Ts 236/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 maja 2023 r. Pozycja 200 POSTANOWIENIE z dnia 21 marca 2023 r. Sygn. akt Ts 236/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Zielonack i , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej spółki […] S p. z o.o. z siedzibą w T . o zbadanie zgodności: 1) art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.) w zakresie, w jakim „prz epis ten w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r . – Kodeks postępowania cywilnego, skutkuje obciążeniem wierzyciela opłatą stosunkową w wyso - kości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania ” , z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , 2) art. 52 ust. 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim „przepis ten przewiduje stosowanie p rzepisów art. 29 do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie [tej] ustawy”, z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji , p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg. UZASADNIE NI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 września 2021 r. (data nadania) spółka […] sp. z. o.o. z siedzibą w T . (dalej: skarżąca), reprezentowan a przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym w komparycji niniejszego postanowienia . 2. Skarga konstytucyjna została sformułowana na tle następującego stanu faktycznego : Skarżąca , w dwóch post ę powaniach przeciwko temu samemu dłużnikowi , złożyła wniosek o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości , która była objęta wspól- nością majątkową dłużnika i jego małżonk i . O rgan egzekucyjny wezwał skarżącą do uzupeł- nienia wniosku poprzez przedłożenie tytułów egzekucyjnych z klauzulą wyko nalności także przeciwko małżon ce dłużnika. Skarżąca nie wykonała tego zobowiązania, ponieważ warun- kiem uzyskania takiej klauzuli było wykazanie dokumentem urzędowym lub prywatnym , że OTK ZU B/2023 Ts 236/21 poz. 200 2 stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności praw nej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika (por. art. 787 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego, Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze zm.) . Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w W . postanowieniami z 8 września 2020 r. ( sygn. akt […] ) umorzył z urzędu postępowania egzekucyjne z uwagi na bezczynność skarżącej oraz ustalił koszty postępowania egzekucyjnego. Skargi skarżącej na te postanowienia zostały oddalone przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W . postanowien iami z 19 października 2020 r. (sygn. akt […] ) i 26 lutego 2021 r. (sygn. akt […] ). Po rozpoznaniu skarg skarżącej, rozstrzygnięcia te zostały utrzymane w mocy przez Sąd Rejonowy w W . postanowieniami z 11 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ) oraz 18 czerwca 2 021 r. (sygn. akt […] ). 3. Zdaniem skarżącej, art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komor- niczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.; dalej: u stawa o kosztach komorniczych ) jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji, ponieważ wierzyciel w sy- tuacji umorzenia postępowania egzekucyjnego jest obciążany koszt ami komorniczy mi , po- mimo że to dłużnik swoim zachowaniem spowodował konieczność przymusowej egze kucji roszczenia. Opłata naliczana od niewyegzekwowanego roszczenia jest w takiej sytuacji do- tkliwą sankcją finansową dla wierzyciela , który nie odzyskał swojej należności i dodatkowo poniósł koszty postępowani a , umorzonego z powodów formalnych (a nie mery torycznych) . Skarżąca zwróciła uwagę, że we wcześniejszym stanie prawnym opłata w sytuacji umorzenia post ę powania egzekucyjnego była pobierana od dłużnika. Podkreśliła również, że nie mogła uzyskać klauzuli wykonalności przeciwko małżon ce dłużnika, a nawet gdyby złożyła taki wniosek, nie miałaby żadnego wpływu na sposób i termin jego rozpoznania przez sąd . Uzasadniając zarzut niezgodności art. 52 ust. 2 u stawy o kosztach komorniczych z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust . 1 Konstytucji, skarżąca wskazała, że przepis ten jest przykładem zbędnej (niecelowej) regulacji intertemporalnej. W jej opinii, zmiany le- gislacyjne nie powinny prowadzić do pogorszenia sytuacji wierzyciela i obciążenia go odpo- wiedzialnością za bezskutecz ność prowadzonej egzekucji. 4 . Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 12 lipca 2022 r. skarżąc a zo- stał a wezwan a do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez złożenie do akt sprawy pięciu egzemplarzy kompletnego uzasadnienia postanowienia referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w W . z 19 października 2020 r. (sygn. akt […] ) . Skarżąca wykonała powyższe zarządzeni e w piśmie z 25 lipca 2022 r. (data nadania). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, pod czas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. W skardze konstytucyjnej jako przedmiot zaskarżenia wskazano : – art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz. U. poz. 770, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 210, ze zm. ; dalej: u stawa o kosztach komor- niczych ) w zakresie, w jakim „przepis ten w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r . OTK ZU B/2023 Ts 236/21 poz. 200 3 – Kodeks post ępowania cywilnego, skutkuje obciążeniem wierzyciela opłatą stosunkową w wysokości 5% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania” ; – art. 52 ust. 2 u stawy o kosztach komorniczych w zakresie, w jakim „przepis ten przewiduje stosowanie przepisów art. 29 do postępowań egzekucyjnych wszczętych i nieza- kończonych przed dniem wejścia w życie ustawy”. Wymienione przepisy ustawy o kosztach komorniczych mają następujące brzmienie : – a rt. 29 ust. 1 : „ W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzy- ciela albo na podstawie art. 824 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego, wierzyciela obciąża opłata stosunkowa w wysokości 5% wartości świad- czenia pozostałego do wyegzekwowania. Jeżeli jednak wierzyciel wykaże, że przyczyna umo- rzenia postępowania egzekucyjnego wiąże się ze spełnieniem świadczenia przez dłużnika w terminie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekuc ji albo z zawarciem w tym terminie porozumienia między wierzycielem a dłużnikiem dotyczą- cego sposobu lub terminu spełnienia świadczenia, opłata ta obciąża dłużnika. Jeżeli spełnienie świadczenia lub zawarcie porozumienia z wierzycielem nastąpiło po upływie miesiąca od dnia doręczenia dłużnikowi zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, obciąża go opłata w wy- sokości 10% wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania ” ; – a rt. 52 ust. 2: „ Do postępowań, o których mowa w ust. 1 [tj. postępowań wszczętych i nieza kończonych przed wejściem w życie ustawy o kosztach komorniczych ], przepisy art. 29 i art. 30 stosuje się od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy”. Jako wzor ce kontroli skarżąca wskazał a art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle spraw zakończon ych postanowieniami Sądu Rejonowego w W . z 11 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ) i 18 czerwca 2021 r. (sygn. akt […] ; dalej : postanowienia Sądu Rejonowego) , wskazanym i przez skarżąc ą jako ostateczne orzeczeni a w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga spełnia wymogi formalne, albowiem: – została sporządzona w imieniu skarżące j przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK); – skarżąc a wyczerpał a drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ postanowie- nia Sądu Rejonowego są prawomocne i nie przysługują od nich żadne zwykłe środki zaskar- żenia; – dochowano ustawowego terminu wnie sienia skargi konstytucyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), gdyż odpis wymienion ych postanowień został doręczony pełnomocniko wi skar- żące j 18 i 24 czerwca 2021 r., a skarga została wniesiona 16 września 202 1 r. ; – określony został przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazano, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – zdaniem skar- żące j – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawiono uzasadnienie sformułowanych przez skarżąc ą zarzutów oraz stan fak- tyczny (art. 53 ust. 1 pkt 3 i 4 u.o.t.p.TK); – poinformowano o niewniesieniu nadzwyczajnego środka zaskarżenia (art. 53 ust. 1 pkt 6 u.o.t.p.TK); – dołączono wymagane załączniki (art. 53 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 2 u.o.t.p.TK); – sformułowane przez skarżąc ą zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozumieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – postanowił jak w sentencji.