Ts 132/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 lipca 2020 r. Pozycja 201 POSTANOWIENIE z dnia 19 lutego 2020 r. Sygn. akt Ts 132/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej E. P. o zbadanie zgodności: art. 102 pkt 9 ustawy z dnia 6 czer wca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 , ze zm. ) w zakresie, w jakim „ nie gwarantuje osobie tymczasowo aresztowanej, a także osobie, wobec której jest wykonywana kara pozbawienia wolności oraz środki przymusu skutkujące pozbawieniem w olno ści oraz środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, prawa d o zapozna - wania się z opiniami i notatkami, sporządzonymi na zlecenie administracji zakładu karnego, dotyczącymi wyłącznie i bezpośrednio tej osoby, zawierają - cymi informacje istotne [... ] na temat tej osoby, stanowiące bezpośrednio lub pośrednio podstawę p odejmowanych wobec niej decyzji ” , z art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospo litej Polskiej , p o s t a n a w i a: odmówi ć nadania dalszego bieg u skardze konst ytu cyjnej . U ZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 28 sierpnia 2018 r. (data nadania ), E. P. (dalej: skarżąc y ) wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Skarżący wniósł pozew przeci wko Skarbowi Państwa Aresztowi Śledczemu w S. , w którym został osadzony , domagając się zadośćuczynienia w związku z naruszeniem dóbr osobistych, na podstawie art. 23 i 24 w związku z art. 448 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – K odeks cywilny (Dz. U . z 201 9 r. poz. 1 145; dalej: k.c.). Sąd Okręgowy w G. wyrokiem z 25 września 2018 r. ( sygn. akt […] ; dalej: wyrok Sądu Okręgowego ) oddalił powództwo. Na rozprawie 21 listopada 2017 r. skarżący zażądał udost ępnienia notatek z rozmów psychologicznych, znajdującyc h się w aktach osobowych skarżącego w Areszcie Śledczym , w którym przebywał . D yrektor Aresztu Śledczego pismami z : 23 listopada 2017 r. (sygn. […] ) i 1 grudnia 2017 r. (sygn. […] ) odmówi ł udo stę pnien ia skarżącemu przedmiotowych nota tek. OTK ZU B/2020 Ts 132/18 poz. 201 2 Postanowieniem z 10 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy w G. (sygn. akt […] ; dalej: postanowieni e Sądu Okręgowego) oddalił wniosek skarżącego o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci notatek z ro zmów powoda z psycholo giem oraz nakazał zwrócić te dokumenty do jednostek penitenc jarnych, które je nadesłały. Sąd Okręgowy , oddalając wniosek , powołał art. 102 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – K odeks karny wykonaw - czy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 , ze zm. ; dalej: k.k.w.) oraz p ostanowienie Trybunału K onstytu - cyjnego z 24 lutego 2015 r. w sp rawie o sygn. Ts 103/14 (OTK ZU nr B/2016 , poz. 66 ). 2 . Zarządzeniem sędzieg o Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2019 r. skar- żący został wezwany do u sunięcia braków formalnych skar gi konstytucyjnej przez : 1) nadesłanie odpisów albo kopii poświad czonych przez pełnomocnika wyroków sądów obu instancji wyd anych w sprawie o sygn. akt […] z uzasadnieniami, oraz po 4 kopie każdego z wymienionych powyżej; 2) wskazanie orzeczenia sądu lub organu admi nistracji publicznej (zgodnie z art. 79 Konsty- tucji), kt órym ostat ecznie orzeczono o prawach lub wolnościach skarżącego określonych w Konstytucji; 3) podanie i potwierdzenie daty: a) doręczenia skarżącemu orzeczenia wskazanego zgodnie z pkt 2, b) złożenia przez skarżącego wniosku o pełnomocnika z urzędu, c) d o ręczenia adwokatowi J. M. pisma Okręgowej Izby Adwokackiej w G. w sprawie wy- znaczenia go pełnomocnikiem skarżącego z urzędu; 4) wskazanie: a) jakie prawa lub wolności, wynikające z ar t. 32 w związku z art. 51 ust. 3 i 4 Konstytucji zostały naruszone przez zaskarżony przepis, b) sposobu naruszenia praw i wolności skarżącego, określonych zgodnie z pkt 4a, c) uzasadnienia naruszenia praw i wolności skarżącego, określonych zgodnie z pkt 4a. 3. Pełnomocnik skarżącego przesłał kopie żądanych dokumentów w przepi sanym terminie. Poinformował, że w sprawie, w której wydano wyrok Sądu Okręgowego, nie zapadło jeszcze orz eczenie sądu drugiej instancji. Wskazał, że w przedmiocie praw, wo lności i obowiązków skarżącego orzeczono osta- tecznie postanowienie m Sądu Okręgowego , które doręczon o mu „nie wcześniej niż” w dniu jego wydania , tj. 10 styc znia 2018 r . Złożenie wniosku o pełnomocnika z urzędu nas tąpiło 19 stycznia 2018 r., zaś 31 lipc a 2018 r. adwokatowi występującemu w imieniu skarżącego przesłano pocztą elektroniczną pismo o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu w sprawie . Adwokat potwierdził o debra- nie wiadomości 22 sierpnia 2018 r. Skarżący dowodzi, że w wyniku zastosowania a rt. 102 pkt 9 k.k.w. Sąd Okręgowy postanowieniem z 10 stycznia 2018 r. oddalił wniosek o do puszczenie dowodu z dokumen- tów w postaci no tatek z rozmów z psychologiem z uwagi na to, że stroną postępowania jest osoba osadzona w areszcie. Jego zdaniem d opro wadziło to do nieuzasadnionego ogranicze- nia prawa do zapoznania się przez skarżącego z do kument ami, „które dotyczą wyłącz nie jego osoby, mają charakter opinii, zawierają wypowiedzi wartościujące i które w efekcie stają się elementem opinii psychologiczno - penitencjarnych będących podstawą do podejmowania de- cyzji wobec osadzonych”. Trybunał Konstytuc yjny zważył, co na stępuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u . o . t . p . OTK ZU B/2020 Ts 132/18 poz. 201 3 TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu r ozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono art. 102 pkt 9 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U . Nr 90, poz. 557; obecn ie: Dz. U. z 2019 r. poz. 676, ze zm.; dalej: k.k.w.) w zakresie, w jakim „nie gwarantuje os obie tymczasowo aresztowanej, a także osobie, wobec której jest wykonywana kara pozbawienia wolności oraz środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności oraz środki przymusu skutkujące pozbawieniem wolności, prawa do zapoznawania się z opiniami i notatkami, sporządzonymi na zlecenie ad ministracji zakładu karnego, dotyczącymi wyłącznie i bezpo - średnio tej osoby, zawierającymi informacje istotne [...] na temat tej osoby, stanowiące bezpośrednio lub pośrednio podstawę podejmowanych wobec niej decyzji”. Zgodnie z art. 102 pkt 9 k.k.w. „ Skaza ny ma prawo w szczególności do zapoznawania się z opiniami, sporządzonymi przez administrację zakładu karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego decyzji ” . 3. W złożonych pismach skarżący stwierdza, że nie występował o udostępnianie ca łości a kt osobowych znajdujących się w dyspozycji zakładu penitencjarnego, ale dotyczących wyłącznie jego osoby. Zauważa, że osadzony, nie znając treści tych dokumentów, nie może skorzystać z prawa do żądania sprostowania oraz usunięcia informacji niepraw dziwych lub zebrany ch w sposób sprzeczny z ustawą. Odmowa powyższa jest też, według skarżącego, naruszeniem prawa do oc hrony informacji o jego osobie. Wyraża przekonanie, że takie ograniczenie dostępu do informacji osobom pozbawionym wolności nie ma u zasadnienia a ni w interesie innych osób ani interesie publicznym. Podnosi również, że ograniczenia nie dotyczą osób niepoz bawionych wolności – co jego zdaniem świadczy o dys - kryminacji osób pozbawionych wolności. Ze skargi wynika również, że odmowa udostęp nie - nia skarżąc emu dokumentów na podstawie art. 102 pkt 9 k.k.w. prowadzi do naruszenia praw do ochrony informacji o jego osobie. 4. S karżący jako wzorzec do badania ko nstytucyjności wskazuje art. 51 ust. 3 i 4 w związku z art. 32 Konstytucji. 4.1. Trybu nał Konstytuc yjny przypomina , że „zakaz dyskryminacji wynikający z art. 32 ust. 2 Konstytucji nie jest tożsamy z zakazem różnicowania sytuacji podmiotów prawa [z art. 3 2 ust. 1 Konstytucji]” (wyrok z 15 lipca 2010 r., sygn. K 63/07, OTK ZU nr 6/A/2 010, poz. 60). 4.2. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TK – wraz z zarzutem, że prawodawca naruszył zakaz dys kryminacji , tj. doszło do naruszenia art. 32 ust. 2 Konstytucji , należy wykazać w szczególności, że : a) różnicowanie opiera się na indywidualne j osobow ej cesze adresa ta normy oraz b) wprowadzone kryterium różnicowani a jest zakazane konstytucyjnie ( zob. postanowienie pełnego składu TK z 22 lipca 2015 r., sygn. SK 20/14, OTK ZU nr 7 / A / 2015 , poz. 115 ). W złożonej skardze wskazano jedynie, że zaskarżony przepis „dyskr yminuje osoby będące pozbawione wolności, którym ograniczono dostęp do informacji bez uzasadnienia interesem innych osób lub interesem publicznym, podczas gdy powyższ e ograniczenia nie dotyczą osób niepozbawionych wolności ” . 4.3 . Odnosząc się do ewentualn ego zarzutu naruszenia zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) w kontekście naruszenia praw wynikających z art. 51 ust. 3 i 4 Konstytucji , OTK ZU B/2020 Ts 132/18 poz. 201 4 trzeba przypomnieć, że o cena zgodności z zasadą równości wymaga : a) ustalenia, c zy można wskazać wspólną cechę i stotną określonych podmiotów, co wymaga p rzeprowadzenia analizy treści i celu aktu normatywnego, w którym została zawarta kontrolowana norma prawna; b) stwierdzenia, czy prawodawca zróżnicował prawa lub obowiązki podmiotów znajdujących się w takiej samej l ub podobnej sytuacji prawnie relewantnej; c) rozważenia, czy wprowa - dzone przez prawodawcę zróżnicowanie jest nierelewantnym, nieproporcjonalnym i nieade - kwatnym konstytucyjnie odstępstwem od nakazu równego trakto wania podmio tów podobnych (por . postanowienie sygn. SK 20/14 ). Skarżący nie przeprowadził jednak wymaganego testu równości. 4.4. Podsumowując, nie można uznać, by skarżący uzasadnił naruszenie zakazu dyskryminacji czy też naruszenie zasady równości , wyrażanych przez art. 32 Konstytucji. Nie powiąza ł ich również z naruszeniem praw, które wywiódł z art. 51 ust. 3 i 4 Konstytucji. 5 . Jeśli by uznać, że istotą zarzutów jest brak regulacji umożliwiającej osobom izolowanym dostęp do dokumentów w zakresie wskazanym przez skarżącego w petitum skargi, należ y stwierdzić, że przedmiotem skargi jest de facto zaniechanie legislacyjne, które pozostaje poza kognicją Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze, że art. 51 ust. 3 Konstytucji, którego naruszenie podnosi skarżący s tanowi, iż ograniczenie prawa dostęp u do urzędowych dokumentów może określić ustawa, trzeba stwierdzić, że sformułowane zarzuty dotyczą , dozwolonego prawem, świad omego wyboru prawodawcy. Powyższe potwierdza uzasadnieni e postanowienia TK w sprawie Ts 103/ 14, zgodnie z którym: „[k]westie dost ępu skarżącego do niektórych dokumentów dotyczących jego osoby reguluje […] art. 102 ust. 9 k.k.w. Przepis ten (…) umożliwia mu zapoznawanie się z opiniami sporządzonymi przez administrację zakładu karnego, stanowiącymi podstawę podejmowanych wobec niego d ecyzji regulujących jego sytuację formalno - prawną na terytorium zakładu penitencjarnego. W ten sposób art. 102 pkt 9 k.k.w. określa status skaza - nego w zakresie dostępu do dotyczą cych go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Takie rozwiązanie legislacyjne nie oznacza a limine pominięcia prawodawczego, a tym samym niekonstytucyjności przepisów zakwestionowanych w skardze ” . Jest to podstawą odmowy nadania biegu złożonej skardze na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 w związ ku z art. 59 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Z powyższych względów Trybunał Konstytucyjny orzekł, jak w sentencji. POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 d ni od daty jego doręczenia.