Ts 17/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 stycznia 2019 r. Pozycja 7 POSTANOWIENIE z dnia 29 październi ka 2018 r. Sygn. akt Ts 17/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonacki, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej O.K. w sprawie zgodności: art. 18 ust. 9 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121, ze zm.) w zakresie, w jakim pozwala płatnikom składek za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi lub ich ustanie, j eżeli trwały one tylko przez część miesiąca zmniejszyć proporcjonalnie, dzieląc przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniu, jedynie kwotę najniższej podstawy wymiaru składek, pozba - wiając jednocześnie płatników prawa do proporcjonalnego zmniejszenia w tych samych okolicznościach kwot zadeklarowanych podstaw wymiaru składek wyższych od najniższej podstawy wymiaru składek , z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 29 stycznia 2018 r. (data nadania), pełnomocnik radca prawny Witold Modzelewski, w imieniu O.K. (dalej: skarżąc a) zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 18 ust. 9 ustawy z dnia 13 paź - dziernika 1998 r. o systemie ubezpieczeń (ówcześnie: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 , ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1778 , ze zm.; dalej ustawa o systemie ubezpieczeń) . S karżąc a zarzucił a w skardze, że zakwestionowany przepis jest niezgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. S karga konstytucyjna została sformułowana przez skarżącą w związku z następującą sprawą. Decyzją z 5 maja 2015 r. nr [ … ], Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS lub organ rentowy ) odmówił zwrotu nadpłaty składek w wyniku skorygowanej przez skarżącą deklaracji rozliczeniowej za lipiec 2014 r. Decyzją z 22 maja 2015 r. [ … ], ZUS określił OTK ZU B/2019 Ts 17/18 poz. 7 2 po dstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za lipiec 2014 r. w wysokości 9 000 złotych. Wyrokiem z 1 marca 2016 r. (sygn. akt […]) Sąd Okręgowy w W . oddalił odwołania , które skarżąca złożyła od decyzji ZUS. Wyrokiem z 18 października 2017 r. (sygn. akt […]) Sąd Apelacyjny w W. , Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację skarżącej. Skarżąca , uzasadniając zasadność skargi wskazuje na błędną interpretację zas karżonego przepisu przez ZUS i sądy obu instancji. Skarżąca wskazuje, że „interpretację t ego przepisu zastosowaną przez sądy obu instancji należy uznać za niedopuszczalną jako sprzeczną z ustawą zasadniczą” . Skarżąca nie zgadza się na zastosowanie wyłącznie wykładni literalnej art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , która „pomija zupełnie cel tego przepisu, a także całej ustawy oraz prawa gwarantowane obywatelom przez Konstytucję RP” . W ocenie skarżącej ograniczenie prawa do proporcjonalnego zmniejszenia podstawy wymiaru składek za miesiąc, w którym nastąpiło odpowiednio objęcie ubezpieczeniem emerytalnym i rentowy m lub ich ustanie, jeżeli trwało tylko przez część miesiąca, jedynie do kwoty najniższej możliwej podstawy wymiaru składek, jest niezgodne z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Trybunał Kon stytucyj ny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ adm i nistracji publicznej orze- kły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowi ązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Na etapie wstępnej ko n troli Trybunał Konstytucyjny bada, czy skarga spełnia przesłanki, o których mowa w przywołanym przepisie Konstytucji oraz wymagania wskazane w art. 44, art. 53 i art. 77 ustawy z dnia 30 li stopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa- nia przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; d a lej: u. o .t.p. TK) , a także, czy nie zachodzą okoliczności przewidziane w art. 61 ust. 4 pkt 3 u. o .t.p . TK. 2. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego rozpa trywana skarga konstytucyjna nie speł- nia tych warunków. Trybunał stwierdza, że skarga nie zawiera wska zania , która konstytucyj- na wolność lub prawo skarżącej i w j a ki sposób – jej zdaniem – zastało naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). Trybunał prz ypomina, że ani art. 32 Konstytucji, statuujący z a sadę równości, ani art. 2 Konstytucji, nie mogą być – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Tr y bunału – samodziel- nymi wzorcami kontroli w postępowaniu zainicjowanym wniesieniem skargi konstytucyjnej. Przepisy te nie wyrażają bowiem żadnego konkretnego prawa podmiotowego w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i mogą być wzorcami kontroli jedynie w powiązaniu z innymi wo l- nościami i prawami określonymi w Konstytucji (zob. postanowienie z 23 styc z nia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60 oraz z 16 lutego 2009 r., Ts 202/06, OTK ZU nr 1/B/2009, poz. 2 3, i z 9 października 2013 r., Ts 150/13, OTK ZU nr 6 / B/2013, poz. 616). Ponadto Trybunał zaznacza, że wyrażone w art. 32 Konstytucji prawo do ró w nego trakto wania, tj. „zasada równości”, do której nawiązuje skarżąca, ma charakter prawa „dru- giego stopnia” („metaprawa”), tzn. „przysługuje ono w związku z konkretnymi normami prawnymi lub innymi działaniami organów władzy p u blicznej, a nie w oderwaniu od nich – ni ejako <samoistnie> . Jeżeli te normy lub działania nie mają odniesienia do konkretnych, określonych w Konstytucji wolności lub praw, prawo do równego traktowania nie ma w pełni charakteru prawa konstytucyjnego, a to sprawia, że nie może ono być chronione za pomocą skargi konstytucyjnej” (zob. postanowienie pełnego skł a du TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001 , poz. 225). OTK ZU B/2019 Ts 17/18 poz. 7 3 Niewłaściwe jest zatem uczynienie z art. 2 oraz z art. 32 Konstytucji samodziel nych wzorców kontroli. Wynikając a z art. 32 Konstytucji zasada równości nie jest samoistnym źródłem praw podmiotowych , której ochrony skarżąca mo głaby się do magać w skardze kon- stytucyjnej. Z asada demokratycznego pa ń stwa prawnego również w y znacza jedynie standard tworzenia wolności i praw przez ustawodawcę oraz korzystania z nich, nie wprowadzając konkretnej wolności czy konkretnego prawa (zob. postan o wienia TK z 10 stycznia 2001 r., sygn. Ts 72/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 12 oraz 20 l u tego 2008 r., sygn. SK 27/07, OTK ZU nr 1/A/2 008, poz. 22). Jeżeli skarżąca opiera swoje zarzuty na naruszeniu takich przepisów ustawy zasadni- czej, z których nie wynikają k onstytucyjne prawa podmiotowe, to takiej skardze – niespe ł nia- jącej ustawowego wymagania – należy odmówić nadania dalsz ego biegu. Badana skarga n ie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK. 3. Niezależnie od powyższego Trybunał Konstytucyjny zwraca uwagę, że jest sądem prawa, a nie organem sprawującym nadzór judykacyjny nad sądami. Należy podkreślić, że Trybuna ł Konstytucyjny jako sąd prawa nie jest władny kontrolować aktów stosowania prawa, nawet jeżeli in concreto prowadziłyby one do niekonstytucyjnych skutków (zob. postanowienia TK z: 28 lutego 2012 r., sygn. SK 27/09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 20; 13 pa ździernika 2008 r., sygn. SK 20/08, OTK ZU nr 8/A/2008, poz. 146; a także wyrok TK z 1 lipca 2008 r., sygn. SK 40/07, OTK ZU nr 6/A/2008, poz. 101). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że skarżąca kwestionuje w istocie nie treść art. 18 ust. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń, lecz sposób jego zastosowania w indywidualnej sprawie. Argumentacja skarżącej zasadniczo zmierza do wykazania, że Sąd Apelacyjny – wbrew treści kwestionowanego przepisu – nie zast osował wykładni celowościowej i fun- kcjonalnej przepi su, co doprowadziło do naruszenia konstytucyjn ych praw podmiotowych skarżącej. Skarżąca stwierdza wprost, że przeprowadzona w jego sprawie wykładnia jest wykładnią literalną, co nadaje temu przepisowi treść niezgodną z wyznaczoną funkcją przepisu. Tak sfo rmułowany zarzut nie może być rozpoznany przez Trybunał Konstytucyjny. Trybunał nie pełni bowiem funkcji kolejnej instancji odwoławczej, nie bada zgodności z prawem i słuszności rozstrzygnięć podjętych przez orzekające organy i sądy. Jego kontroli nie podl ega prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ y administracji publicznej oraz sądy, dokonana przez nie ocena, sposób prowadzenia przez nie postępowania, czy też zastosowanie albo odmowa zastosowania obowiązujących przepisów, ale jedynie konsty - tucyjność pr zepisów (zob. postanowienie z 27 czerwca 2017 r., sygn. Ts 261/16, OTK ZU nr B/2017, poz. 179). Trybunał przypomina, że choć zasadniczo proces st osowania prawa nie mieści się w jego kognicji kontrolnej to o d zasady tej jest jednak wyjątek. Jeżeli jedn olita i konse- kwentna praktyka stosowania prawa w sposób bezsporny ustaliła wykładnię danego przepisu, a jednocześnie przyjęta interpretacja nie jest kwestionowana przez przedstawicieli doktryny, to przedmiotem kontroli konstytucyjności jest norma prawna de kodowana z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (postanowienie TK z 4 grudnia 2000 r., sygn. SK 10/99, OTK ZU nr 8/2000, poz. 300; podobnie wyrok TK z 3 października 2000 r., sygn. K 33/99, OTK ZU nr 6/2000, poz. 188). S karżąca nie wskazała, by w zakresie, w jakim z przepisów tych można było wywo - dzić – jej zdaniem – niekonstytucyjne normy, była jakako lwiek linia orzecznicza. W związku z tym zarzuty skargi należało uznać za odnoszące się do kwestii interpretowania prawa przez sądy orzekające w sprawie skarżącej. OTK ZU B/2019 Ts 17/18 poz. 7 4 4. Trybunał stwierdza, że m imo formalnego określenia zaskarżonego przepisu ustawy , argumentacja zawarta w uzasadnieniu sk argi konstytucyjnej wskazuje, że skarżąca w istocie podaje pod wątpliwość wadliwą praktykę stosowania prawa, co s tanowi przesłankę do odmowy nadania skardze konstytucyjnej biegu poprzez brak wskazania przepisu, na podstawie której sąd orzekł ostatecznie o prawach lub wolnościach skarżącego w rozumieniu art. 79 Konstytucji i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK Trybunał postanowił odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o .t.p. TK skarżącej przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.