Ts 178/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 stycznia 2020 r. Pozycja 33 POSTANOWIENIE z dnia 15 października 2019 r. Sygn. akt Ts 178/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Piotr Pszczółkowski Małgorzata Pyziak -Szafnicka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym za żalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 11 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej B. i J.S., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstyt ucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 29 sierpnia 2016 r. (data nadania) B. i J.S. (dalej: skarżący) wystąpili o zbadanie zgodności art. 709 15 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( ówcześnie: Dz. U. z 2010 r. Nr 155 poz. 1037; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.; dalej: k.c.) z art. 64 w zw. z: art. 2, art. 20, art. 21, art. 22, art. 31 ust. 3 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżą cego 16 maja 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytu- cyjnej. Powo dem takiego rozstrzygnięcia było stwierdzenie, że kwestionowany przepis nie był podstawą ostatecznego orzeczenia wydanego w sprawie skarżących . N iezależnie od po- wy ższego, jak podkreślono w zaskarżonym postanowieniu , skarżący nie wykazali w skardze naruszenia prawa własności oraz nie wywiedli innego prawa majątkowego, które podlegałoby ochronie w świetle art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji. W konsekwencji Trybunał uznał, że odwoła- nie się przez skarżących do art. 21 Konstytucji również jest bezpodstawne. Natomiast przy- wołane w skardze a rt. 20 i art. 22 Konstytucji są nieadekwatnymi wzorcami kontroli, ponie- waż skarga nie zawiera argumentów przemawiających za tym, że art. 709 15 k.c. ogranicza wolność działalności gospodarczej. Trybunał ocenił, że zarzucane naruszenie zasad równości, niedyskryminacji, czy proporcjonalności mogłoby być rozpatrywane tylko w kontekście naru- szenia konstytucyjnego prawa podmiotowego, którego jednak skarżący nie wskazali. OTK ZU B/2020 Ts 178/16 poz. 33 2 Na postanowienie z dnia 11 maja 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej skarżący złożyli – w ustawowym terminie – zażalenie, w którym zaskarżyli to rozstrzygnięcie w całości oraz wnieśli o jego uchylenie i nadanie skardze konstytucyjnej dal- szego biegu. Skarżący wskaza li, że w oparciu o art. 709 15 k.c. zostało wydane ostateczne orzeczenie w ich sprawie. Ponadto, jak podkreślili w zażaleniu, skarga konstytucyjna określa konstytu- cyjne prawo naruszone przez kwestionowany przepis, a niezgodność z art. 64 Konstytucji została w ich ocenie wykazana. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje . Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zai- nicjowane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. W myśl art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardz e konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w zw. z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie rozpozna- nia zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zas karżone postanowienie z dnia 11 maja 2017 r., mimo częściowo błędnego uzasadnienia , odpowiada prawu. Mają rację skarżący, że kwestionowany art. 709 15 k.c. stanowił jedną z podstaw wyro- ku Sądu Apelacyjnego w W . z 22 grudnia 2015 r. (sygn. akt […] ), gdyż zarzut jego narusze- nia postawili w apelacji, którą rozpoznawał sąd II instancji. Jednak ustalenie, że w oparciu o zaskarżony przepis wydane zostało ostateczne orze- czenie, nie przesądza jeszcze o spełnieniu pozostałych przesłanek uzasadniających nadanie dalszego biegu skardze konstytucyjnej. Kwestionowany art. 709 15 k.c. stanowi, że w razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, fi- nansujący może żądać od korzystającego natychmiastowego zapłacenia wszys tkich przewi- dzianych w umowie a niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści, jakie finansujący uzy- skał wskutek ich zapłaty przed umówionym terminem i rozwiązania umowy leasingu . Jak wskazano w zażaleniu, „źródłem zarzucanego naruszenia praw konstytucyjnych skarżących była praktyka zastosowania (…) [art. 709 15 k.c.] w sprawie skarżących”. Trybunał Konstytucyjny podkreśla, że stosowanie prawa w postępowaniu z udziałem skarżących, choćby nawet błędne, nie podlega badaniu w procedurze inicjowanej skargą kon- stytucyjną. Trybunał nie jest bowiem „III instancją” , a skarga – kolejnym środkiem zaskarże- nia w toku instancji. S łusznie dostrzegł Trybunał w zakwestion owanym postanowieniu, że zarzuty przed- stawione w skardze cechuje oczywista bezzasadność . S karżący nie uprawdopodobnili bowiem naruszenia prawa własności , a ich zarzuty mają charakter potencjalny: „kwestionowany prze- pis pozbawia (…) podmioty będące leasingobiorcami, tym samym skarżących, prawa do zgodnego z prawem rozliczenia umowy leasingowej, co może również doprowadzić do isto t- OTK ZU B/2020 Ts 178/16 poz. 33 3 nego uszczuplenia majątku leasingobiorcy” (s. 16 skargi). Co istotne, z istoty umowy leasingu wynika, że jej zawarcie nie powoduje przeniesienia prawa własności rz eczy oddanej do ko- rzystania (art. 709 1 k.c.), a strony mogą ustalić przejście własności rzec zy na korzystającego po upływie oznaczonego w umowie czasu trwania leasingu (art. 709 16 k.c.). Słusznie zatem wskazano w zaskarżonym postanowieniu Trybunału, że s karżący nie wywiedli prawa majątkowego, które podlegałoby ochronie w świetle art. 64 ust. 1 i 2 Konsty- tucji, w konsekwencji również twierdzenie o naruszeniu art. 21 Konstytucji nie zostało przez skarżących uprawdopodobnione. Skarga nie zawiera również argumentów przemawiających za tym, że art. 709 15 k.c. – odnos ząc się do sfery ograniczenia wolności działalności gospodarczej – może stanowić przedmiot kontroli zgodności z art. 20 i art. 22 Konstytucji. Trybunał podziela pogląd wyrażony w zakwestion owanym postanowieniu, zgodnie z którym w analizowanej sprawie naruszenie zasad równości, niedyskryminacj i oraz propor- cjonalności mogłoby być rozpatrywane tylko w kontekście naruszenia konstytucyjnego prawa podmiotowego, którego jednak skarżący – co zostało już wyżej podniesione – nie wskazali. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wniesione zażalenie nie podważa podstaw odmowy nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, dlatego zgodnie z art. 65 ust. 8 u.o.t.p. TK postanawia jak w sentencji.