Ts 241/14

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 stycznia 2016 r. Pozycja 47 POSTANOWIENIE z dnia 12 stycznia 2016 r. Sygn. akt Ts 241/14 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Sławomira Wronkowska - Jaśkiewicz – przewodnicząc a Stanisław Biernat – sprawozdawca Stanisław Rymar , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 25 listopada 2014 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej A.M., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej z 1 września 2014 r. (data nad ania) A.M. (dalej: skarżąc y, podatnik) wni ósł o stwierdzenie niezgodności art. 22 ust. 1e pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, ze zm.; dalej: ustawa podatkowa) z art. 64 ust. 1 i 3 w związ ku z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 84 i art. 217 Kon- stytucji oraz art. 30b ust. 1, ust. 2 pkt 5 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 9 i w związku z art. 22 ust. 1e pkt 1 ustawy podatkowej z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust.1 Konstytucji. Zdaniem skarżące go art. 22 ust. 1e pkt 1 ustawy podatkowej narusza konstytucyjne prawo ochrony własności (w ywodzone z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 84 i art. 217 Konstytucji) w zakresie, w jakim pozwala na utożsamienie pojęć „wartość początkowa przedmiotu wkładu” oraz „wartość początkowa środka trwałego”. Natomiast art. 30b ust. 1, ust. 2 pkt 5 w związku z art. 17 ust. 1 pkt 9 i w związku z art. 22 ust. 1e pkt 1 ustawy podatkowej w zakresie, w jakim prowadzą do opo datkowania dochodu, w sytuacji gdy nie powstaje realne przysporzenie majątkowe stanowi niedopuszczalną ingerencję w prawo własności skarżące go (chronione na podstawie art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 21 , art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji). Sk arżąc y naruszenie swych praw konstytucyjnych wiąże przy tym z faktem, że ustawa podatkowa przewiduje sytuacje, w których wniesienie niepie- niężnego wkładu (w postaci innej niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część korzy- sta ze zwolnienia podatkowego) przy założeniu równej wartości przedmiotu wkładu i wartości nominalnej obejmowanych udziałów jest zdarzeniem neutralnym podatkowo, a opodatkowa- nie przesunięte jest na moment sprzedaży udziałów (art. 24 ust. 8a ustawy podatkowej). Postanowieniem z 25 listopada 2014 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał stwierdził, że sformułowane w skardze OTK ZU B/2016 Ts 241/14 poz. 47 2 zarzuty są oczywiście bezzasadne , a okoliczność naruszenia istoty prawa własności przez zakwestionowane przepisy nie została przez skarżąc ego uzasadniona w sposób wystarczający. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżące go wniósł w ustawowym terminie zażalenie. W złożonym środku odwoławczym skarżąc y ponownie przytoczył argumenty , które w jego ocenie świadczą o nieko nstytucyjności zaskarżon ych regulacji. W szczególności podkreślił, że z zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa wynika, iż niejasne przepisy podatkowe stanowią naruszenie konstytucyjnych ograniczeń ingerowania w prawo własności. W konsekwencji interpretowanie tych przepisów powinno odbywać się z perspektywy podatnika. Naruszenie prawa własności w sp r awie skarżące go polegało na zobowiązaniu go do zapłaty podatku od dochodu, który nie powstał. Skarżący nie zgodził się także ze stanowiskiem T rybunału odnośnie do nienależytego uzasadnienia zarzutów skargi konstytucyjnej. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 138 w zw. z art. 139 ustawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 1064; dalej: ustawa o TK z 2015 r.) z dniem 30 sierpnia 2015 r. utraciła moc ustawa z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.; dalej: ustawa o TK). Zgodnie z art. 134 pkt 1 ustawy o TK z 2015 r. w sprawach wszczętych i niezakońc zonych przed dniem wejścia w życie ustawy w postępo- waniu przed Trybunałem w zakresie dotyczącym wstępnego rozpoznania stosuje się przepisy dotychczasowe, tzn. przepisy ustawy o TK. Rozpatrywana skarga konstytucyjna została wnie- siona przed dniem wejścia w ż ycie ustawy o TK z 2015 r., dlatego do jej wstępnej kontroli – także na etapie zażalenia – zastosowanie mają przepisy ustawy o TK. Zgodnie z art. 36 ust. 4 ustaw y o TK skarżącemu przysługuje prawo wni esienia zaża- lenia na postanowie nie Trybunału Konstytucyj nego o odmowie nadania dalszego biegu skar- dze konstytucyjnej. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 25 ust. 1 pkt 3 lit. b w związku z art. 36 ust. 6 i 7 oraz w związku z art. 49 ustawy o TK ). Trybunał Kon stytuc yjny bada w szczególności, czy w zaskarżon ym postano- wieni u prawidłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. Oznacza to, że na etapie rozpoznania zażalenia Trybunał analizuje przede wszystkim te zarzu- ty, które mogą pod ważyć trafność ust aleń przyjętych za podstawę zaskarżonego rozstrzygnię- cia. Trybunał stwierdza, że p ostanowienie z 25 listopada 2014 r. jest prawidłowe, a zarzuty postawione w zażaleniu (stanowiące w istocie powtórzenie argumentacji skargi konstytucyj- nej) nie zasługują na uwzględnienie. Wniesion y środek odwoławczy w żadnej mierze nie podważył bowiem argumentacji przedstawionej w zaskarżon ym postanowieniu. Trybunał podkreśla, że zgodnie z zasadą skargowości obowiązującą w postępowaniu przed Trybunałem Kons tytucyjnym podmiot kierujący do Trybunału skargę bądź zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sam określa granice, w ramach których sprawa podlega rozpoznaniu. Artykuł 66 ustawy o TK wyklucza w tym zakresie ja- kąkolwiek aktywność Trybunału. Rola tego organu została ograniczona do oceny argumenta- cji przedstawionej we wnoszonych pismach procesowych. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego sformułowane w zażaleniu zarzuty nie podwa- żają ustaleń dokonanych w z akwestionowanym postanowieniu, a treść przedstawionych przez skarżąc ego racji nie zasługuj e na uwzględnienie. Zażalenie stanowi bowiem jedynie powtó- rze nie tez skargi konstytucyjnej, które w sposób wyczerpujący zostały poddane ocenie Try- bunału, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonego postanowienia. Trybunał podkre- śla, że podstawą zażalenia powinien być zarzut dotyczący uchybień, do których – zdaniem skarżące go – doszło przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Przedstawioną przez skar- OTK ZU B/2016 Ts 241/14 poz. 47 3 żąc ego argumentacj ę w tym zakresie należało uznać za niewystarczającą do podważenia pra- widłowości postanowienia z 25 listopada 2014 r. Trybunał przypomina, że w związku z zasadą władztwa daninowego ustawodawodaw- cy przysługuje szeroka swoboda decyzji i wyboru pomiędzy różnymi konstrukcjami zobowią- za ń podatkowych w zależności od przyjmowanych kierunków realizacji polityki gospodarczej państwa. System podatkowy powinien bowiem zapewnić gromadzenie dochodów państwa, umożliwiających realizację wydatków publicznych, wpływanie na gospodarcze, socjalne i sp ołeczne zachowania podatników. Z konstytucyjnej zasady władztwa daninowego wynika przede wszystkim możliwość decydowania, jaki stan faktyczny prowadzi do powstania obo- wiązku (i zobowiązania) podatkowego (zob. wyrok TK z 19 czerwca 2012 r., P 41/10, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 65). Ustawodawca waży bowiem potrzeby państwa i społeczeń- stwa oraz obowiązki nakładane na organy państwa Konstytucją oraz ustawami i stosownie do skali owych potrzeb, zgodnie z wolą polityczną, musi zadbać o środki na ich sfinansowanie . W konsekwencji Trybunał wyraża pogląd, zgodnie z którym wartością konstytucyjną jest nakaz ochrony równowagi budżetowej i stanu finansów publicznych. Od zapewnienia tychże zależy zdolność państwa do działania i rozwiązywania jego różnorodnych interesów (zob. wyrok TK z 19 lipca 2007 r., K 11/06, OTK ZU nr 7/A/2007, poz. 81). Natomiast „za wybór właściwych metod i celów działania parlament ponosi odpowiedzialność przed swoim elektoratem” (por. wyrok TK z: 25 listopada 1997 r., K 26/97, OTK ZU nr 5-6/1997, poz. 64 i powołane tam wcześniejsze orzeczenia TK). Swoboda przysługująca ustawodawcy jest jesz- cze większa w zakresie kształtowania systemu ulg i zwolnień podatkowych (zob. np. wyroki TK z 25 listopada 1997 r., K 26/97 i 26 października 2010 r., K 58/07, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 80). Następstwem swobody, jaką ustawodawca ma w kształtowaniu prawa daninowego, jest ograniczenie kompetencji Trybunału, który nie jest uprawniony do oceny celowości po- szczególnych rozwiązań przyjmowanych przez ustawodawcę , w tym w sz czególności wyso- kości nakładanych danin. Kwestia politycznej lub ekonomicznej zasadności rozwiązań wpro- wadzonych w tym zakresie (np. ocena zasadności uwzględnienia bądź nieuwzględnienia da- nego kosztu w katalogu kosztów uzyskania przychodu określonym przez ustawodawcę w ustawie podatkowej, ocena opodatkowania czynności prawnej, która nie doprowadziła do powstania dochodu) pozostaje w zasadzie poza kognicją Trybunału (zob. wyrok TK z 27 lu- tego 2002 r., K 47/01, OTK ZU nr 1/A/2002, poz. 6), który może ingerować w tę sferę tylko wówczas, gdy unormowania ustawowe poddawane kontroli w sposób oczywisty godzą w normy, zasady lub wartości konstytucyjne (zob. wyrok TK z 18 listopada 2014 r., K 23/12 OTK ZU nr 10/A/2014, poz. 113). Jednocześnie samo zobowiązanie podmio tu do ponoszenia okre ślonych ciężarów finansowych na cele publiczne nie stanowi niedopuszczalnej ingerencji w jego sferę majątkową, zwła szcza w konstytucyjnie chronione prawo własności (zob. np. wyroki TK z: 30 stycznia 2001 r., K 17/00, OTK ZU nr 1/2001, poz. 4; 22 maja 2002 r., K 6/02, OTK ZU nr 3/A/2002, poz. 33; 29 listopada 2006 r., SK 51/06, OTK ZU nr 10/A/2006, poz. 156). Trybunał Konstytucyjny nie ma także podstaw do ingerencji, gdy ustawodawca wybrał jeden z możliwych wariantów uregulowania danej k westii, nawet w razie wątpliwości, czy wybrał wariant najlepszy” (zob. wyrok TK z 17 listopada 2010 r., SK 23/07, OTK ZU nr 9/A/2010, poz. 103). Wziąwszy powyższe pod uwagę , Trybunał w obecnym składzie uznał, że skarżąc y nie podważył przesłanek odmowy na dania dalszego biegu skardze konstytucyjnej, i – na podsta- wie art. 49 w związku z art. 36 ust. 7 ustawy o TK – zażalenia nie uwzględnił.