Ts 117/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 27 marca 2020 r. Pozycja 116 POST A NOWIEN I E z d nia 18 grudnia 201 9 r. Sygn. akt Ts 117/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M . W . w sprawie zgodności: art. 24 0 § 1 pkt 8, art. 241 § 2 pkt 2 oraz art. 243 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 , ze zm.) „w zakresie, w jakim dopuszczalna jest wykładnia art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 oraz art. 243 § 1 Ord ynacji podatkowej umożliwiająca: 1) odmowę wznowienia postępowania w toku którego wydano decyzję ostateczną na podstawie przepisu ustawy, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za nie- zgodny w Konstytucją albo 2) po wznowieniu takiego postępowania – odmowę uchylenia decyzji ostatecznej wydanej na podstawie przepisu ustawy, uznanego przez Trybunał Konstytu- cyjny za niezgodny z Konstytucją w toku postępowania wszczętego na skutek wniosku o wznowienie postępowania – z uwagi na dokonaną przez ustawodawcę – przed dniem utraty mocy obowiązu- jącej tego przepisu na mocy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – zmianę brzmienia (treści) albo uchylenie przepisu ustawy, uznanego przez Trybun ał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją” z ar t. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 188 pkt 1 oraz art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesione j do Trybunału Konstytucyjnego 29 lipca 2019 r. (data nadania) M . W . (dalej: skarżąca), reprezentowana przez adwokata u stanowionego z wy- boru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podat- kowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 80 0, ze zm.; dalej: o.p. ) skarżąca wystąpiła z wnios kiem o wzno- wienie postępowań podatkowych zakończonych decyz jami ostatecznymi Naczelnika Urzędu OTK ZU B/2020 Ts 117/19 poz. 116 2 Skarbowego w B . (dalej: N aczelnik US ) z 27 grudnia 2012 r. ( nr […] ) oraz z 3 stycznia 2013 r. ( nr […] ) – na mocy których ustalono wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. i 2011 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów lub pochodzących ze źródeł nie ujawnionych – oraz o uchylenie tych decyzji. Wskazała, że de cyzje te wydano na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny. Podstawą wznowienia uczyniła wyrok z 29 li - pca 2014 r. (sygn. P 49 /13, OTK ZU nr 7/A/2014, poz. 79), w którym Trybunał orzekł, że „ [a] rt. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (… ), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 200 7 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ”. Jednocześnie , k orzystając z możli- wości określenia innego , niż dzień ogłoszenia wyroku , terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu , TK uznał , że „ [p] rzepis (…) traci moc obowiązującą z upływem 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszeni a wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej”. W związku z powyższym s karżąca wskazuje dwa odrębne postępowania, na skutek których doszło do naruszenia jej praw i wolności: 1) d ecyzją z 27 kwietnia 2016 r. (nr […] ) – wydaną w toku wznowionego postępowania – odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej . W ocenie organu, w sprawie nie zaistniała pod- stawa prawna do żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 o.p . Dy- rektor Izby Skarbowej w O . (dalej: D yrektor IS) d ecyzją z 19 lipca 2016 r. (nr […] ) uchylił powyższą decyzję w całości i umorzył postępowanie w sprawie. Uzasadniając podjęte stano- wisko podkreślił, że wznowienie postępowania w oparciu o wskazaną przez skarżącą podstawę prawną ( tj. art. 240 § 1 pkt 8 o.p. ) było niedopuszczalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O . (dalej : WSA), podzielając pogląd organu, wyrokiem z 30 listopada 2016 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę. Naczelny Sąd Administ racyjny (dalej: NSA) wyrokiem z 13 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę kasacyjną. W ocenie NSA „ [z]arówno organ podatkowy, jak też Sąd pierwszej instancji, prawidłowo stwierdzili, że utrata mocy obowiązując ej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. [ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od os ób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 51, poz. 307, ze zm.)] , w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2007 r., nie nastąpiła bezpośrednio na podstawie wyroku Tryb unału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2 014 r. sygn. akt P 49/13, ale w wyniku zmiany dokonan ej przez ustawodawcę ustawą z dnia 16 stycznia 2015 r., która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2016 r., a więc przed upływem terminu osiemnastu miesięcy wyznaczonego przez Trybunał Konstytucyjny. Tym samym brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostateczne j na podstawie ar. 240 § 1 pkt 8 O.p.” (wyrok NSA, s. 7 ); 2 ) d ecyzją z 27 kwietnia 2016 r. (nr […] ) – wydaną w toku wznowionego postępowania – odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej. W ocenie organu, w sprawie nie zaistniała pod- stawa prawna do żądania wznowienia postępowania na po dstawie art. 240 § 1 pkt 8 o.p . D y- rektor IS decyzją z 19 lipca 2016 r. (nr […] ) uchylił powyższą decyzję w całości i u morzył p ostępowanie w sprawie uznając, że wznowienie postępowania w oparciu o wskazaną przez skarżącą podstawę prawną (tj. art. 240 § 1 pkt 8 o.p. ) było niedopuszczalne. WSA podzielając pogląd organu, wyrokiem z 30 listopada 2016 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę. NSA wyrokiem z 13 lutego 2019 r. (sygn. akt […] ) oddalił skargę kasacyjną zajmując stanowisko analogiczne jak w pkt 1. Wyrok i NSA wskazano w skardze konstytucyjnej jako ostateczne rozstrzyg nięcia . Pierwszy z nich został doręczony skarżąc ej 8 maja 2019 r. , drugi zaś 27 maja 2019 r. Natomiast s kargę konstytucyjną wniesiono do Trybunału 29 lipca 2019 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 27 września 2019 r. wezwano skarżącą do usunięcia , w terminie 7 dni , braków formalnych wniesionej skargi przez : 1) dorę- czenie oryginału albo kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem wraz z czterema OTK ZU B/2020 Ts 117/19 poz. 116 3 kopiami: a) decyzji N aczelnika US z: 27 grudnia 2 012 r. (nr […] ), 3 stycznia 2013 r. (nr […] ), 27 kwietnia 2016 r. (n r […] ); b) de cyzji D yrektora IS z 19 lipca 2016 r. (nr […] ); 2) doręczenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa szczególnego upoważniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz do reprezentowania skarżącej w post ępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, z dokładnym wskazaniem sprawy, do której zostało udzielone wraz z czterema kopiami; 3) wskazanie, w jaki sposób art. 240 § 1 pkt 8, art. 241 § 2 pkt 2 oraz art. 243 § 1 o.p. – „w zakresie, w jakim dopuszczalna jest wykładnia art. 240 § 1 pkt 8 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 oraz art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej umożliwiająca: a) odmowę wznowienia postępowania w toku którego wydano decyzję ostateczną na podstawie przepisu ustawy, uznanego przez T rybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konsty- tucją albo b) po wznowieniu postępowania – odmowę uchylenia decyzji ostatecznej wydanej na podstawie przepisu ustawy, uznanego przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konsty- tucją w toku postępowania wszczęteg o na skutek wniosku o wznowienie postępowania – z uwagi na dokonaną przez ustawodawcę – p r zed dniem utraty mocy obowiązującej tego przepisu na mocy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego – zmianę brzmienia (treści) albo uchylenie przepisu ustawy, uznanego p rzez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Kon- stytucją” – naruszają wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącej wraz z uzasadnieniem. W piśmie procesowym z 11 października 2019 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej złożył do akt żąda ne dokumenty oraz podniósł, że w ocenie skarżącej , wyłączenie możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 24 0 § 1 pkt 8 o.p. albo po wznowieniu postępo- wania – wyłączenie możliwości uchylenia decyzji ostatecznej wydanej na podstawie przepisu ustawy uznanego przez Trybun ał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją , tylko dlatego, że w okresie odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu na mocy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego ustaw odawca do konał nowelizacji tego przepisu – narusza jej prawa i wolności wymienione w art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i ust. 2, art. 32 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 188 pk t 1 i art. 190 ust. 1, 3 i 4 Konsty tucji (a dokładniej wywiedzion ą z zasady demokratycznego państwa prawnego zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę bezpieczeństwa p rawnego ; zasadę równości; prawo do sądu, prawo do wynagrodzenia szkody , a także zasadę uzasadnio- nych oczekiwań ) . Jak podkreśla s karżąca „[p]rzepis art. 190 ust. 4 Konstytucji ustanawia prawo podmio- towe do kwestionowania rozstrzygnięć ukształtowanych na podstawie niekonstytucyjnych przepisów (…). W niniejszej sprawie Skarżąca, na skutek wadli wej wykładni art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej, a także art. 241 § 2 pkt 2 oraz art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej została prawa tego pozbawiona. Wskazać należy (…), że prawa tego nie uchyla art. 190 ust. 3 Kon- stytucji i zawarta w nim możliwość określenia przez Trybunał Konsty tucyjny terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego innego niż data ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Funkcją możliwości odroczenia przez Trybunał Konstytucyjny wejścia w życie jego orzeczenia jest, w pierwszej kolejności, danie inny m organom władzy możliwości przygotowania się do zmiany stanu prawnego. Niewątpliwie przygotowanie to może obejmo- wać interwencję legislacyjną. Skutkiem tej interwencji nie może być jednak pozbawienie jed- nostki prawa podmiotowego, jakim jest możliwość wystą pienia z wnioskiem o wznowienie postępowania ” (pismo procesowe, s. 2 - 3). OTK ZU B/2020 Ts 117/19 poz. 116 4 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 20 72, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK), skarga kon- stytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyelimino- waniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wy daje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności i praw. Ma ona gwarantować, że obowiązujące w systemie prawa akty normatywne nie będą stanowiły źródła ich naruszeń. Jej merytoryczne rozpoznanie uzależnione jest od spełnienia licznych przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u.o.t.p. TK. Po pierw sze, zaskarżony w niej przepis powinien być podstawą prawną ostatecznego orzeczenia wydanego przez sąd lub organ administracji publicznej w indywidualnej sprawie skarżącej. Po drugie, skarżąca musi uprawdopodobnić naruszenie wskazanych konsty tucyjnych woln ości lub praw. Po trzecie, źródłem ich naruszenia powinna być normatywna treść kwestio- nowanych przepisów, zaś sposób naruszenia musi zostać określony przez skarżącą w uzasad- nieniu wnoszonej skargi. Dopiero kumulatywne spełnienie tak rozumianych przesłanek warun- kuje możliwość skutecznego wniesienia, a następnie merytorycznego rozpatrzenia skargi kon- stytucyjnej przez Trybunał. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego rozpatrywana skarga nie spełnia powyższych wymagań. Trybunał zauważa, że skarżąca mimo wezwania ni e wyjaśniła, w jaki sposób utrwalona wykładnia kwestionowanych przez nią przepisów wpłynęła na naruszenie jej konstytucyjnych praw i wolności. Jak podnosi się w orzecznictwie Trybunału „skarżący obowiąza ny jest przed- stawić konkretne i przekonywające argume nty ś wiadczące o niekonstytucyjności zakwestiono- wanych regulacji. Tym samym skarżący nie tylko winien wskazać, jakie konstytucyjne wolno- ści lub prawa zostały naruszone kwestionowaną regulacją, lecz także opisać »sposób« tego na- ruszenia. Argumenty te muszą koncentrować się na problemie merytorycznej niezgodności za- chodzącej między unormowaniami stanowiącymi przedmiot skargi konstytucyjnej oraz tymi, które określone są w niej jako wzorce kontroli (zob. postanowienie TK z 8 maja 2009 r., sygn. Ts 242/07, OTK Z U nr 5/B/2009, poz. 373). Tym samym nie wystarczy, że skarżący wskaże określone przepisy oraz przepisy konstytucyjne, z którymi są one, w jego opinii, niezgodne. Musi on także wyjaśnić, na czym owa niezgodność polega. Jest to przesłanka konieczna do uznani a dopuszczalności skargi konstytucyjnej” (postanowienie TK z 2 lutego 2012 r., sygn. SK 14/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Przesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i i nstrumentalnie (zob. wyrok TK z 19 paździer- nika 2010 r., sygn. P 10/10, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 78; postanowienie T K z 25 lutego 2015 r., sygn. Tw 37/14, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 3). W konsekwencji Trybunał stwierdza, że nieusunięcie braków formalnych skargi – na podstawie art. 61 ust. 4 p kt 2 u.o.t.p. TK – stanowi samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał ustalił, że z przywołanych jednostek redakcyjnych ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800; obecnie: Dz. U. z 2019 r . poz. 900, ze zm.; dalej: o.p.) tylko art. 240 § 1 pkt 8 był podstawą ostatecznych rozstrzygnięć w sprawach dotyczących skarżącej . Bezpodstawne było więc uczynienie przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie utrwalonej wykładni art. 240 § 1 pkt 8 związkowo z art. 24 1 § 2 pkt 2 i art. 243 § 1 o.p . Trybunał zwraca uwagę, iż z uzasadnienia skargi konstytucyjnej wynika, że skarżąca kwestionuje art. 240 § 1 pkt 8 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 oraz w związku z art. 243 § 1 o.p. OTK ZU B/2020 Ts 117/19 poz. 116 5 w rozumieniu nawiązującym do utrw alonej praktyki stosowania art. 240 § 1 pkt 8 o.p. w orzecz- nictwie sądów administracyjnych w sytuacji, gdy w czasie odroczenia utraty mocy obowiązu- jącej niekonstytucyjnego przepisu (art . 190 ust. 3 Konstytucji) ustawodawca dokonał noweli- zacji tego przepisu. R ozumienie to – zdaniem Trybunału – pozostaje w zgodzie z utrwalonym stanowiskiem Trybunału na temat skutków prawnych tzw. klauzuli odraczającej , w myśl któ- rego, jeś li ustawodawca zmieni prawo przed upływem terminu odroc zenia, to zmiana taka ma swoje źródło w derogacji dokonanej przez ustawodawcę, a nie przez Trybunał . W sytuacji takiej nie ma więc miejsca na zrealizowanie się hipotezy art. 190 ust. 4 Konstytucji odnoszącej się do wznawiania postępowań w sprawach rozstrzy gniętych na podstawie zderogowanej normy ( zob. wyrok TK z 16 lutego 2010 r., sygn. P 16/09, OTK ZU nr 2/A/2010, poz. 12; podobnie: wyrok i TK z : 31 marca 2005 r., sygn. SK 26/02, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 29; 27 kwietnia 2005 r., sygn. P 1/0 5, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 42; 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108; 14 lutego 2012 r. ; sygn. P 17/10 OTK ZU nr 2 / A/2012, poz. 14 ; 28 października 2015 r., sygn. SK 9/14, OTK ZU nr 9/A/2015, poz. 153 ). Innymi słowy, m oż- liwość skorzystan ia z uprawnienia wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji otwiera się do- piero wówczas, gdy bezskutecznie (z punktu widzenia aktywności ustawodawcy) upłynie ter- min odroczenia . Przypomnieć należy, iż a rt. 190 ust. 3 Konstytucji pozwala Trybunałowi na określenie innego , niż dzień ogłoszenia wyroku , terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. O skorzystaniu z takiej możliwości Trybunał rozstrzyga po stwierdzeniu, że natychmiastow a derogacja przepisu spowodowała by naruszenie określonych norm, zasad i wartości konstytu- cyjnych, co z kolei mogło by prowadzić do wtórnej niekonstytucyjności o dotkliwych skutkach społecznych (zob. wyroki TK z: 16 stycznia 2007 r., sygn. U 5/06 , OTK ZU nr 1/A/2007, poz. 3; 13 marca 2007 r., sygn. K 8/07, OTK ZU nr 3/A/2007, poz. 26; 17 grudnia 20 08 r., sygn. P 16/08, OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 181). Mechanizm określony w art. 190 ust. 3 Kon- stytucji został przewidziany przez ustrojodawcę w celu złagodzenia konfliktów między konsty- tucyjnymi wartościami, których w inny sposób nie można uniknąć w wysoce sformalizowanym proc esie hierarchicznej kontroli norm. Trybunał zauważa, że istota zarzutów przedstawionych przez skarżącą sprowadza się do konstatacji, że w sytuacji gdy – w okresie odroczenia wejścia w życie wyroku TK, w którym stwierdzono niekonstytucyjność – ustawodawca zmieni niekonstytucyjny przepis , wówczas nie powstaje możliwość wznowienia postę powania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 o.p . Skarżąca nie kwestionuje zatem przesłanki wznowieniowej, o której m owa w art. 240 § 1 pkt 8 o.p. , lecz zastosowanie tzw. klauzuli odraczającej ( art. 190 ust. 3 Konstytucji ) . Okres odroczenia ustano- wiony przez Trybunał nie miał natomiast jakiegokolwiek wpływu n a treść art. 240 § 1 pkt 8 o.p. S tworzył on jedynie nowe okoliczności p rawne stosowania tego przepisu. Wpłynęły one na sposobność wznowien ia postępowania przez skarżącą . Było to jedna k bezpośrednim następ- stwem art. 190 ust. 3 Konstytucji, nie zaś konsekwencją wadliwej interp retacji art. 240 § 1 pkt 8 o.p. przez sądy administracyjne (por. postanowienie TK z 15 paźdz iernika 2014 r., sygn. SK 60/13, OTK ZU nr 9/A/2014, poz. 107). W związku z powyższy m uznać należy, ż e mimo iż kontrola konstytucyjna formalnie skierowana jest na art. 240 § 1 pkt 8 w związku z art. 241 § 2 pkt 2 i art. 243 § 1 o.p. , w istocie podważa jednak konsekwencje obowiązywania art. 190 ust. 3 Konstytucji. Niedopuszczalne jest jednak badanie przez TK zgodności z Konstytucją materii konstytuc yjnej (por. powoły- wany już wyrok TK z 15 października 2014 r., sygn. SK 60/ 13, ). Okoliczność ta – n a mocy art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – stanowi kolejną samodzielną przesłankę odmowy nadania skar- dze dalszego biegu. S karżąca domaga się przeprowadz enia kontroli kwestionowanych w skardze przepisów z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, a rt. 37 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 1, art. 188 pk t 1 i art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji. Uzasadnienie skargi nie pozwala jednak uznać, że doszło OTK ZU B/2020 Ts 117/19 poz. 116 6 do naruszenia praw i zasad wskazanych w wyżej wymienionych przepisach. Trybunał Konsty- tucyjny przypomin a, że wzorcami kontroli w sprawie wszczętej na skutek złożenia skargi kon- stytucyjnej mogą być tylko przepisy wyrażające wolności lub prawa skarżącego, co wynika z a rt. 79 ust. 1 Konstytucji (zob. postanowienia pełnego składu TK z: 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225; 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60; 16 lutego 2009 r., sygn. Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 23). Tym samym, każdorazowa ocena dopuszczalności wskazania przepisów konstytucyjnyc h w spra- wach inicjowanych skargą konstytucyjną wymaga uprzedniego zbadania, czy da się z nich wy- prowadzić – przynajmniej pośrednio – treści odnosz ące się do konstytucyjnych praw, wolności lub obowiązków jednostki (zob. postanowienie TK z 19 października 20 10 r., sygn. Ts 257/08, OT K ZU nr 5/B/2010, poz. 336 oraz 16 marca 2012 r., sygn. Ts 108/10, OTK ZU nr 2/B/2012, poz. 190). Skarżąca zażądała zbadania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 7, art. 8 ust. 1 i 2 , art. 3, art. 188 pkt 1 oraz art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji . Żaden z nich nie wyraża jednak pu- blicznego prawa podmiotowego . Art. 7 Konstytucji, statuujący zasadę legalizmu, nakłada na organy władzy publicznej jedynie obowiązek działania „na podstawie i w granicach prawa”, nie jest źródłem wolności ani praw, w związku z czym nie może więc być samodzielnym wzor- cem kontroli (wyrok TK z 26 kwietnia 2005 r., s ygn. SK 36/03, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 40) . Podobnie : a rt . 8 ust. 1 i 2 Konstytucji wyrażający ogólną zasadę nadrzędności Konst ytucji w systemie prawnym oraz bezpośredniego jego stosowania, o ile sama Konstytucja nie stanowi inaczej (zob. postanowienie TK z 23 stycznia 200 8 r., sygn. SK 65/06, OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 11 ); a rt. 37 ust. 1 Konstytucji ustanawiający tzw. zasadę uniwe rsaln ości korzystania z za- pewnionych w Konstytucji wolności i praw przez każdeg o (wyrok pełnego składu TK z 13 czerwca 2011 r., sygn. SK 26/0 9, OTK ZU n r 5/A/2011, poz. 46); a rt. 188 pkt 1 Konstytucji określa jący zakres właściwości rzeczowej Trybunału Kon stytuc yjnego; jak również a rt. 190 ust. 1 Konstytucji odnoszący się do powszechnie obowiązującej mocy orzeczeń TK (zob. p o- stanowienie TK z 30 lipca 2012 r., sygn. Ts 324/11 , OTK ZU nr II/B/2014, poz. 830 ) oraz art. 190 ust. 3 Konstytucji odnoszący się do funkcjonowania Trybunału Konstytucy jnego – ma charakter ustrojowy (wyrok TK z 27 kwietnia 2005 r., sygn. P 1/05, OTK ZU nr 4/A/2005, poz. 42). Uprawnienia do wniesienia skargi skarżąca upatruje także w naruszeniu zasad wynika- jących z art. 2 Konstytucji . T rybunał przypomina, ż e w orzecznictwie wielokrotnie podkre- śla no, iż przepis ten nie może stanowić samoistnego wzorca kontroli. Nie formułuje on bowiem samodzielnych konstytucyjnych praw ani wolności, których ochronie – zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji – służy skarga konstytucyjna. Może on być powoływany jako wzorzec kontroli w postępowaniu skargowym tylko wówczas, gdy zostanie odniesiony do treści innych przepi- sów konstytucyjnych wyrażających poszczególne wolności i prawa naruszone kwestionowaną w skard ze regulacją. Dopiero wtedy bowiem wyznacza konstytucyjny status jednostki, który przez unormowanie ustawowe lub podustawo we został naruszony. O takim jego charakterze Trybunał wypowiadał się już wielokrotnie (zob. postanowienia TK z: 12 grudnia 2000 r., s ygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 59; 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225 ; 23 stycznia 2002 r., sygn. Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 ). W niniejszej sprawie skarżąca , przy wołując art. 2 Konstytucji jako samodzielny wzorzec kon- troli konstytuc yjnej zakwestionowanych przepisów, wskazała na naruszenie – wywiedzionej z zasady demokratycznego państwa prawnego – zasady zaufania obywatela do państwa i sta- nowionego przez nie prawa oraz zasa dy bezpieczeństwa prawne go, nie wyjaśniając, z jaką wol- nością bądź prawem łączy naruszenie zasad wywiedzionych z art. 2 Konstytucji. Skarżąca wskazuje także na naruszenie wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasady równości . Trybunał zauważa jednak, że opisany przez skarżącą s posó b naruszenia przywołanej zasady nie uwzględnia istoty tego prawa. Z wraca też uwagę, że w świetle ustabilizowanego OTK ZU B/2020 Ts 117/19 poz. 116 7 orzecznictwa T K z zasady równości wyrażonej w Konstytucji wynika, że wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą i stotną (relewantną) powinny być trakto- wane równo, tj. według jednakowej miary, bez zróżnicowań dyskryminujących i faworyzują- cych. Podmioty różniące się mogą być natomiast traktowane odmiennie. Każdorazowo ocena regulacji prawnej z perspektywy zasady równości winna być zatem poprzedzona szczegóło- wym zbadaniem sytuacji prawnej podmiotów i przeprowadzeniem analizy, zarówno z punktu widzenia ich cech wspólnych, jak i cech je różniących (por. wyroki TK z: 28 maja 2002 r., sygn. P 10/01, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 35; 11 września 2007 r. , sygn. P 1 1/07, OTK ZU nr 8/A/ 2007, poz. 97). U stalenie, czy zasada równości wobec prawa została w konkretnym przypadku naruszona, wym a ga określenia kręgu adresatów , do któryc h odnosi się dana norma prawna oraz wskazania elementów określających ich sytuację prawną, które są prawnie ist otne. Zasada równości wobec prawa wymaga jednocześnie zasadności kryterium, na podstawie któ- rego dokonano zróżnicowania sytuacji określonych podmiotów (por. wyroki TK z: 24 lutego 199 9 r., sygn. SK 4/98, OTK ZU nr 2/1999, poz. 24; 17 styczni a 2001 r., sygn . K 5/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 2; 23 listopada 2004 r., sygn. P 15/03, OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 108). Sformułowany przez skarżącą zarzut powyż szych wymogów nie spełnia. Nie określa bowiem podmiotów legitymujących się cechą prawnie istotną, względem któr ych ustawodawca dopu- ścił się uprzywilejowania bądź dyskryminacji. Naruszenia swoich praw i wolności s karżąca doszukuje się również w naruszeniu prawa do wynagrodzenia szkody , wyrażonego w art. 77 ust. 1 Konstytucji. Zgodnie z tym przepisem, każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem dzia łanie organu władzy publicznej (postanowienie TK z 4 listopada 2014 r., sygn. Ts 235/14, OTK ZU nr 6/B/2014, poz. 634). Trybunał zauważa , że w żadnym z dołączonych do skargi orzeczeń nie rozstrzygano, czy w związku z niemoż n ością wznowienia postępowań podatkowych zakończo- nych decyzjami ostatecznymi N aczelnika US, skarżąca poniosła szkodę. Nie potwierdza tego również wykładnia zakwestionowanych w skardze przepisów. Wziąwszy po wyższe pod uwagę, Trybunał uznaje art. 77 ust. 1 Konstytucji za nieadekwatny wzorzec kontroli . W konsekwencji, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK odmawia nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny orzekł jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącej przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.