Ts 237/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 1 czerwca 2023 r. Pozycja 201 POSTANOWIENIE z dnia 19 lipca 2022 r. Sygn. akt Ts 237/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej [ … ] spółka z o.o. z siedzibą w W . w sprawie zgodności: art. 369 § 1 w związku z art. 373 oraz art. 397 § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575 , ze zm. ) w zakresie , „w jakim uzależniają możliwość złożenia środka odwoław- czego na drobne orzeczenia nie rozstrzygające istoty sporu, jak zwłaszcza orzeczenia dotyczące kosztów procesu, od uprzedniego złożenia wniosku o uzasadnienie i odczekania na doręczenie tegoż uzasadnienia” , z art. 45 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolit ej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 13 września 2021 r. (data nadania) [ … ] spół ka z o.o. z s iedzibą w W. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpiła z żądaniem przytoczonym na tle następującego sta- nu faktycznego. Sąd Rejonowy w W. IX Wydział Gospodarczy (dalej: Sąd Rejonowy) postanowieniem z 25 czerwca 2020 r . (sygn. akt […] ) zasądził od skarżącej na rzecz pozwanego zwrot kosz- tów zastępstwa procesowego. Postanowieniem z 27 listopada 20 20 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy w W. XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy od rzucił zażalenie na powyższe orzeczenie Sądu Re jo- nowego. W uzasadnieniu stwierdził, że „niewniesienie wniosku o uzasadnienie orzeczenia zamyka drogę postępowania odwoławczego. W przedmiotowej sprawie powód wniósł zaża- lenie, jednak nie złożył wcześniej wniosku o uzasadnienie. Mając powyższe na uwadze Są d Okręgowy z mocy art. 373 k.p.c. w zw. z art. 397 § 3 k.p.c. odrzucił zażalenie powoda” (s. 2 postanowienia). Powyższe rozstrzygnięcie skarżąca zaskarżyła zażaleniem, które Sąd Okręgowy w W. XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych odrz ucił postanowieniem OTK ZU B/2023 Ts 237/21 poz. 201 2 z 5 lipca 20 21 r. (sygn. akt […] ). Orzeczenie to, doręczone skarżącej 22 lipca 2021 r., wska- zane zostało jako ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. Zarządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 12 paździ ernika 2021 r. (dorę- czonym 18 października 2021 r.) skarżąc a została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) doręczenie prawidłowego pełnomocnictwa szczególnego udzielonego adwokatowi P.L. , uprawniającego do sporządzenia i wn iesienia skargi konstytu- cyjnej oraz reprezentowania skarżącej przed Trybunałem Konstytucyjnym w odniesieniu do sprawy, w związku z którą złożona została skarga konstytucyjna (wraz z czterema kopiami); 2) doręczenie: a) odpisu lub kopii poświadczonej za zgo dność z oryginałem postanowienia Sądu Rejon owego w W. z 25 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ) wraz z czterema kopiami, b) odpisu skargi konstytucyjnej wraz z załącznikami, c) dwóch kompletów załączników zło- żonych wraz ze skargą konstytucyjną. Pismem z 21 paźd ziernika 2021 r. skarżąca usunęła wskazane braki. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego z arządzeniem z 16 grudnia 2021 r. (doręczonym 27 grudnia 2021 r.) wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez: 1) poinformowanie, czy do posta nowienia Sądu Okręgowego w W. z 5 lipca 2021 r. zostało sporządzone uzasadnienie (załączone do skargi postanowienie go nie zawiera) – jeśli zostało sporządzone – doręczenie jego odpisu lub kopii poświadczonej za zgodność z orygi- nałem wraz z czterema kopiam i; 2) udokumentowanie – poświadczając za zgodność z orygi- nałem – dat y doręczenia postanowienia Sądu Okręgowego w W . z 27 listopada 2020 r. wraz z czterema kopiami; 3) wyjaśnienie, w jakim brzmieniu zaskarżone zostały przepisy kwestio- nowane w petitum skargi konstytucyjnej, wraz ze wskazaniem właściwych pozycji Dziennika Ustaw; 4) wskazanie, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącej wynikające z art. 45 ust. 1 i art. 2 Konstytucji – i w jaki sposób – zostały naruszone; 5) uzasadnienie zarzutu nie- zgodno ści kwestionowanych przepisów ze wskazanymi konstytucyjnymi wolnościami lub prawami zgodnie z punktem 4 niniejszego zarządzenia, z powołaniem argumentów lub dowo- dów na ich poparcie. W piśmie procesowym z 3 stycznia 2022 r. (data nadania) pełnomocnik skarż ącej ustosunkował się do powyższego wezwania. Wskazał, że postanowi enie Sądu Okręgowego w W. z 27 listopada 2020 r. doręczono mu 14 grudnia 2020 r. W ocenie skarżącej „[z]askarżone przepisy ustawy naruszają art. 45 Konstytucji (…) [z]arówno ograniczając dostęp do sądu bez uzasadnionej przyczyny merytorycznej – tworząc nieprzewidzianą w Konstytucji przesłankę ograniczającą możliwość zaskarżenia orzeczenia, jak i prowadząc do nieuzasadnionej zwłoki w toku postępowania. W ten sposób naruszają wolność obywate lską prawa do sądu. Ponadto (…) naruszają art. 2 Konstytucji, stojąc w sprze czności z zasadą państwa prawnego, likwidując utrwalone w tradycji i historii pol- skiego prawa rozwiązanie umożliwiające złożenie zaskarżenia w okresie wyznaczonym przez racjonalne granice zdarzeń prawnych (powstani a aktu władzy sądowniczej z jednej strony a z drugiej końcowego terminu dla złożenia odwołania, niezbędnego do zakończenia toku odwoławczego i zrealizowania aktu władzy sądowniczej drug iej instancji)” (s. 5 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393, ze zm.; dalej: u.o .t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia o na określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. OTK ZU B/2023 Ts 237/21 poz. 201 3 2. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji k ażdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjneg o w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W orzecznic- twie Trybun ału podkreśla się, że orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji , ma być „rozstrzygnięciem kształtującym w sposób bezpośredni lub pośredni sytuację prawną skar żącego w zakresie przysługujących mu praw lub wolności zagwarantowanych w Konsty- tucji ” (por. postanowienie TK z 13 października 1998 r., sygn. Ts 117/98, OTK ZU nr 3/1999, poz. 43). Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skarga konstytucyjna może być wniesiona po wy- czerpaniu drogi prawnej, o ile droga ta jest przewidziana, w ciągu 3 miesięcy od dnia dorę- czenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego roz- strzygnięcia. Początek biegu terminu do wniesienia skargi konstytucyjnej wyznaczają zatem, w myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, dwa elementy: wyczerpanie przez s karżącego drogi prawnej oraz doręczenie skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecz- nego rozstrzygnięcia. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału obie te przesłanki powinny być odczytywane łącznie w t ym sensie , że skarżący przed wniesi eniem skargi konstytucyjnej zo- bowiązany jest skorzystać ze zwykłych środków zaskarżenia przysługujących mu w ramach drogi prawnej (zob. postanowieni e TK z 2 listopada 2018 r., sygn. Ts 34/18, OTK ZU B/2018, poz. 36) . Skarżąca jako ostateczne orzeczenie , w rozumieniu art. 7 9 ust. 1 u.o.t.p.TK, wskazała postanowi enie Sądu Okręgowego w W. z 5 lipca 2021 r. (sygn. akt […] ), które zostało jej doręczone 22 lipca 2021 r. Trybunał zauważa jednak, że rozstrzygnięciem kształtującym osta- tecznie sytuacj ę prawną skarżąc ej było postanowi enie Sądu Okręgowego w W. z 27 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) o odrzuceniu zażalenia na postanowienie Sądu Rejonowego w W . z 25 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ) , zas ą dzające zwrot kosztów zastępstwa procesowego. W momencie jego wydania n astąpiła bowiem konkretyzacja sytuacji prawnej skarżącej w sposób uzasadniający przyjęcie tezy o wystąpieniu bezpośredniego i konkretnego narusze- nia przysługującego jej prawa do zaskarżania orzeczeń, którego ochrony domaga się w trybie wniesionej skargi ko nstytucyjnej. Złożenie przez skarżącą kolejnego zażalenia było z aś bez- celowe (nie mogło doprowadzić do zmiany jej sytuacji prawnej), bowiem wymóg wyczerpa- nia drogi prawnej został spełniony w momencie uzyskania postanowi enia Sądu Okręgowego w W. z 27 listop ada 2020 r. Konsekwencją nieprawidłowego uznania za ostateczne orzeczenie postanowienia Sądu Okręgowego w W. z 5 lipca 2021 r. było przekroczenie trzymiesięcznego terminu do wnie- sienia skargi konstytucyjnej określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. B ieg t erminu do wniesie- nia skargi konstytucyjnej rozpoczął się bowiem w dniu doręczenia skarżącej postanowienia Sądu Okręgowego z 27 listopada 2020 r. (tj. 14 grudnia 2020 r. ) . Rozpatrywaną skargę kon- stytucyjną wniesiono zaś 13 września 2021 r. (data nadania) , c o bezspornie o znacza, że uczy- ni ono to z e znacznym przekroczeniem wskazanego wyżej terminu. Powyższa okoliczność – w myśl art. 61 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK – stanowi samodzielną podstawę odmowy nadania analizowanej skardze konstytu- cyjnej dalszego biegu. W związku z powyższym postanowiono jak w sentencji. OTK ZU B/2023 Ts 237/21 poz. 201 4 POUCZENI E Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżąc e j przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na niniejsze postanowienie w terminie siedmiu dni od daty jego doręczenia.