Ts 116/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 maja 2024 r. Pozycja 106 POSTANOWIENIE z dnia 24 stycznia 2024 r. Sygn. akt Ts 116/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Jarosław Wyrembak – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 29 kwietnia 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A . B . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej d o Trybunału Konstytucyjnego 11 sierpnia 2020 r. (data nadania) A . B . (dalej: skarżący ) , reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu , wystąpił o zbadanie zgodności art. 78 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks post ę- powania karnego (Dz. U. z 2020 r. poz . 30, ze zm. ; dalej: k.p.k. ), „ rozumianego w ten sposób, że odbywanie kary pozbawienia wolności wyklucza możliwość uznania, że oskarżony nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodzi- ny, ponieważ sam pozbaw ił się możliwości zarobkowania”, z art. 42 ust. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. (dorę czonym pełnomocnikowi skarżącego 7 maja 2021 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze z uwagi na to, że skarżący zakwestionowa ł w istocie nie treść normatywną art. 78 § 1 k.p.k. , lecz sposób zastosowania tego przepisu w jego indywidualnej sprawie . Wyjaśnił, że w postępowaniu zai- nicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej dopuszczalne jest uczynienie przedmiotem kontroli normy prawnej dekodowanej z określonego przepisu zgodnie z utrwaloną praktyką jego wykładni, stwierdzając jednocześnie, że skarżący nie podjął próby dostarczenia argu- mentów uzasadniających przyj ęcie, że istnieje powtarzalna i powszechna metoda wykładni zaskarżonego przepisu. OTK ZU B/2024 Ts 116/20 poz. 106 2 3. W zażaleniu z 12 maja 2021 r. (data nadania) skarżący zarzucił powyższemu posta- nowieniu naruszenie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustaw y z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i try- bie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji po przez stwierdzenie, że skarga konstytucyjna nie spełnia warun- ków formalnych określonych w przepisach, gdyż zmierza wyłącznie do zakwestionowania sposobu zastosowania przepisu w ind ywidualnej sprawie . Wniósł o uwzględnienie zażalenia i wydanie postanowienia o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W uzasadnieniu stwierdzi ł, że Trybunał powierzchownie i niewnikliwie zapoznał się z treścią skargi. Podał , że zaznaczył w niej wyraźnie, że kwestionowana wykładnia „ art. 78 § 1 KPK (…) ma charakter jednostkowy i odbiegający od utrwalonego s posobu wykładni tegoż przepisu (…) Było zatem wręcz przeciwnie ni ż wskazał Trybunał w uzasadnieniu postanowienia” (s. 2 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarżącemu przysługuj e prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyj nej dalszego biegu. Trybunał, w skła dzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń p rzedstawionych w zaskarżonym postanowieniu. W sprawie , jak trafnie przesądził Trybunał, występuje podstawa odmowy nada nia ska rdze dalszego biegu wynikająca ze skierowania jej zarzutów wobec sposobu zastosowania kwestionowan ego przepisu w sprawie skarżącego . Powołując się na utrwalone orzecznictwo konstytucyjne w yjaśnił przy tym, że d okonywanie przez Trybunał Konstytucyjny oceny kon- stytucyjności wykładni przepisu prawa jest uprawnione jedynie wówczas, gdy została ona utrwalona w orzecznictwie sądowym (ustalona wykładnia stanowi punkt odniesienia dla oce- ny konstytucyjności przepisu). Skarżący nie wykazał, że taki właśnie utrwalony charakter ma przeprowadzona w jego sprawie wykładnia art. 78 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karne- go ( obecnie : Dz. U. z 2021 r. poz. 534 , ze zm. ; dalej: k.p.k. ) . W zażaleniu po raz kolejny pod- kreślił natomiast , że wykładnia, która stanowi przedmiot skargi konstytucyjnej , „ma charakter jednostkowy i odbiegający od utrwalonego sposobu wykła dni tegoż przepisu”. Zaznaczył, że „powszechna pra ktyka wykładni przepisu art. 78 § 1 KPK nakazuje dekodować z niego nor- mę prawną, w myśl której również oskarżony pozbawiony wolności może być uznany za oso- bę niezdolną do poniesienia kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania sie- bie i rodziny . K onstatacja [której dokonano w jego sprawie], iż odbywanie kary pozbawienia wolności wyklucza możliwość skorzystania z obrońcy z urzędu wobec konieczności ponie- sienia odpowiedzialności za ten stan rzeczy winna być zatem uznana za niekonstytucyjną ” (s. 2 zażalenia). Tym samym potwierdził słuszność ustaleń Trybunału, przemawiających za niecelowością badania konstytucyjności przepisu w takim kształcie, jaki został mu nadany po stanowieniem z 10 grudnia 2019 r. ( […] ) s ędziego Wyd ziału Karnego Sądu Rejonowego w S . , powołanym w skardze jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji . W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie.