Ts 239/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 23 sierpnia 2017 r. Pozycja 166 POSTANOWIENIE z dnia 20 czerwca 2017 r. Sygn. akt Ts 239/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R.P. w sprawie zgodności: art. 22 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.) z art. 32 ust. 1 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstyt ucyjnego 17 listopada 2016 r. (data nadania) R.P. (dalej: skarżący ) postawił zarzut niezgodności art. 22 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postę powania karnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1749, ze zm.; dalej: k.p.k.) w zakresie, w jakim nie dopuszcza do zawieszenia toczącego się postępowania karnego ze względu na inne toczące się postępowanie cywilne lub administracyj ne lub sądo- woadministracyjne , którego przedmiotem ustalenia jest okoliczność stanowiąca w postępo- waniu karnym jedno ze znamion zarzucanego czynu zabronionego, z art. 45 ust. 1 Konstytu- cji. Zdaniem skarżącego art. 22 § 1 k.p.k. jest ponadto sprzeczny z art. 32 ust. 1 Konstytu- cji, jako że pozbawia faktycznie prawa do rozpoznania sprawy cywilnej przez Sąd Najwyższy z uwagi na związanie sądu cywilnego prawomocnym wyrokiem skazującym , od którego nie przysługuje kasacja. Sytuacja ta występuje w przypadku, w którym postepowanie karne koń- czy się prawomo cnym wyrokiem skazującym na karę inną niż kara pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania , zaś ustalenie, że doszło do wyczerpania znamienia czynu zabronionego stanowi de facto rozstrzygnięcie sprawy cywilnej, co do której toczy się równocześnie z postępowaniem karnym postę powanie cywilne, w któr ym dopuszczalne było- by wniesienie skargi kasacyjnej. Skargę konstytucyjną wniesiono na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego. Przed Sądem Okręgowym w P . toczy się postępowanie w sprawie przeciwko ska rżącemu oskarżonemu o realizację znamion typu z art. 278 § 1 i art. 284 § 1 w zw. z art. 11 § 2 w zw. z art. 294 § 1 w zw. z art. 12 Kodeksu karnego. Skarżący , kwestionując OTK ZU B/2017 Ts 239/16 poz. 166 2 przedstawione w sprawie zarzuty , wskazuje, że przedmiot czynności wykonawczej , tj. hałdy odpadów wydobywc zych nie stanowiły własności ani Skarbu Państwa ani gminy S ., tylko poprzednika prawnego skarżącego. W związku jednak z problemami z udokumentowaniem własności przedmiotowych nieruchomości skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w Ł . prze- ciwko Skarbowi Państw a i Gminie S. z powództwem o ustalenie prawa własności tychże hałd. Ponadto z ostrożności procesowej skarżący wystąpił do Sądu Rejonowego w P. z wnio- skiem o stwierdzenie nabycia przedmiotowych hałd przez poprzednika prawnego skarżącego. W sprawie własności nieruchomości , na których położone są hałdy, toczą się ponadto postę- powania administracyjne. W związku z istniejącymi niejasnościami i wszczętymi w celu ich wyjaśnienia postę- powaniami cywilnymi i administracyjnymi skarżący wniósł, na podstawie art. 22 k. p.k., w toczącej się przeciwko niemu sprawie karnej wniosek o zawieszenie postępowania karnego do czasu zakończenia wskazanych we wniosku postępowań cywilnych i administracyjnych. Postanowieniem z lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w P. oddalił wniosek o zawieszen ie post ę po- wania oraz o skierowania pytania prawnego do T rybunału Konstytucyjnego w sprawie zgod- ności art. 22 § 1 k.p.k. z Konstytucją RP w zakresie, w jakim przepis ten nie dopuszcza za- wieszenia postępowania karnego z uwagi na inne toczące się postępowania . Wy stąpienie z w nioskiem uzasadniało to, że znamieniem zarzucanych czynów był zabór lub przywłasz- czenie cudzej rzeczy ruchomej, a spory co do tego, kto jest właścicielem (a zatem , czy rze- czywiście była to rzecz cudza) toczą się przed są dami cywilnymi i administracyjnymi. Zda- niem skarżącego taką sytuację można zaliczyć do katalogu okoli czności stanowiących długo- trwałą przeszkodę prowadzenia postę powania, albowiem ani s ąd karny , ani przepisy k.p.k. nie są właściwe do rozstrzygania okoliczności, które należą ze swej natury do właściwości sądu cywilnego. Wskutek wniesienia zażalenia na powyższe rozstrzygnięcie Sąd Apelacyjny w Ł . postanowieniem z sierpnia 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Z wydaniem wskazanych rozstrzygnięć skarżący wiąże narusz enie prawa do rozpo- znania sprawy przez właściwy sąd , tj. sąd cywilny. Z art. 45 ust. 1 Konstytucji wynika, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależ- ny i bezstronny sąd . Zdaniem skarżącego sąd karny nie jest sądem właściwym do rozstrzy- gnięcia tego, czy przedmiotem czynności wykonawczej zarzucanego mu czynu zabronionego była cudza rzecz ruchoma , szczególnie że sytuacja faktyczna i prawna jest bardzo skompli- kowana i stanowi przedmiot roz strzygnięcia toczących się postępowań cywilnych i admini- stracyjnych. W uzasadnieniu postawionego zarzutu skarżący wskazuje na specjalizację sę- dziów orzekających w sądzie cywilnym lub administracyjnym, jak też na odrębności w zakre- sie procedury karnej i cywilnej (sądowoadministracyjnej). Zarządzeniem z 13 grudnia 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnie- nia braków wniesionej skargi konstytucyjnej przez m.in. nadesłanie pełnomocnictwa szcze- gólnego do w niesienia skargi konstytucyjnej oraz nades łanie postanowienia Sądu Okręgowe- go w P. z lipca 2016 r. Braki zostały uzupełnione w ustawowym terminie. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: ustawa o TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjo- wane rozpatrywaną skargą nie zostało zakończone przed 3 stycznia 2017 r., tj. dniem wejśc ia w życie ustawy o TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określa- j ą przepisy ustawy o TK. OTK ZU B/2017 Ts 239/16 poz. 166 3 Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy o TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo- znaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowani u – już w początkowej fazie po- stępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybu- nał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna, a także gdy zachodzą oko- liczności, o których mowa w art. 59 ust. 1 pkt 2 -4 ustawy o TK. Art. 79 ust. 1 Konstytucji stanowi, że przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji p ublicznej orze- kły ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w ustawie zasadniczej. Skarżący naruszenie prawa do sądu upatruje w rozpoznaniu sprawy, której przedmio- tem było ustalenie, kto jest właścicielem rzeczy ruchom ej w postę powaniu karnym, podczas gdy to sąd cywilny (względnie sąd administracyjny) jest – zdaniem skarżącego – sądem wła- ściwym w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. Orzeczeniem , z wydaniem którego wiąże naruszenie tego prawa, jest postanowienie odmawi ające zawieszenia postę powania karnego do czasu zakończenia toczących się postępowań cywilnych i administracyjnych mających na celu ustalenie właściciela nieruchomości , na których położone są hałdy odpadów pogórni- czych. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że wskazane przez skarżą cego orzeczenie nie przesądzało o tym, kto jest właścicielem spornych nieruchomości (a w konsekwencji związa- nych z nimi rzeczy ruchomych), a zatem nie można przyjąć, że doszło już do naruszenia pra- wa do sądu właściwego w rezultacie wyrokowania o kwestii cywilnoprawnej przez sąd karny . Oczywiste jest bowiem to, że s ąd karny w sprawie skarżącego nie rozstrzygnął jeszcze o tym , kto jest właścicielem spornej nieruchomości, a dopiero z wydaniem takiego orzeczenia można by wiązać naruszenie prawa do sądu właściwego, w opisany przez skarżącego sposób . Sama odm owa zawieszenia postępowania karnego, jako że nie rozstrzyga o kwestii zaliczanej przez skarżącego do właściwości sądów cywilnych, nie może prowadzić do naruszenia prawa do sądu właściwe go. Tym samym uznać należy, że wniesienie skargi konstytucyjnej na tym eta- pie postę powania karnego było przedwczesne, gdyż nie doszło jeszcze do naruszenia konsty- tucyjnego prawa do sądu właściwego . Wobec powyższego Trybunał Konstytucyjny , na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy o TK, odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 ustawy o TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty doręczenia te go postanowienia