Ts 169/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 czerwca 2026 r. Pozycja 48 POSTANOWIENIE z dnia 27 stycznia 2026 r. Sygn. akt Ts 169/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Justyn Piskorski – sprawozdawca Bartłomiej Sochański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 29 kwietnia 2021 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Po- wiatu Monieckiego , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło większością głosów . UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej z 30 listopada 2020 r. (data nadania) Powiat Moniecki (dalej: skarżący) , reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie niezgodności § 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 grudnia 2010 r. w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2011 (Dz. U. Nr 249, poz. 1659) „ w zakresie, w jakim § 3 wskazanego rozporządzenia pomija jako wychowanków osoby nieletnie, które zostały skierowane do mło- dzieżowego ośrodka wychowawczego ” z art . 2, art . 32 ust. 1, art . 87 ust. 1, art . 92 ust. 1 oraz art . 167 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Postanowieniem z 29 kwietnia 2021 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art . 61 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) odmówił nadania dalsze go biegu skardze konstytucyjnej . Trybunał Konstytucyjny uznał, że powiat , który zgodnie z art . 16 ust. 2 i art . 163 w związku z art . 165 ust. 1 zdanie p ierwsze Konstytucji jest osobą prawną prawa publicznego powołaną do uczestniczenia w sprawowaniu władzy publicznej przez wykonywanie zadań publicznych, których precyzyjny katalog został określony w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578, obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 528, ze OTK ZU B/2026 Ts 169/20 poz. 48 2 zm. ), nie mieści się w zakresie pojęcia „każdy” zawartego w art . 79 ust. 1 Konstytucji. W ocenie Trybunału u sytuowanie powiatu – jednostki samorządu terytorialnego – jako pod- miotu prawa publicznego , który korzysta ze swych praw wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji oraz w cel u realizacji zadań publicznych powoduje, że nie wynika z niego prawo do ochrony w drodze skargi konstytucyjnej w obszarze wypełniania zadań publicznych unor- mowanych w ustawie. Trybunał Konstytucyjny stwierdził również, że j ednostki samorządu terytorialnego są adresatami obowiązków związanych z realizacją praw innych podmiotów, tym samym nie mogą korzystać ze skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny podkreślił jednocześnie, że istotą skargi konstytucyjnej jest stworzenie ochrony konstytucyjnych wolno- ści i praw jednostki przed dz iałaniami władzy publicznej, a nie stworzenie procedury roz- strzygającej spory między poszczególnymi ogniwami tej władzy. Skarga konstytucyjna nie jest instrumentem s łużącym rozstrzyganiu sporów o charakterze publicznoprawnym. Na brak legitymacji powiatu, jako osoby prawa publicznego uczestniczącej w sprawowaniu władzy publicznej, do złożenia skargi konstytucyjnej wskazuje więc funkcja, jaką spełnia skarga kon- stytucyjna będąca środkiem ochrony konstytucyjnych praw i wolności, mającym na celu za- bezpieczenie jednostki przed nadmierną ingerencją organów władzy publicznej. 3. Pismem z 13 maja 2021 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postanowie- nie Trybunału Konstytucyjnego z 29 kwietnia 2021 r. , zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz wydanie postanowienia w przedmiocie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art . 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK „po- przez odmowę nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie jednostka samorządu terytorialnego – [skarżący] – nie działała w sferze imperium , w niniejszej sprawie występowała nie jako organ władzy publicznej, lecz jako osoba prawna, dlatego wbrew poglądowi wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu, jest podmiotem wol- ności i praw, o których mowa w art . 79 ust. 1 Konstytucji , a nadto sprawa dotyczy sporu mię- dzy dwoma pod miotami prawa publicznego” (s. 2 zażalenia). Uzasadniając zażalenie skarżący podkreślił , że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnie- niu zaskarżonego postanowienia stwierdził b rak zdolności skargowej powiatu jako osoby prawnej prawa publicznego będącego jednostką samorządu terytorialnego oraz wskazał , że pojęcie „każdy” zawarte w art . 79 ust. 1 Konstytucji nie odnosi się do podmiotów prawa pu- blicznego. Skarżący odniósł się do powołanego stanowiska Trybunału Konstytucyjnego jed- nym zdaniem , zawierającym stwierdzenie, że „ [z] poglądem zaprezentowanym w uzasadnie- niu zaskarżonego postanowienia nie sposób się jednak zgodzić” (s. 3 zażalenia). Jednocześnie podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że „organy władzy publicz- nej oraz inne podmioty realizujące władztwo publiczne, w szczególności jednostki samorządu terytorialnego, nie posiadają legitymacji do wniesienia skargi konstytucyjnej. Wymienione podmioty z natury rzeczy są bowiem nie tyle beneficjentami uprawnień wynikających z po- szczególnych wolności i praw konstytucyjnych przypisanych podmiotom prywatnym, co ad- resatami obowiązków związanych z realizacją praw innyc h podmiotów” (s. 3 zażalenia). Na- stępnie wskazał, że brak legitymacji wynika z faktu, że jednostka samorządu terytorialnego j ako podmiot prawa publicznego, w myśl art . 16 ust. 2 i art . 163 Konstytucji, uczestniczy w sprawowaniu władzy przez wykonywanie zadań publicznych. Dla zapewnienia p rawidło- wego wykonania zadań, o których mowa w powołanych przepisach Konstytucj i, na mocy art . 165 Konstytucji jednostkom samorządu terytorialnego przyznano osobowość prawną oraz prawo własności i inne prawa majątkowe, a także prawo sądowej ochrony. Skarżący stwierdził, że „[p]rzedmiotem postępowania sądowo administracyjnego była kwestia wysokości subwencji należnej na wychowanków skierowanych do młodzieżowych ośrodków wychowawczych. [Skarżący] występował jako beneficjent dotacji, dlatego sprawa OTK ZU B/2026 Ts 169/20 poz. 48 3 nie dotyczyła jakiegokolwiek zachowania, które można byłoby uznać za przejaw działania w sferze imperium . To Minister Finansów dokonując wykładni pojęcia «wychowanka» pla- cówki i tym samym jednostronnie decydując o wysokości subwencji działał w sposób wład- czy” (s. 4 zażalenia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art . 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 201 9 r. poz. 2393, dalej: u.o.t.p. TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym ( art . 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art . 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Na etapie rozpoznawania zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada w szczególności, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Oznacza to, że Trybunał analizuje przede wszystkim zarzuty zażalenia, które mogą podważyć trafność ustaleń i ocen przyjętych za podstawę za- skarżonego rozstrzygnięcia. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza , że zaskarżone postanowienie o odmowie nada- nia rozpatrywanej skardze konstytucyjnej dalszego biegu jest prawidłowe, a stanowisko skar- żącego wyrażone w zażaleniu nie zasługuje na uwzględnienie. 3. Zasadniczą przesłanką wydania przez Trybunał Konstytucyjny postanowienia z 29 kwietnia 2021 r. było stwierdzenie, że skarżący jako osoba prawna prawa publicznego (podmiot prawa publicznego), który zgodnie z art . 16 ust. 2 i art . 163 w związku z art . 165 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji ma osobowość prawną i uczestniczy w sprawowaniu wła- dzy publicznej przez wykonywanie zadań publicznych określonych w ustawach , w tym w ustawie z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. Nr 91, poz. 578; obecnie: Dz. U. z 2022 r. poz. 528, ze zm. ), nie mieści się w zakresie pojęcia „każdy” , wy- mienionego w art . 79 ust. 1 Konstytucji, określającego krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny, b iorąc pod uwagę , że art . 79 ust. 1 Konstytucji został umieszczony w rozdziale II Konstytucji , odnoszącym się – zgodnie z jego tytułem – do wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela, w podrozdziale regulują- cym środki ochrony tych wolności i praw uznał, że w zakresie pojęcia „każdy” mieszczą się osoby fizyczne oraz osoby prawne prawa prywatnego tworzone przez osoby f izyczne w ra- mach korzystania z gwarantowanej konstytucyjnie wolności zrzeszania się dla realizacji przy- jętych celów . Wskazał , że skarżący (powiat) korzysta ze swych praw wyłącznie na podstawie przepisów Konstytucji oraz w celu realizacji określonych zadań publicznych. W zaskarżonym postanowieniu Trybunał Konstytucyjny podkreślił również, że istotą skargi konstytucyjnej jest stworzenie ochrony konstytucyjnych wolności i praw jednostki przed działaniami władzy publicznej, a nie stworzenie procedury rozstrzygającej spory między poszczególnymi ogni- wami tej władzy. S karga konstytucyjna nie jest instrumentem służącym rozstrzyganiu sporów o charakterze publicznoprawnym, jak również nie jest środkiem ochrony jednostek samorzą- du terytorialnego, której organy sprawują władzę publiczną przed organami wykonującymi władztwo publiczne. Jak wskazano na wstępie, podniesione w zażaleniu zarzuty i argumenty powinny wskazywać na nieprawidłowości, które – zdaniem skarżącego – występują w zaskarżonym orzeczeniu. Powinny odnosić się do tego , co zostało zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego OTK ZU B/2026 Ts 169/20 poz. 48 4 postanowienia, gdyż ich zadaniem jest podważenie stanowiska, które Trybunał zajął w kwe- stionowanym rozstrzygnięciu. Trybunał Konstytucyjny , orzekający w obecnym składzie , stwierdza, że rozpatrywane zażalenie nie spełni a powyższego warunku, gdyż skarżący nie przedstawił żadnych argumentów podważający ch zasadność stanowiska wyrażonego w zaskarżonym postano - wieniu. Zgodnie z linią orzeczniczą Trybunału Konstytucyjnego nie można uzasadniać możli - wości przyznania zdolności skargowej powiatowi faktem podlegania jednostek samorządu terytorialnego sferze państwowego imperium. Powiązania ustrojow e państwa i jednostek samorządowych oraz powstałe na tym tle ewentualne spory każą jednoznacznie zakwali - fikować te relacje jako publicznoprawne. Z istoty swej nie mogą one podlegać ochronie, jaka wynika ze skargi konstytucyjnej (zob. postanowienia TK z: 28 lipca 2009 r., sygn. Ts 202/08, OTK ZU nr II/B/2014, poz. 76 9, 18 marca 2010 r., sygn. Ts 163/09, OTK ZU nr 2/B/2010, poz. 126). Niniejsze z aża lenie nie wnosi do rozpoznawanej sprawy żadnych nowych merytoryczny ch argumentów i treści. Podane s tanowisko wynika z niewyjaśnionego przez brak uzasadnienia zdania skarżącego , w którym zawarł on jedynie stwierdzenie o brak u możliwości akceptacji poglą du Trybunał u K onstytucyjnego wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu , że zakr es pojęcia „każdy” zawartego w art . 79 ust. 1 Konstytucji nie odnosi się do podmiotów prawa publicznego, zaś powiat jako osoba prawna prawa publicznego (jednostka samorządu terytorialnego) nie posiada uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej . Skarżący n ie przedstawił żadnych argumentów na poparcie swojej wypo - wiedzi o powołanym poglądzie Trybunału Konstytucyjnego. P odkreślił natomiast , że w doktrynie i orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że organy władzy publicznej oraz inne podmioty realizujące władztwo publiczne, w szczególności jednostki samorządu teryto - rialnego, nie posiadają legitymacji do wniesienia skargi konstytucyjnej. W niniejszej sprawie nie doszło zatem do wymaganego, w świetle instytucji zażalenia, podważ enia ustaleń przedstawionych w kwestionowanym orzeczeniu. Dodatkowo trzeba zauważyć , że argumen - tacja p rezentowana przez skarżącego w zażaleniu wyklucza się wzajemnie. Na początku powołanego zarzutu stwierdził , że w sprawie występował „ jako osoba prawna, dlatego wbrew poglądowi wyrażonemu w zaskarżonym postanowieniu, jes t podmiotem wolności i praw, o których mowa w art . 79 ust. 1 Konstytucji ” , zaznaczając równocześnie, że „ sprawa dotyczy sporu między dwoma podmiotami prawa publicznego ” (s. 2 zażalenia) . Wskazany jako drugi zakres podmiotowy niniejszej sprawy stanowi de facto potwierdzenie stanowiska Tryb unału Konstytucyjnego, który w zaskarżonym postanowieniu stwierdził, że jednostki samorządu terytorialnego, w tym powiat, to po dmioty pra wa publicznego , którym nie przysługuje prawo do ochrony w drodze skargi konstytucyjnej. Uznając się za podmiot prawa publicznego skarżący zaprzeczył tym samym swojemu wcześniejszemu twierdzeniu, że w sprawie stanowił osobę prawną będąc ą podmiotem wolności i praw, o których mowa w art . 79 ust. 1 Konstytucji. Biorąc powyższe pod uwagę Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażale- nie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego postanowił, jak w sentencji.