SK 82/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 30 listopada 2023 r. Pozycja 89 POSTANOWIENIE z dnia 14 listopada 2023 r. Sygn. akt SK 82 /23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Bartłomiej Sochański Bogdan Święczkowski , po rozpoznan iu , na p osiedz e niu niejawny m w dniu 14 listopada 2023 r. , skargi konstytucyjnej K . S . o zbadani e zgodności: 1) a rt. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 us t. 1 ust awy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r . poz. 1 239 ) z art. 2 oraz art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytuc ji Rzeczypospoli t ej Polskiej, 2) § 3 rozporządzenia Minis tra Zdrow ia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w spra wie ob- owiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2 018 r. poz. 753 ) z a rt. 2 oraz a rt. 47 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, 3) art. 17 ust. 1 1 ustawy powołan e j w punkcie 1 w związku z § 5 rozporządzenia po wołanego w punkcie 2 z art. 47 w związku z art. 31 u st. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, p o s t a n a w i a : umorzyć postęp ow anie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE I 1. W sk ardze kon s tytucyjnej z 31 sierpnia 202 2 r . K . S . ( dale j: skarżąc a ) wniosła o s twie rdzenie , że: 1) art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy z d nia 5 grudnia 2008 r. o za p o bieg aniu o raz z w alczaniu za k ażeń i cho rób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 ; d alej: ust awa o zwalczaniu chorób zakaźnych ) są niezgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą dostatecznej określoności przepisów prawa oraz z art. 47 w zw iązku z art. 3 1 u st. 3 Konst ytucj i , 2) § 3 ro z porządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. OTK ZU A/2023 SK 82/23 poz. 89 2 w spr awi e obowiązkowyc h szczepień oc hronnych (Dz . U. z 2018 r. poz. 753 ; dalej : rozporzą- dzenie o szczepi eniach ) jest niezg odny z wywod zoną z art. 2 Kons ty tucji zasadą d os tateczne j okr e ślo noś c i pr z episów pra wa oraz z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 K onstytucj i, 3) art. 17 ust . 11 ustaw y o zwalcza niu chorób zakaźnych w związku z § 5 rozporządzenia o szczepi e- niach jest niezgo dn y z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 , w związ ku z art. 87 Kon sty tucji. 1 .1. S k arga konsty t ucyjna została wniesiona w związku z na stępując ym stanem fak- ty cznym . Skarżąc a nie po ddał a małoletnie go dziecka sz czepieniu w terminach wynikających z k omuni katu Głównego Ins pekt ora Sanita r nego (da lej : GIS) w sprawie Programu Szczepień Ochronnych (dalej : PSO) . Postanowieniem z 29 listopad a 2017 r. woj ewoda nałożył na skar- żącą gr zywnę w celu przymuszenia . Jednocze śnie skarżącej został doręczony t ytuł wykonaw- czy wystawiony przez Pa ństwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ( dalej: P PIS) . S karżąca zaskarżyła zarówno postanowienie o nałożeniu grzywny, ja k i ty tuł wyko- naw czy. Postanowieniem z 15 stycznia 2018 r. PPIS oddalił zarzuty zgłoszone przez skarżą- c ą. Powyższe postano wienie z ostało z askarżon e do Państwowego Wojewódzkie go Inspe ktora Sanitarnego, który postanowieniem z 13 lutego 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone posta- nowienie. Jednocze śnie postanowieniem z 16 marca 2018 r. Wojewo da uznał zarzuty skarżą cej dotyczące nałożenia gr zyw ny za nieuzasadnione. Posta nowi eniem z 22 sierpnia 2018 r. Mini- ster Zdrowia utrzymał w mocy postanowienie w przedmiocie odd alenia zarzutów, od czego skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W arsz awie (dalej: W SA) . Wyrokiem z 8 maj a 2019 r. WSA o ddalił skargę skarżącej . Następnie skarżąca złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (d a lej: NSA) , który oddalił ją w wyroku z 25 maja 2022 r . 1.2. Wątpliwośc i ska rżące j koncentrowały si ę wokół t rzech gr u p zarzutów : 1) naru- szenia zasady dostatecznej określoności przepisów prawa wy wodzonej z art. 2 Konstytuc ji, 2) naruszenia art. 87 Konstytucji stanowiącego k atalog źródeł prawa powsz e chnie obowiązu- jącego w Rzeczypos politej Polsk iej, 3) n aruszenia prawa do prywatności – co ska rżąca wyra- ziła przez następ ujący układ wzorców: art. 47 w związku z art. 3 1 ust. 3 Konstytucji. Skarżąca wskazała jako o stateczn e rozstrzygnię cie jej sprawy wyrok NSA z 25 maja 2022 r. Powyższy wyrok odnosi się do od dalenia zarzutów s k arżącej wywo dzon ych w postę- powaniu egzekucyjnym . Jednak że, w ocenie skarżącej, skarżone przez ni ą przepisy determi- nowały treść tego orzeczenia , a także możliw ość do chodzenia przez organ administra cji jego realizacji w trybie określonym p rzez przepisy ustaw y z dnia 17 czer wca 1966 r. o postępowa- niu egzekucyjnym w administra cji (D z. U. z 2022 r. poz. 479). Skarżąc a wskazał a , że art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustaw y o zwalczaniu chorób zakaźnych wprowadza dla osób przebywających na obszarze Rz e czypospolitej Polsk ie j obowiąz e k po d- dani a s ię szczepieniom och r onny m. Według skarżące j , przepisy prawa powszechnie obowią- zująceg o nie określają momentu, w którym obowiąze k szcze pieni a ochronnego przeciwko poszczególnym chorobom staje się wymagalny. Ponadto z ustawy o zwalcz ani u chorób z a- ka źnych oraz rozp orządzeni a o s zcze pien iach nie wynika również , ile dawek poszczególnych szczepionek należy podać dziecku . W oce nie skarżące j , w praktyce stosowania zaskarżonych regula c ji występuje rozbież- ność interpretacy jna – ni ektóre z ni ch uznają, że wy magalność obow iązku poddania się szczepieniu przeciwko konkretnym cho robom i poszczególnymi daw kami w ynika z komuni- ka tu GIS , inne zaś twierdzą, że wymagaln o ść wynika z w ezwa ni a sk iero wa nego do rodziców przez lekarza. Zdan iem skarżące j , rozb ieżnoś ci tej n ie można rozstrzygnąć za pomocą środ- ków prowadzących do wyel iminowania nie jednolitości stosowania prawa. OTK ZU A/2023 SK 82/23 poz. 89 3 1. 3 . S karżąc a podniosła ponadto , że PSO n ie należy do katalogu źródeł powszechni e obowiązującego prawa w Rzeczypospol itej Polskiej. Jej zdani em , a kt w yda wany przez GIS może być zakwa lifik owany co najwyżej jako akt pra w a wewnętrznego , wi ążą cy je dynie j e d- nostki organizacyjne podległe organowi wydaj ącemu , nie za ś ob ywateli. Skarżąc a podkreśli- ł a , ż e n ie jes t zwią zan a t re ścią tego ko munikatu , w szczególności w zakresie kon kretyzującym wiek dzie cka , w którym należy podać określoną szczepionkę , oraz wskazują cym ilość dawek . W ocenie skar żące j , program sz c zepień ochronnych nak łada na o bywa teli n owy o b owiąz ek, a w związku z tym powinien mieć formę pra wn ą co najmn iej rozporządzenia. Skarżąc a pod- ni osła również, że w obecnym stanie prawnym n ie można na jeg o podstawie – w sposób wią- żący jednostkę – w yprowadzać te rminu wymagalności w ykonywania p oszcz e góln y ch szcz e- pie ń . 1. 4 . Odnośnie do ostatniego z przedstawio nych zar zutów skarżąc a podn i osła, że reg u- lacje normatywne wprowadzające obowiązek szczepień stanowią ingerencję w prawo do pry - watności wyni kające z art. 47 Ko nstytucji (pra w o do decydowania o ż y ciu osobistym ) . W ocenie skarżące j , obowiązujące przepisy uniemożliwiają osobie obowiązanej do poddania się obowiązkowym szcz epieniom albo jej opiekunom prawnym lub faktyczny m decyzji o od - mowie poddani a s ię tym szcz epi e n i om. O bowiązek szczepień ingeruje za ś w z asadę au tono- mii (s amostanowi en ia) je dnos tki. Skarżąc a zauważył a t akże, że ograniczenia konstytucyjnych praw mogą nastąpić w yłącznie w u stawie, gdy są konieczne i proporcjo nalne. Je j zdaniem , kwest ionowana regul acj a nie sp ełnia stan d ardu konsty t ucyjnego , co potwier dza przepro wa- dzony te st proporcjo nalności . 2. W piśmie z 14 września 2023 r. Prokurator Generalny przedstawił stanowisko w spra wie, wnosząc o umorzenie postępowania w zakresie badania zgodności art . 17 us t. 11 ustaw y o zwalczaniu chorób zakaź nych w związ ku z § 5 rozporządzenia o szczepi eniach z art . 47 w związk u z art . 31 u st. 3 , w związku z art . 8 7 Konstytucji z uwagi na zbędność wy- dania wyroku , na podstawie art . 59 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopa da 2016 r. o organiza- cji i trybie p os tępowania przed Trybunałem Kon stytucy jn ym ( Dz. U. z 2019 r . poz. 2393 ; da lej: u.o.t.p.TK ) , w pozostałym zakresie zaś ze względu na niedopuszczal ność wydania wy- roku, na podstawie art . 59 ust. 1 pkt 2 u .o.t .p.TK. 3. W piśmie z 18 września 2023 r. Minist er Z drowia wnió sł o umorzenie postępowa- nia w zakresie punktów 1 i 2 p etitum s kargi konstytucyjnej z uwagi na nied o p uszczalność wydania wyroku , n a podstawie art . 59 us t. 1 pkt 2 u.o.t.p.T K , oraz w zakresie pun ktu 3 peti- tum ska rgi z uwagi na z będność wydania wyr oku, na podstawie art . 59 ust. 1 pk t 3 u.o.t.p.TK. W razie nieuwz gl ędnienia wni osku o umorzenie postępowania, Minister Zdrowia wnió sł o stwi erdzenie, że art . 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art . 17 ust. 1 usta wy o zwalczaniu cho- rób zakaźnych są zgodne z art. 2 oraz a rt . 47 w związku z art . 31 ust. 3 Konstytucji oraz że § 3 rozporząd zenia o szcze pieniac h jest z godn y z ar t . 2 i art . 47 w związku z ar t . 31 ust. 3 Konsty- tucji. 4. W piśmie z 10 października 2023 r. Rzecznik Praw Ob ywatelskich poin for mował Trybunał, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. OTK ZU A/2023 SK 82/23 poz. 89 4 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuj e: 1. Skar ga konst ytucyj na to nadzwycza jny środ e k ochrony ko ns tytucyjnych praw i wol - noś ci, a skuteczność j ej wniesi en ia obwa rowa no sze regiem wymogów w yni kających zar ówno z art. 79 ust. 1 Kon stytuc j i, jak i z przepisów ustawy z dnia 30 listopa da 2016 r. o organizacji i trybi e p os tępowania przed Trybunałem Konstytucy jn ym ( Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o. t .p.TK) . W t ym kont ekśc ie należy pr zypomnieć , że w każ dym stadium postępowania T ry- bunał Konstytucyjny jest obowiązany b a dać, czy nie zac hodzą przesła nki obligato ryjn ego umo rz e ni a postępowania . W eryfikac j a d opuszczalności skargi konsty tucy jnej nie kończy si ę w fazie jej wstępnego rozp o znania, lecz jes t a kt ualna przez cały czas jej roz patrywania (por. postanowieni e TK z 2 5 sierpnia 20 20 r., s ygn. SK 65 / 1 9 , OTK ZU A/ 2020, po z. 41 i przyw o- łane tam orzecznictw o ). Ponadt o skarga konstyt u cy jn a musi spe ł niać wymogi fo rmalne, o których mowa w a rt. 53 ust. 1 u.o.t .p.TK . Zgodnie z tym pr zepisem, skarga powinna za wierać określenie kwestionowanego przep i su u stawy lub in nego aktu n or mat ywnego , na podst awie któreg o sąd l ub organ administracji publiczn e j orzekł osta t ec znie o wolnośc i ac h lub pr awach albo obo- wiązkach skarż ącego określonyc h w Kon stytucji i w stosunku do k tórego skarżący domaga się stwier dzenia nie z godności z K onstytucją; w ska zanie, która kon stytucyjna wo lność lub prawo skarżącego, i w jaki sp osób – zdan i em skarżącego – zostały nar uszone; u zasadnienie z arzutu niez godności kwestiono wanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze ws k azaną k ons t ytucyjną wol nością lub pr awem skarżąc ego, z powołaniem ar gumen tów lub dowodów na jego poparci e ; przedstawie n ie stanu faktyczneg o; udoku mentowanie daty dorę- cz enia w y roku , decyzji lub inne go rozstrzygnięcia, o któr ych mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t. p.TK , or az i nformację, c zy od wyroku , de cyzji lub innego rozstr zygni ęc ia , o których mowa w art. 77 ust. 1 u.o .t.p.TK , zo s ta ł wniesiony n adz wyczajny środek z askarżen ia. 2. W n in iejszej sprawie skarż ąc a uczyni a przedmiotem skargi konstytucyjnej p rzepi sy ust awy z dn ia 5 grudnia 200 8 r. o zapobiega niu or az zwalcz aniu zak ażeń i cho rób zakaźny c h u ludzi ( ówcześnie : D z . U. z 2019 r. poz. 1239, ze z m. ; Dz. U. z 202 3 r. poz. 1 284 , ze z m.; d alej: ustawa o zwalczaniu chorób zakaźnych ) oraz r ozporządzenia Ministra Zdrowia z d nia 18 s ierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień och ronnych ( Dz. U. z 2018 r. poz. 753, ze zm. ; d alej : roz po r ządzenie o sz czepien iach ) . W j e j ocenie, art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych są niezgodn e z wywodzoną z art. 2 Kon stytucji zasadą dostatecznej o kreśloności przepisów prawa oraz z art. 47 w związku z art. 3 1 u st. 3 Konst ytucj i , § 3 ro z porządzenia o szczepi eniach jest niezgodny z wywodzoną z art. 2 Konstyt ucji zasadą dostateczne j okr e ślo noś c i pr z episów pra wa oraz z art. 47 w związ- ku z art. 31 ust. 3 K onstytucji, oraz art. 17 ust. 11 ustaw y o zwalczaniu choró b z akaźnych w zwi ązku z § 5 r ozpor ządzenia o szczepi eniach jest niezgodn y z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 , w związku z art. 87 Kon sty tu cji. Jednocześnie jako ostateczne orzeczenie, o kt órym mow a w art . 79 ust. 1 Konstytucji, skarżąca wskazała wyrok N aczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA ) z 25 maja 2022 r. W wyroku tym NSA oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie oddalenia skargi na postanowienie Ministra Zdrowia w przedmiocie od dalenia zarzu t ów w postępowaniu e gz ekucyjnym. 2.1. W odniesieniu do zakresu przedmiot owe go sprawy Trybunał przede wszystkim zwrócił uwagę na wyrok z 9 maja 2023 r. , sygn. SK 81 /19 ( OTK Z U A/20 23, poz. 50). W e wskazanej spraw i e postę powanie zostało zainicjowane skargą, która zarówno pod wzgl ędem OTK ZU A/2023 SK 82/23 poz. 89 5 zarzutów, jak i uzasadnienia była tożsama z zarzutami zaprezent owanymi przez skarż ącą w niniejszym postępowaniu. W wyniku rozpoznania spraw y o sygn. SK 81/19 Trybunał uz nał w części I wyroku , że „ [a] rt. 17 ust. 11 u stawy z dnia 5 grud nia 2008 r. o zap obieganiu oraz zwa lczaniu zakażeń i chorób zaka źnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związ ku z § 5 rozporządze- nia Mi nistra Zdrowia z dn ia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochron- nyc h (D z. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie , w jakim termin wymagalności obowiązkowy ch sz czepień ochronnych, jak i liczba dawe k poszczególnych obowiązkowych sz czepień ochr on- nych, określone są w Programie Szczepień Oc hronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głó wneg o Inspektora Sanita rnego w formie ko munikatu, a nie pr zez ministra właściwego do sp raw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art . 47 w związku z art. 31 u st. 3 w związku z a rt. 87 Konstytucji Rzecz ypospolitej Polskiej ” . W częśc i II wyroku określono , że „ [p ] rzepisy wymienione w części I , w z ak resi e tam wskazany m, tra cą mo c obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienni ku Ustaw Rzeczypos pol i- tej Polskiej ” . W pozos tałym zakresie Trybunał umo rzył post ę p ow a n i e . Z uwagi na powyższe okol iczności konieczn e było dokonanie o ceny dopu szczalności merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy z punktu widzenia prz esłanki ne bis in idem , czyli zakaz u ponownego orzekania o tym sam ym (w tej s amej sprawie). Zasada ne bis in idem znajduje zastosowanie, jeżeli te same przepisy zosta ły już wcześniej zakwestionowane przez inny podmiot w op arciu o te same zarzuty niekonst ytucyjności ( por. postanowi e nie TK z 23 cz erwca 2022 r., sygn. SK 52 /20, O TK ZU A/2022, poz. 4 2 ) . S tosownie do treści art . 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK . , T rybunał Konsty tu cyjny wydaje na posiedz e niu niej a wnym postan o- wienie o umorzen iu po stępowania , jeżeli wyda nie orzeczenia jest zbędne. Zbędność orzekania zachodzi zaś w szcze gólności w łaśnie w przypadku ziszczenia si ę przesłanki ne bis in idem . W związku z powyższym Trybu nał uznał, że w niniejszej sprawie postępowanie w za- kresie trzeciego zarzutu należało umorzyć na podsta wie art . 59 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK z uwagi na z będno ść wydania wyroku. 2.2. W pozostałym zakr esie należało przede wsz ystk im ust alić, czy s pełnione zostały wymogi formalne , określone w art . 53 ust. 1 u.o.t.p.TK , warunkujące dopuszczaln ość skar gi konstytucyjnej. W tym zakresie Trybunał mi ał wątpliwo ści co do wz orców kontroli wskaza- nych przez skarżąc ego . 2.2.1. Po pierwsze , s karżąc a próbował a dowieść niezgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu choró b zakaźnych i § 3 rozporządzenia o szc zepie- niach z art. 47 w związku z art. 31 u st. 3 Konstytu cji. Tym samym zakwestionował a wskaza- ne unormowania z powodu i ch nadm iernej , niedopuszczalnej konstytucyjnie i ngerenc ji w jej prawo do decydowania o swoim życiu osobistym . N al eży jednak pamiętać, że obowiązek podd ania się szczepieniom ochronn ym ciąży na ma łoletni m dziecku , a obowiązek skarżące j cechował się wtórnością, wynikającą z faktu sprawowania prawnej pieczy nad dz ieckiem. Brak wykonania obowi ązku przez skarżąc ą – od któr ego zasadniczo nie może się uchylić – nie prowa dzi jednak do przymu sowego zasz czepienia dziecka, lecz przekłada się na koniecz- ność eg zekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym. Innymi słowy skarż ąc a nie decyduje o swoim życi u osobistym, lecz zastępczo o życiu osobistym swego dziecka. Po wyższe ustalenia spowodowały szereg wąt pliwoś ci dotyczących legitymacji czyn- nej skarżące j . Trybunał , podobnie jak w sprawie o sygn. SK 81/19, uzna ł, że w skazanie jako przedmio t kontroli art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz art. 1 7 ust. 1 ustawy o zwalczaniu cho rób za- kaź nych ora z § 3 rozporządzen ia o szczepieniach bez po wiązania tych przepisów z innymi jednos tkami redakcyjnym i wskazanych aktów normatywnych nie powodowałoby zastrzeżeń w sytu acji, gdyby skarga konstytucyjna zosta ła wniesiona w imien iu i na rzecz ma łoletnie go dziecka skarżące j . OTK ZU A/2023 SK 82/23 poz. 89 6 Jednocześnie skarżąc a w żadny m miejscu s kargi, ani w petitum, ani w uzasadnieniu, nie podnosił a , by je j intencją było uczynienie przedmiotem kon troli art. 5 ust. 2 ustawy o zwal czaniu chorób zakaźnyc h . Skar żony przepis , który s tanowił , że „[w] przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdo lności do czynności prawnych odpowiedzi alność za wypełni enie obowiązków, o któ rych mowa w ust. 1, ponosi osoba, która spraw uje praw ną pieczę nad oso- bą małoletni ą lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopad a 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2020 r. poz. 849 oraz z 2022 r. poz. 64 i 974)” w istocie normo wał sytuację skarżące j . Skarżąc a jed- nakże nie przeds tawił a argumentacji dotyczącej naruszenia j e j własnego prawa do prywatno- ści , której postacią miałoby być prawo do p odjęcia wolnej de cyzji o tym, czy w sferze „do- bra” dziecka mieści się poddanie go s zczepie niom ochronnym . Stosownie do tr eści art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, „Trybunał przy orzekaniu jest z wiązany zakresem zaskarżenia wsk azanym we wniosku, pytaniu prawnym albo skardze konstytucyj- nej”. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, „[z]akres zaskarż en ia obej muje ws kazanie k westionowa- nego aktu normatywnego lub jego części (określenie przedmiotu kontroli) ora z sformułowa- nie zarzutu niezgodn ości z Konstytucją, ratyfikowaną umową m iędzynarodową lub ustawą (wskazanie wzorca kontroli)”. Co praw da w postępowaniu prz ed Tryb unałem zastosowanie znajduje za sada falsa demonstra tio non nocet , w myśl której podstawowe zna czenie ma istota sprawy, a nie j ej oznaczenie (por. np. postanowienie TK z 14 grud nia 2021 r., sygn. SK 22/20, OTK ZU A/2022, poz. 3). Rekonstrukcji zarzut u sform ułowanego w skardze kon- stytucyjnej należy dokonywać zatem zarówno na podstawie jej petitum , ja k i uzasadnienia, które stanowi integralną część skargi (por. np. postan owienie TK z 5 cz erwca 2019 r., sygn. SK 29/18, OTK ZU A/2019, poz. 28). Z asada fal sa demo nstratio non nocet nie może być jednak rozumiana ja ko instrument eliminujący stosowanie zasady skargowości w postępowa- niu prze d Trybunałem. Nie może w szczególności sł użyć sanowaniu przez Trybunał braków formalnych wniesionej skargi konstytucyjnej. Z uwagi na b rak dostatecznie wyraźnego wskazania przez ska rżąc ą na istotę ciążącego na niej obowiązku na podstawie art. 5 ust. 2 us tawy o zwalczaniu chorób zakaźnych oraz st o- sownej argumenta cji, Trybunał nie był uprawniony do takiej rekonstr ukcji skargi ko nstytu- c yjnej , która pozwalałaby na jej merytoryczne rozpoz nanie we wskazanym zakresie. 2.2.2. Po drug ie, wątpliwości Trybunału wzbudziło powoł anie przez skarżąc ą art. 2 Konstytucji i wywodzonej z niego zasady wymogu dostatecznej określoności przepisów pra- w a jako samodziel nego wzorca kontroli. W dotychczasowym or zecznictwie Tryb unał stanął na stano wisku, że art. 2 Konstytu- cji, w którym wyrażono zasadę demokratyc znego państwa p rawnego, co do za sady nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli w postępowan iu inic jowanym skargą konstytucyjną, al bowiem nie jest sam odzielnym źródłem praw podmiotowych. W prze pisie tym ustrojodaw- ca zawarł wyłącznie zasadę przedmio tową, która wyznacza określony standard kreowania przez ustawodawcę wolności i praw, a także ogólny standar d korzystania z nich przez pod- m ioty (por. postanowi enie z 9 lipca 2012 r., sygn. SK 19/ 10, OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 87). Niemniej jednak w pewnych wypadkach art. 2 Kon stytucji może s ta nowić wzorzec kontroli skargi konstytucyjnej, choć możliwość ta p owinna być traktowana jako subsydiarna i wyjąt- kowa. „Po pi erwsze, jeżeli skarżący wskaże wywie dzione z art. 2 Konstytucji praw a lub wol- ności, które wyraźnie nie zostały wysłowione w treści innych przepisów konstytucyjnych, to ten przepis będzie pełnił funk cję sam odzielnego wzorca kontroli kons tytucyjności prawa ( zob. postanowienia z 24 stycznia 200 1 r., s ygn. Ts 129/00, OTK ZU nr 4/B/2002, poz. 248, z 21 czerwca 2001 r., sygn. Ts 187/00, OTK Z U nr 3/B/2002, poz. 203, z 6 marca 2001 r., sygn. Ts 199/00, OTK ZU nr 4 /2001, poz. 107, z 10 sierpnia 2 001, sygn. Ts 56/01 , OTK ZU nr 8/2001, poz. 289 oraz wy rok z 1 2 grudnia 2001 r., sygn. SK 26/01, OTK ZU nr 8/2001, poz. 258). Po drugie, jeżeli skarżący odwoła się do jednej z zasad wyrażonych w art. 2 Kon- OTK ZU A/2023 SK 82/23 poz. 89 7 stytucji dla uzupeł nienia lub wzmocnienia argument acji dotyczącej naru szenia praw i wolno- ści statuowanych w innym przepisie konstytucyjnym , to art. 2 Konstytucji pełnić będzie funk- cję po mocniczego wzorca kontroli występującego w powiązaniu z innym przepisem konsty- tucy jnym (z ob. wyrok z 6 lutego 2002 r., sy gn. SK 11/01, OTK Z U nr 1/A/2002, poz. 2)” – ( wyrok z 10 li pca 2007 r., sygn. SK 50/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 75; por. postanowienie z 27 października 2021 r., sygn. SK 40/20, OTK ZU A/2022, poz. 8). W realiach ninie jszej sprawy nie wystąpiła jedn ak żadna z powyższych okoli czności . Skarżąc a nie wyw i odła z art. 2 Kon stytucji prawa podmiotowego niewynikającego z innych przepisów konstytu cyjnych. Ponadto nie ma również podstaw by uznać, że art. 2 Konstytucji w przedstawi onej przez skarżąc ą argumentacji pełn ił funkcję pomocnicze go wzorca kontroli. Wobec powy ższego postęp owanie w zakresie oceny zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b oraz a rt. 17 ust. 1 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych z art. 2 oraz art. 47 w związku z art . 31 ust. 3 Konstytucji i § 3 rozporządzenia o szczepieniach z art. 2 o raz art. 47 w związ- ku z art. 3 1 ust. 3 Kons tytucji, należało umorzyć na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p .TK, ze względu na niedopuszczalność wydania wyroku. Z powyższych w zględów Trybunał K onstytu c yjny pos t anowił ja k w sentencji.