Ts 186/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 kwietnia 2019 r. Pozycja 93 POSTANOW IENIE z dnia 14 lutego 201 9 r. Sygn. akt Ts 186/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej MKS Sp. z o.o. w Tychach o zbadanie zgodności: 1) art. 361 § 2 w zw iązku z ar t. 417 1 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks c ywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459) w zw iązku z art. 424 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r . poz. 1822) rozumianych jako uzależni ające istnieni e oraz zakres szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem od konieczności jej powstania najpóźniej w chwili wydania orzeczenia niezgodnego z prawem oraz wyłącz ające z pojęcia szkody wyrzą - dzonej przez wydanie prawomocnego orzecz enia niezgodnego z prawem kosztów sądowych, kosztów procesu i kosztów egzekucyjnych, z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 29 w zw iązku z art. 17 pkt 4 4 ustawy z 17 listopada 1964 r. , o której mowa w punkcie pierwszym w zakresie , w jakim dotyczy wyłącznej właściwości miejscowej sądu do orzekania w sprawie odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawom ocnego orzeczenia niezgodnego z prawem, które zostało wydane przez ten sam sąd, z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo spolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 19 września 2017 r. (data nadania ), MKS Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Tychac h (dalej: skarżąc a , pracodawca ) zarzuci ł a niezgodność : 1) art. 361 § 2 w zw iązku z art. 417 1 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( ówcześnie: Dz. U. z 2017 r. poz. 459; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, ze zm.; dalej: k.c.) w związku z art. 424 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 – Kodeks postępowania cywilnego ( ówcześnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1822; obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.p.c.) rozumianym jako uzależni ające istnieni e oraz zakres szkody wyrządzonej OTK ZU B/2019 Ts 186/17 poz. 93 2 wydani e m prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem od konieczności jej powstania najpóźniej w chwili wydania tego orzeczenia oraz wyłącz ające z pojęcia szkody wyrządzonej wydanie m takiego orzeczenia koszt y sądow e , koszt y procesu i koszt y egzekucyjn e – z art. 77 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ; 2) art. 29 w związku z art. 17 pkt 4 4 k.p.c. w zakresie, w jakim dotyczy wyłącznej właściwości miejscowej sądu do orzekania w sprawie odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej wydanie m prawomocnego orzeczeni a niezgodnego z prawem, przez ten sam sąd – z art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. Skarga konstytucyjna została wniesiona w związku z następując ym stanem faktycznym : Skarżąca , jako pracodawca , prowadziła ze swoim pracown ikiem spór sądowy o zapłatę. Sąd Rejonowy w Tychach , wyrokiem z 16 lutego 2010 r. (sygn. akt IV P 31/09) zasądził – z powództwa pracownika – należność pieniężną oraz koszty procesu od skarżącej, oddalił powództw o wzajemne skarżącej i zasądził koszty procesu na rzecz pracownika. Sąd Okręgowy w Ka towicach , wyrokiem z 5 października 2010 r . (sygn. akt IX Pa 248/10) oddalił apelację skarżącej w całości i zasądził na rzecz pracownika zwrot kosztów postępowania apelacyjnego. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skarg ę o stwierdzenie niezgodności z pr a - wem prawomocnego orzeczenia. Sąd Najwyższy , w wyrok u z 9 sierpnia 2011 r. (sygn. akt I BP 3/11) stwierdził , że wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach jest niez godny z prawem oraz zasądził od pracownika na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania skargoweg o przed Sądem Najwyższym w kwocie 450 zł. Skarżąca , celem ściągnięcia zasądzonych kosztów procesu, wszcz ęła postępowanie egzekucyjne, które okazało się bezskuteczne , a w ramach którego poni osła wydatki w wyso - kości 38,68 zł, a także koszty opłaty sądowej od wniosku o wyjawienie majątku dłużnika. Skarżąca wystąpiła więc do Sądu Okręgowego w Katowicach z powództwem przeciwko Skarbowi Państwa , reprezentowanemu przez Prezes a Sądu Okręgowego w Katowicach , o zapłatę 528,68 zł wraz z kosztami procesu. Swoje roszc zenie oparła na art. 417 § 1 k.c. w zw iązku z art. 417 1 § 2 k.c. Sąd Okręgowy w Katowicach przychylił się w całości do stanowiska skarżące j i – wyrokiem z 5 lipca 2016 r. (sygn. akt II C 905/14) – zasądził od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej odszkodowan ie wraz z kosztami procesu. Na skutek apelacji Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa Sąd Apelacyjny w Kato - wicach – wyrokiem z 2 marca 2017 r. (sygn. akt I ACa 955/16) – zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił w całości powództwo i zasądził od skarżącej na rzecz Skarbu Państwa koszty postępowania w obu instancj ach . 3. Zdaniem skarżącej , art. 361 § 2 w zw iązku z art. 417 1 § 2 k.c. w zw iązku z art. 424 1 § 1 k.p.c. – w zakwestionowanym zakresie – naruszają wyrażone w art. 77 ust. 1 Konstytucji pra wo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Z kolei art. 29 w zw iązku z art. 17 pkt 4 4 k.p.c. – w za - kwestionowanym zakresie – naruszają prawo do bezstronnego s ą du wyrażone w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u . o . t . p . TK ) skarga OTK ZU B/2019 Ts 186/17 poz. 93 3 konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie uczyniono : 1) art. 361 § 2 ustawy z dnia 23 kwi etnia 1964 r. – Kodeks cywilny ( obecnie: Dz. U. z 201 8 r. poz. 1025, ze zm. ; dalej: k.c.) , zgodnie z którym w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które móg łby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono; 2) art. 417 1 § 2 k.c., w myśl którego jeżeli szkoda została wyrządzona wydanie m prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwier - dzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgo dności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej; 3) art. 424 1 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 – Kodeks postępowania cywilnego ( obecnie: Dz. U. z 201 8 r. poz. 1 360, ze zm. ; dalej: k.p.c.) , zgodnie z którym, można żądać stwierdzenia niezgodno ści z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończą - cego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydan ie została wyrządzona szkoda, a zmia - na lub uchylenie tego wyroku w drodze przysługujący ch stronie środków prawnych nie było i nie jest możli we; 4) art. 29 k.p.c., w którym ustawodawca ustalił, ż e powództwo przeciwko Skarbowi Państwa wytacza się według siedziby państwowej jednostki organizacyjnej, z której dzia - łalnością wiąże się dochodzone roszczenie; 5) art. 17 pkt 4 4 k.p.c., w myśl którego do właściwości sądów okręgowych – bez względu na wartość przedmiotu sporu – należą sprawy o odszkodowanie z tytułu szkody wyrządzonej wydanie m prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Jako wzorce kontroli powołano w skardze art. 77 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji . 3. Trybunał stwierdza, że s karga spełnia przesłanki warunkujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego , gdyż: 1) została sporządz ona w imieniu skarżące j przez radcę prawnego (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); 2) s karżąc a : a) wyczerpa ł a przysługującą jej drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK) , gdyż wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2 marca 2017 r. (sygn. akt I ACa 955/16), jest prawomocn y i nie przysługują od niego żadne zwy kłe środki zaskarżenia ; b) dochował a terminu wniesienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK); c) prawidłowo określił a przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u . o . t . p . TK), wskazał a , które konstytucyjne prawa i wolności i w jaki sposób – je j zd aniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u . o . t . p . T K) oraz przedstawił a w tym zakre sie stosowne uzasadnienie (art. 53 ust. 1 pkt 3 u . o . t . p . TK). 4. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi brakami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o .t.p.TK, zaś sformułowan e w niej zarzut y nie są oczywiście bezzasadn e w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W analizowanej skardze konstytucyjnej, i stot ą poruszonego problemu jest : 1) niezasadn e traktowanie jako szkody – wyrządzonej wydanie m niezgo dnego z p rawem orzeczenia – dochodzonej na podstawie art. 417 1 § 2 k.c. , jedynie szkody objętej uprzednio skargą o stwierdzenie niezgodności prawomocnego orzeczenia z prawem i istniejącej tym samym w chwili wniesienia skargi lub nawet w chwili wydania orzeczenia ni ezgodnego z prawem. Pojęcie szkody powinno być – zdaniem skarżącej – ujmowane OTK ZU B/2019 Ts 186/17 poz. 93 4 szeroko. Szkodą jest wówczas także każde uszczuplenie majątku poszkodowanego wynikłe bezpośrednio ze skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, w tym us zczerbki powstałe na skutek rozstrzygnięcia skargi d o tyczącej koszt ów , a także uszczerbki dalsze, powstałe i poniesione na etapie egzekucji. Koszty te zachowują adekwatny związek przyczynowo - skutkowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem. Poszko - dowan y nie byłby bowiem zmuszony ponosić kosztów związanych ze skargą i następnie ewentualnej egzekucji kosztów wypływających ze skargi, gdyby nie wydani e orzeczenia niezgodnego z prawem ; 2) właściwość miejscowa i rzeczowa tego samego sądu w sprawie naprawienia szkody, jeśli sprawcą szkody jest sąd okręgowy ( jak w przypadku skarżącej ) n arusza konstytucyjne prawa strony do właściwego, niezależnego, niezawisłego i bezstronnego sądu . Biorąc powyższe pod uwagę, dyskwalifikacja formalna analizowanej skargi konsty - tuc yjnej na etapie wstępnej kontroli wykraczałaby poza ramy art. 61 ust. 1 i 4 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym , na podstawie art. 61 ust. 2 u . o . t . p . TK , postanowiono jak w sentencji.