Ts 171/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 15 stycznia 2016 r. Pozycja 18 POSTANOWIENIE z dnia 8 stycznia 2016 r. Sygn. akt Ts 171/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Leon Kieres – przewodniczący Andrzej Wróbel – sprawozdawca Stanisław Rymar , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawny m zażalenia na postanowienie Try bunału Konstytucyjnego z dnia 8 września 2015 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej G . K . , E . W . i K . W . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 29 kwietnia 2015 r. (data nadania) G.K., E.W. i K.W. (dalej: skarżący) wystąpili o zbadanie zgodności art. 616 § 1 pkt 2 w zw. z art. 628 pkt 1 i art. 629 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p .k.) w zakresie, w jakim nie przewidują zwrotu stronie wygrywającej proces (oskarżycielowi prywatnemu) kosztów prz e- jazdu do siedziby sądu ustanowionego w sprawie pełnomocnika, z art. 64 ust. 1 i 2 w zw. z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1, art. 2, art. 21 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 i w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji. P ostanowieniem z 8 września 2015 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego bieg u skardze konstytucyjnej . Trybunał stwierdził , że skarżący nie uprawdopodobnili naruszenia wskazanych praw i wolności konstytucyjnych. Niezależnie od powyższego zwrócił uwagę na to , że skarżący kwestionują wykładnię zaskarżonych przepisów, zgodnie z którą koszty przejazdu do siedziby sądu u stanowionego w sprawie pełnomocnika nie podlegają zwrotowi stronie wygrywającej. Tymczasem, jak zaznaczył Trybunał , żaden z sądów orzekających w sprawie skarżących nie wyraził poglądu, że skarżący mogli skorzystać z usług pełnomo cnika mającego swoją siedzibę w miej scu siedziby s ądu i w związku z tym nie należy im się zwrot kosztów przejazdu reprezentującego ich pełnomocnika spoza siedziby sądu. Ponadto, jak wskaz ał Trybunał, w orzecznictwie sądowym wyraźnie podkreśla się, że w skład uzasadnionych wydatkó w, o których stanowi art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k., wchodzą również poniesione przez stronę koszty przejazdu obrońcy (pełnomocnika) do sądu. W zażaleniu na postanowienie Trybunału skarżący zaprzeczają, jakoby przedmiotem skargi była w ykładnia przepisów. Podkreślają , że zakwestionowane w skardze przepisy naruszają zasadę p ewności prawa (art. 2 Konstytucja ). Jak podnoszą , na skutek takiego sformułowania przepisów strona postępowania karnego, podejmując decyzję co do wyboru pełnomocnika, nie wie, czy koszty prze jazdu pełnomocnika do sądu z ostaną jej zwrócone. OTK ZU B/2016 Ts 171/15 poz. 18 2 Zakwestionowane przepisy w ich przekonaniu pozwalają zatem na „dowolne stosowanie prawa”. Skarżący wyrażają przekonanie, że powinny one wskazywać, jakie koszty podlegają zwrotowi. W ich sprawie, jak twierdzą, „każdy skład sądu powszech nego orzekał inaczej na podstawie tych samych norm prawnych”. Skarżący podkreślają również, że poza art. 2 Konstytucji powołali w skardze inne przepisy wyrażające wolności lub prawa konstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 134 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064) w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie w postępowaniu przed Trybunałem na etapie wstępnego rozpoznania skargi konstytucyjnej sto suje się przepisy doty chczasowe, tzn. przepisy ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 36 ust . 4 w zw. z art. 49 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia z ażalenia na postanowie nie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech s ędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b in fine w zw. z art. 36 ust. 6 i 7 ustawy o TK). Na etapie rozp ozna wa nia zażalenia Trybunał Konstytucyjny bada – w zakresie zarzutów sformułowanych w tym środku odwoławczym – czy w wydanym post anowieniu prawidłowo ustalił przesłan k i odmowy nadania skardze dalszego biegu. W ocenie Trybunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty sformułowane w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i dlatego nie zasługują na uwzględnienie. A rt. 616 § 1 k.p.k. stanowi: „Do kosztów procesu należą: 1 ) koszty sądowe, 2) uzasadnione wydatki stron, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika”. Z treści tego przepisu nie wynika zatem , że koszty przejazdu nie mieszczą się w zakresie pojęcia wydatków . W związku z powyższym Trybuna ł prawidłowo ustalił, że przedmiotem s kargi jest wykładnia , zgodnie z którą zaskarżone przepisy nie dają podstawy d o zasądzenia zwrotu kosztów przejazdu. Trybunał przypomina, że jednym z warunków dopuszczalności skargi konstytucyjnej jest uprawdopodobnieni e zarzucanego w niej naruszenia wolności lub praw konstytucyjnych. W tym celu skarżący musi przedstawić w skardze stosowne argumenty, znajdujące uzasadnienie w stanie faktycznym sprawy, w związku z któr ą skarga ta została wniesiona. Postawione w skardze za rzuty nie mogą abstrahować od sprawy skarżącego. Skarżący zarzucali w skardze , że zakwestionowane przepisy obciążają oskarżyciela prywatnego (który wygrał sprawę) kosztami przejazdów jego pełnomocnika do sądu i tym samym ograniczają mu prawo wyboru pełnom ocnika . Twierdzili również, że strona, która wygrała proces cywilny, traktowana jest lepiej, gdyż niezależnie od zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika może domagać się zwrotu kosztów jego przejazdów do sądu. Z arzuty powyższe Try bunał uznał za nieuprawd opodobnione. Jak bowiem ustalił , ko nieczność poniesienia przez skarżących kosztów przejazdu pełnomocnika do sądu została uwzględniona przy orzekaniu zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika i miała wpływ na zasądzenie z tego tytułu stawki wyższej niż mini malna (odpowiednio sześcio - i trzykrotności tej stawki). Tylko w jednej ze spraw uprawomocniło się postanowienie zasądzające kwotę odpowiadającą stawce minimalnej, ale wynikało to – zgodnie z treścią orzeczenia – z zaniechania samego skarżącego. Biorąc po wyższe pod uwagę, Trybunał stwierdza, że skarżący otrzymali zwrot kosztów przejazdu w ramach zasądzonego zwrotu wynagrodzenia pełnomo cnika (poza jednym w ypadkiem , w którym skarżący zaniechał udokumentowania poniesionych wydatków ). Twierdzenia , na których z ostały oparte zarzuty sformułowane w skardze, nie znajdują zatem odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy skarżących . Tym samym OTK ZU B/2016 Ts 171/15 poz. 18 3 T rybunał prawidłowo wskazał w zakwestionowanym postanowieniu, że skarżący nie uprawdopodobnili zarzucanego w skardze naruszen ia wolności lub praw konstytucyjnych. Ponadto, Trybunał zwraca uwagę na to , że zarzut naruszenia pewności prawa został p o raz pierwszy podniesiony dopiero w zażaleniu. W skardze został wprawdzie powołany art. 2 Konstytucji, ale tylko w kontekście naruszeni a prawa do obrony z powodu ograniczenia możliwości wyboru pełnomocników. Trybunał w związku z tym zaznacza, że art. 2 Konstytucji nie może być traktowany jako ogólny i zastępczy – względem przepisów wyrażających bezpośrednio prawa i wolności konstytucyjne – wzorzec kontroli konstytucyjności (zob. wydane w pełnym skła dzie postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., Ts 105/00, OTK ZU nr 1/B/2002, poz. 60, a także postanowienie TK z 23 stycznia 2002 r., SK 13/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 9). Niezależnie od powyższ ego Trybunał przypomina, że z orzeczeń wydanych w sprawie skarżących i orzeczenia, na które powołał się Trybunał w zakwestionowanym postanowieniu, wynika, iż koszty przejazdu pełnomocnika do sądu pod legają zwrotowi. To zaś, czy zwrot tych kosztów zasądzany jest obok zwrotu kosztów wynagrodzenia pełnomocnika , czy też koszty te uwzględniane są w ramach kosztów wynagrodzenia, skutkując zasądzeniem kwoty zwrotu w wysokości kilkakrotności stawki minimalnej , jest irrelewantne z perspektywy zarzutu, że strona nie może ze względu na zaskarżony przepis otrzymać zwrot u kosztów przejazdu pełnomocnika. W tym stanie rzeczy Trybunał postanowił jak na wstępie.