prawa do sądu w kontekście wolności człowieka (art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji) . 2.5. Trybunał stwierdz ił , że art. 124 k.p.k. nie stanowił podstawy ostatecznego roz- strzygnięcia wobec skarżącego, a ponadto sformułowane w skardze zarzuty dotyczą sfery stosowania prawa, niemającego zakotwiczenia ani w wadliwym brzmieniu zakwestionowane- go przepisu , ani w trwałym i jednolitym orzecznictwie sądowym. Argumentacja przedstawio- na w skardze konstytucyjnej pozostaje bez związku z zakresem kontroli w niniejszym postę- powaniu, określonym jako ocena zgodności samodzielnie ujętego art. 101 § 2 k.k. z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 Konstytucji. 2.6. Wobec powyższego Trybunał uznał, że skarżąc y nie spełnił wymogu wynikające- go z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK w zakresie prawidłowego określenia sposobu naruszenia praw i ich uzasadnienia , co przesądza o niedopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi i konieczności umorzenia postępowania. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.