SK 9/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 stycznia 2022 r. Pozycja 2 POSTANOWIENIE z dnia 14 grudnia 2021 r. Sygn. akt SK 9/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Zbigniew Jędrzejewski – sprawozdawca Julia Przyłębska Bartłomiej Sochański Jakub Stelina, po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2021 r., skargi konstytucyjnej J.T. o zbadanie zgodności: art. 4 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 396) w zakresie, w jakim nie przewiduje złagodzenia kary orzeczonej w sy- tuacji, gdy jest ona równa najsurowszej karze albo niższa od najsurows zej kary możliwej do orz eczenia na pod stawie ustawy nowej, łagodniejszej, oraz w za- kresie, w jakim nie przewiduje obowiązku proporcjonalnego dostosowania wy- sokości kary orzeczonej do zmienionego zakresu zagrożenia karą, określonego w ustawie nowej, łagodni ejszej, z art. 32 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. 11 marc a 2020 r. skarżący J.T. wniósł o s twierdzeni e, że art. 4 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553; dalej: k.k.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz nie- których innych ustaw (Dz. U. poz. 396 ; dalej: ustawa zmieniająca ) w zakresie, w jakim nie przewi duje złagodzenia kary orzeczonej w sytuacji, gdy jest ona równa albo niższa od najsu- rowsze j kary możliwej do orzeczenia na podstawie ustawy nowej, łagodni ejszej, oraz w za- OTK ZU A/2022 SK 9/21 poz. 2 2 kresie, w jakim nie przewi duje obowiązku proporcjonalnego dostosowania wysokośc i kary orzeczonej do zmienionego zakresu zagrożenia karą, określonego w ustawie nowej, łagod- niejszej, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytu cyjna została sformułowana n a pods tawie następującego st anu fak- tycznego: Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z 3 stycznia 1995 r., sygn. akt [ … ], skazał skar- żącego za przestępstwo z art. 18 § 1 i 2 w związku z a rt. 210 § 2 i art. 10 § 2 ustawy z dnia 19 kwietnia 1969 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 13, poz. 94; dalej: kodeks karny z 1969 r.), popełnione w 1993 r., na 7 l at pozbawienia wolności, 5 lat pozbawienia praw publicznych oraz grzywnę. Sąd Apelacyjny w W. po rozpoznaniu rewizji ska rżącego, wyrokiem z 11 paź- dziernika 1995 r., sygn. akt [ … ], utrzymał w mocy zaskarżane orzeczenie. Sąd Okręgowy w W. postanowieniem z 14 grudnia 1999 r., sygn. akt [ … ], zawiesił postępowanie karne wy- kona wcze wobec niemożności wykonania kary pozbawienia wolności , w zw iązku z ciężką, przewle kłą chorobą nowotworową, na jaką skarżący zapadł w czasie odbywania kary. Z orze- czonej kary pozbawienia wolności skarżący odbył 3 lata. 4 kwietnia 2019 r. obrońca skarżą- cego wystąpił do s ądu o kręgow ego z wnioskiem o orzeczenie na podstawie art. 15 ust. 1 zda- nie trzecie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w związku z art. 91 ust. 2 i art. 241 ust. 1 Konstytucji o o bniżeniu kary pozbawienia wolności wym ierzonej skar- żącemu wskazan ym wyrokiem z 3 stycznia 1995 r. z 7 lat do lat 3 i 5 miesięcy. Sąd Okręgo- wy postanowieniem z 8 sierpnia 2019 r., sygn. akt [ … ], nie uwzględnił tego wniosku. Sąd Apelacyjny po rozpo znaniu zażalenia skarżącego postanowie niem z 9 grudnia 2019 r., sygn. akt [ … ], utrzyma ł w mo cy postanowienie Sądu Okręgowego . Z uzasadnień wskazanych wyżej orzeczeń wynikało, że kara orzeczona wobec skarżą- cego nie podlega złagodzeniu na podstawie art. 4 § 2 k.k. Skarżący uznał, że „Aby zobrazować rozdźwięk pomiędzy sytuacją prawną sprawcy, do którego ma zastosowanie art. 4 § 1 k.k., a sytuacją sprawcy, do którego ma zastosowanie art. 4 § 2 k.k., wystarczy wskazać, że ich sytuacja prawna byłaby ta ka sama tylko wówczas, gdyby wobec sprawcy, który po pełnił przestępstwo pod rządami ustawy wcześ niejszej, su- rowszej, a sądzonego pod rządami ustawy nowej, łagodniejszej, można było orzec karę wy- łącznie w wysokości stanowiącej górną granicę zagrożenia według ustawy nowej”. Wyjaśnił też, że norm a wynikaj ąca z art. 4 § 2 k.k. w brzmieniu nadanym jej prz ez art. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej , jest niezgodna z art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji, gdyż uchybi a zasadzie równego traktowania wszystkich przez władz e publiczne. Art. 4 § 2 k.k. implikuje nierówne trakt owanie sprawców ukaranych pod rządami ustaw y wcze śniejszej, surowszej, w stosunku do s prawców podlegających ukaraniu pod rządami ustawy nowej, łagodni ejszej. Sprawcy, wobec których kara jest orzekana w warunkach określonych w art. 4 § 1 k.k., korzystają z nowej, łagodniejszej , ustawy bez ogranicze ń, a w ymiar kary jest wobec nich miarkowany w całym przedziale zagrożenia określonego tą nową ustawą także wówczas, gdy kara jest orzekana za czyn popełniony pod rządami ustawy wcześniejszej, surows zej. Art. 4 § 2 k.k. nie stwarza zaś sprawcom ukaranym pod rząda mi ust awy surowszej równoważnych czy choćby zbliż onych do art. 4 § 1 k.k. warunków do skor zystania z nowej, łagodniejszej , ustawy. Od skorzystania z niej są bowiem wyłączeni sprawcy, wobec któ rych orzeczono karę w wymiarze równym najsurowszej karze albo ni ższym od najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie ustawy nowej. Zdaniem skar żącego, zakwestionowana norma nie przewiduje obowiązku proporcjo- nalnego dostosowania (zmniejszenia) wy sokości kary orzeczonej do zmienionego zakresu zagrożenia karą, określ onego w ustawie now ej, łagodniejszej. Podczas gdy sprawców, wobec których kara jest orzekana pod rządami ustawy nowej, łagodniejszej, nie dotykają ż adne ograniczenia stosowania takiej ustawy. OTK ZU A/2022 SK 9/21 poz. 2 3 Art. 4 § 2 k.k. powoduje więc, że sprawcy takich sa mych czynów zabronionych, po- pełnionych w czasie obowiązywania tej samej ustawy , są traktowani przez władze public zne nierówno. S prawcy, wobec których karę orzeczono jeszcze w czasie obowiązywa nia ustawy surowszej, nie mo gą skorzystać z ustawy nowej, łagodn iejszej, w takim zakresie, w jakim korzystają z niej sprawcy, wobec których kara jest orzekana w czasie obowiązywania nowej, łagodniejszej ustawy. Takie same po dmioty prawa o takich samych relewantn ych cechach są traktowane nierówno. Skarżący podniósł, że nierówne traktowanie sprawców, których dotyczą normy wyni- kające z art. 4 § 1 i 2 k.k., wynika t akże z tego, że kara orzekana w warunkach § 1 jest miar- kowana w przedziale zagrożenia karą, przewidzianego ustawą łagodniejszą . Natomiast § 2 nie przewiduje dostosowa nia kary orzeczonej w czasie obowiązywania ustawy wcześniejszej, surowszej, do przedziału zagrożenia prze widzianego w ustawie nowej, łagodniejszej. Przewi- duje jedynie obniżeni e wymiaru kary or zeczonej pod rządami ustawy surowszej do wysokości najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie nowej ustawy. Takiego obniżeni a wysokości kary ni e można nazwać dostosowaniem do przedziału zagrożenia karą przew idzia- nego w ustawie nowej, łagodniejszej. Jest to części owa red ukcja wysokości kary orzeczonej, ale w ograniczonym zakresie, skor o sprowadza się do jej obniżenia do najwyższej kary prze- widzianej w nowej ustawie. Sprawcy, wobec których na podstawie ustawy wcześniejszej orzeczono karę w wy- miarz e mieszczącym się w przedziale zagrożenia karą określonego w ust awie nowej, łagod- niejszej, w ogóle nie mogą skorzystać z nowej ustawy, bo § 2 nie przewidu je proporcjonalne- go dostosowania wszystkich kar orzeczonych w cz asie obowiązywania ustawy surowszej, tj. niezależnie od ich wysokości, do łagodniejszego przedziału zagrożen ia przewidzianego w u stawie nowej, łagodniejszej, i to pomimo, że były one orzekane przy surowszym zagroże- n iu karą. Skarżący wystąpił też o uznanie, że n orma wynikająca z art. 4 § 2 k.k. jest niezgodna z art. 2 Konstytucji , gdyż nie przewiduje procedury (metody) sprawiedliwego, proporcjonal- nego dostosowania wszystkich kar orzeczonych w cz asie obowiązywania ustawy surowszej do zmienionego przedziału zagrożenia przyjętego w ustawie nowej, ł a godniejszej. Określenie takiej metody w ustawie jest niez będne dla re alizacji zasady państwa prawnego, ponieważ orzekanie o wysokości kary musi mieć podstawę w ustawie. Norma wynikająca z art. 4 § 2 k.k. narusza też art. 31 ust. 3 Konstytucji , gdyż w od- n iesieniu do sprawców ukaranych na podstawie ustawy wcześni ejszej, surowszej, która zosta- ła zastąpiona przez ustawę nową, łagodniejszą, ogranicza zastosowanie nowej ustawy do przypadków, gdy kara orzeczona wykracza pona d górną granicę zagrożenia przewidzia nego w nowej ustawie. Pozostali sprawcy, względem których o rzeczo no karę w wysokości równej albo niższej od najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie nowej ustawy, są wyłączeni od skorzystania z niej. Ogran iczenie w stosowaniu ustawy nowej, ła godniejszej stanowi naruszenie istoty prawa określonego w a rt. 32 ust. 1 zdanie d rugie Konstytucji do równego traktowania każde- go przez władze publiczne , g dyż sprawcy takich samych czynów zabronionych, popełnionych w cz asie obowiązywania tej samej ustawy są traktowani nierówno tylko dlatego, że kary za te czyny są orzek ane w różnym czasie . T o powoduje, że sprawcy skazani w czasie obowiązywa- nia ustawy surowsz ej są traktowani nierówno, bo surowiej , względem sprawców skazan ych w czasie obowiązywan ia ustawy nowe j, łagodniejszej. Wprowadzone zróżnicowanie nie jest konieczne d la ochrony dóbr, wolności i praw wskazanych w art. 31 ust. 3 Konstytucji . Skarżący wskazał te ż, że n orma wynikająca z art. 4 § 2 k.k. jest niezgodna z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Powoduje ona niesprawiedliwe traktowanie sprawców takich samych prze- stę pstw, popełnionych w czasie obowiązywania tej samej ustawy karnej, wyłącznie z tej przy- czyny, że kara jest względem nich orzekana w różnym czasie. Nie sposób uz nać za sprawie- OTK ZU A/2022 SK 9/21 poz. 2 4 dliwe to, że sprawca, w o bec którego karę orzeczono na podstawie ustawy wcześniejsz ej, su rowszej, jest wyłączony od możliwości proporcjonalnego dostosowania (zmniejszenia) wy- sokoś ci orzeczonej kary do łagodniejszego przedziału zagrożenia, określonego w nowej usta- wie, podczas gdy s prawca, wobec którego kara jest orzekana w czasie obowiązy wania ustawy nowej, łagodniejszej, jest traktowany korzystniej, bo wysokość orzekanej względem n iego kary jest miarkowana w łagodniejszym przedziale zagrożenia karą. Skarżący upatruje niezgodności art. 4 § 2 k.k. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w tym, że sprawcy, wobec których kary orzeczono przed wprowadzeniem ustawy łagodniejszej , są po- zbawieni prawa do sądu, jakie obejmowałoby proporcjonalne dostosowanie (zmniejszenie) kary orzeczonej do łagodniejszego przedziału zagrożenia przewidzianego w nowej ustawie. Zapewnienie im prawa do sądu w tym zakresie jest konieczne, bo tylko sąd orz eka o karze. Skarżący wyjaśnił, że do naruszenia prawa doszło w orzeczeniach sądów. Sądy obu instancji stwierdziły, że kara pozbawienia wolności orzeczona wobec skarżącego wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 3 stycznia 1995 r. nie podlega złagodzeniu na podstawie art. 4 § 2 k.k. z tej przyczyny, że kara pozbawienia wolności w takiej samej wysokości może zostać orzeczona na podstaw ie k.k. Wobec tego orzekły w oparciu o ten a kt normatywny. Do naruszenia wskazanyc h praw podmiotowych skarżącego doszło w następstwie sto- sowania pr zez sądy obu instancji normy art. 4 § 2 k.k. i odmówienia skarżącemu złagodzenia kary pozbawienia wolności także z tej przyczyny, że wskazana norma nie przewiduje możli- wości zastosowania ustawy nowej, łagodniejszej , w odniesieniu do kary pozbawienia wolno- ś ci, w takiej wysokości jak orzeczona względem skarżącego. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego z 3 stycznia 1995 r. za przestępstwo z art. 18 § 1 i 2 w zw iązku z art. 210 § 2 i art. 10 § 2 kodeksu karnego z 1969 r., popełnione w 1993 r., wy- mierzono sk arżącemu karę 7 lat pozbawienia wolności. Jej wysokość była określana w prze- dziale zagrożenia od 5 do 15 lat pozbawienia wolności albo 25 lat pozbawienia wolności, d o kary śmierci . 1 września 1998 r. wszedł w życie k.k. , natomiast utracił moc kodeks karny z 1969 r. W k.k. taki czyn zabroniony, jaki zosta ł przypisany skarżącemu , został stypizowany w art. 18 § 2 i 3, art. 19 § 1, art. 280 § 2 i art. 11 § 2 jako zagrożony karą w przedziale od 3 do 15 lat pozbawienia wolności. Pomimo wprowadzenia ustawy względn iejszej, prze widującej łagodniejsze zagrożenie karą, skarżący nie skorzystał z tej ustawy, gdyż wymierzona mu kara pozbaw ienia wolności nie została złagodzona dla pr oporcjonalnego dostosowania jej wymiaru do zmienionego za kresu zagrożenia karą, przewidzian ego w ustawie nowej, łagodniejszej. Niemożność skorzystania przez skarżącego z ustawy nowej, łagodniejszej, wynikła z zas to- sowania przez sądy normy art. 4 § 2 k.k., która wyłącza stosowanie ustawy nowej, łagodniej- szej, w odniesieniu do kar w takim wymiarze , jaki może zostać orzeczony na podstawie takiej ustawy. 2. W piśmie z 8 listopada 2021 r. Prokurator Generalny zajął stanowisko, że postępo- wanie w sprawie podlega umorzeniu wobec niedopuszczalności wydania wyroku. Dokonuj ąc analizy dopuszczalności skargi konstytucyjnej, Prokurator Generalny stwierdzi ł, że nie jest możliwe merytoryczne rozpoznanie sprawy, gdyż skarżący nie sprostał wymogowi należytego uzasadnienia zarzutów niezgodności kwestionowanych przepisów ze wskazanymi w skardze wzorcami kontroli. Sk arżący zakwestionował normy k.k. w zakresie, w jakim nie przewidują możliwości złagodzenia kary orzeczonej w sytuacji, gd y jest ona równa najsurowszej karze albo niż sza od najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie ustawy nowej, łagodniejszej, o raz w zakresi e, w jakim nie przewiduje obowiązku proporcjonalnego dostosowania wysokości kary orzeczonej do zmienionego z akresu zagrożenia karą określonego w ustawie nowej, ła- godniejszej. Przedmiotem zarzutu było to, czego przepis nie reguluje. Tymczasem T rybunał Konstytucyjny nie jest uprawniony do oceny zaniechań prawodawcz ych. OTK ZU A/2022 SK 9/21 poz. 2 5 Istotą zarzutu skarżącego jest brak materialn oprawnej podstawy proporcjonalnego ob- niżenia orzeczonej wobec niego kary. 3. Sejm nie zaj ął stanowiska. 4. Rzecznik Praw Obywatelskich pismem z 30 marca 2021 r. nie zgłosił udziału w po- stęp owaniu. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Z art. 79 ust. 1 Konstytucji wynika, że k ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu nor- matywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określo nych w Konstytucji. Zasady wniesienia skargi do Trybunału Konstytucyjnego określa ustawa z dnia 30 li- stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: uotpTK). Rozwija ona przepisy konstytucyjne i pozwala na pełną rekonstrukcję wymogów dotyczących zainicjowania postępowania przed Trybunałem sk argą konstytucyjną (zob. postanowienie z 22 września 2021 r. , sygn. SK 49/20, OTK ZU A/2021, poz. 53). Szczegółowe regulacje w tym zakresie wynikają z art. 53 uotpTK, zgodnie z którym „ 1. Skarga konstytucyjna zawiera: 1) określenie kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na pod stawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub p rawach albo obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji i w stosunku do którego skarżący domaga się stwierdzenia niezgodności z Konstytucją; 2) wskazanie, któr a konstytucyjna wolność lub [konstytucyjne] prawo skarżą- cego, i w jaki sposób – zdaniem skar żącego – zos tały naruszone; 3) uzasadnienie zarz utu nie- zgodności kwestionowanego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, ze wskazaną konstytucyjną wolnością l ub [wskazanym konstytucyjnym] prawem skarżącego, z powoła- niem argumentów lub dowodów na jego poparcie; 4) przedstawienie stanu faktycznego; 5) udokumentowanie daty dor ęczenia wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 77 ust. 1; 6) i nformację, czy od wyroku, decyzji lub innego rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 77 ust. 1, został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. 2. Do skargi konstytuc yjnej dołącza się: 1) wyrok, decyzję lub inne rozstrzygnięcie wydane na pod- stawie przepis u, o którym mowa w ust. 1 pkt 1; 2) wyroki, decyzje lub inne rozstrzygnięcia potwierdzające wyczerpanie drogi prawnej, o której mowa w art. 77 ust. 1; 3) pełnomocnic- two szczególne ” . Wskazane przepisy tworzą prawn e ramy dopuszczalności skarg i konstytucyjnej. Wy- nikają z nich określone obowiązki skarżącego , k tórych spełnienie jest warunkiem koniecz nym przystąpienia do merytorycznego rozpoznania skargi przez Trybunał Konst ytucyjny. Zgodnie z art. 61 ust. 1 uotpTK, Pre zes Trybunału kieruje s kargę konstytucyjną d o wyznaczonego przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Je żeli skarga konstytucyjna spełnia wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 uotpTK (tj. ska rga nie jest oczywiście bezzasadna) , Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konsty tucyjnej dalszego bie- gu (art. 61 ust. 2 uotpTK). Powyższe oznacza, że ocena spełnienia ustawowych wymogów skargi konstytu cyjnej powinna nastąpić na etapie wstępnej k ontroli. Jednak w utrwalonym orzecznictwie TK zosta- OTK ZU A/2022 SK 9/21 poz. 2 6 ło przyjęte, że Trybunał na każdym etapie postępowania aż do wydania wyroku w sprawie moż e weryfikować spełnienie przesłanek dopuszczalności skargi konstytucyjne j. Jeśli stwier- dzi , że nie zostały one spełn ione – umarza postępowanie na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 uotpTK (zob. np. postanowienia TK z 13 kwietnia 2021 r., sygn. SK 54/19, OTK ZU A/2021, poz. 18, z 3 grudnia 2020 r., sygn. SK 27/17, OTK ZU A/2020, poz. 68 oraz z 22 września 2021 r., sygn. SK 49/20 ; zobacz także wydane na podstawie wcześniejszych przepisów usta- wy o Trybunale Konstytucyjnym postanowienie z 28 stycznia 2015 r., sygn. SK 15/14, OTK ZU nr 1/A/2015, poz. 10 i przywołane tam orzecznictwo ). W rozpatrywanej sprawie Prokurator Generalny , będący uczestnik iem postępowania, wniósł o jego umorzenie przez Trybunał ze względu na niedopuszczalno ść wydania wyroku. W uzasadni eniu swojego stanowiska wskazał, że skarga konstytucyjna nie spełniła formalno- prawnych warunków jej merytorycznego rozpozna nia. Trybunał Konstytucyjny podzielił t o stanowisko. Przemawiały za tym następujące argum enty: 2. Norma zakwestionowana przez skarżącego jest wywodzona z art. 4 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1444, ze zm.; dalej: k.k.) i odnosi się do braku regulacji dotyczącej złagodzenia kary orzeczonej w sytuacji, gdy jest ona równa najsurowszej karze albo niższa od najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie ustawy nowej, ł agodniejszej, oraz w zakresie, w jakim nie przewiduje obowiązku proporcjonalnego dostosowania wysokości kary orzeczonej do zmienioneg o zakresu zagro że- nia karą, określonego w ustawie nowej, łagodniejszej . Wskazany przepis brzmi „Jeżeli według nowej ustawy z a czyn objęty wyrokiem nie można orzec kary w wysokości kary orzeczonej, wymierzoną karę obniża się do wysokości najsurowszej kary mo żliwej do orzec zenia na podstawie nowej ustawy ”. Jest on częścią roz- wiązań dotyczących intertemporalnego prawa karnego. Wprowadzone w art. 4 § 2-4 k.k. me- chanizmy dost osowały polskie prawo do standardu wynikającego z prawa międzynarodowe- go. Przepisy te nie określają zasa d proporcjonalnego redukowania prawomocnie wymienionej kary pozbawienia wolności w sposób sformułowany prze z skarżącego. Umożliwiają one ob- niżenie kary do wysokości najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie nowej ustawy. To znacz y, że z kwestionowanego przepisu skarżący wywiódł normę, która z niej w żaden sposób nie wynika. Problemem konstytucyjnym d la skarżącego stał się brak prawa do proporcjonalnego dostosowania wysokości orzeczonej kary do zmienionego zakresu zagrożenia karą, określo- nego w u stawie nowej, łagodniejszej, gdy jest ona równa najsurowszej karze albo niższa od najsurowszej kary możliwej do orzeczenia na podstawie ustawy nowej, ła godniejszej. Wobec tego Trybunał Konstytucyjny musiał uznać, że wskazana w skardze konstytucyjnej norma nie stanowiła podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego. Tymczasem skarga konstytucyjna prz ysługuje tylko wtedy, gdy sąd opiera ostatec zne rozs trzygnięcie w sprawie skarżącego na skarżonej normie. Przedmiotem skargi konstyt ucyjnej nie może być zatem oczekiwanie skarżącego od- nośnie do określonego kształtu rozwiązań prawnych, gdy dane normy nie są podstawą osta- tecznego rozstrzygnięcia w sp rawie. N ie można też kwestionować norm, które nie są częścią obowiązującego systemu prawa . Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że kwestionowana przez niego norma jest częścią systemu prawnego, np. poprzez pokazanie reprezentatywnego orzecznictwa s ą- dowego w tym zakresie. Tylko w takim wypadku możliwe byłoby rozważenie, czy orzekanie w niniejszej sprawie jest dopuszczalne. Powyższa okoliczność powoduje, że wydanie wyroku jest niedopuszczalne, a postę- powanie należ a ło umorzyć. OTK ZU A/2022 SK 9/21 poz. 2 7 Z uwagi na powyżej wskaz ane okolicz ności, Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.