Ts 247/16

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 25 stycznia 2018 r. Pozycja 13 POSTANOWIENIE z dnia 6 grudnia 2017 r. Sygn. akt Ts 247/16 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Tuleja, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej D.R. i K.R. w sprawie zgodności: art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) z: 1) art. 64 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 21 , art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 21 ust. 2 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, 3) art. 1 pierw szego protokołu dodatkowego do Europejskiej k onwencji o ochro- nie praw człowieka i podstawowych w o lności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284) w zw. z art. 64 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej, 4) Preambułą , art. 17 pkt 1, art. 20 i art. 21 pkt 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202, str. 389) w zw. z art. 64 Konstytucji Rze- czypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: 1) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bi eg w zakresie badania zgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nierucho mościami (Dz . U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.) z: art. 64 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstyt ucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 21 ust. 2 w zw. z Prea mbułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji Rzeczy- pospolitej Polskiej, 2) odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej w pozostałym zakre- sie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału K onstytucyjnego 29 listopada 2016 r. (data nadania) D.R. i K.R. (d alej: skarżący) zakwestionowali zgodność art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nierucho- OTK ZU B/2018 Ts 247/16 poz. 13 2 mościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.; dalej: u.g.n.) w zakresie, w jakim uniemożli- wia ją dochod zenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13, ze zm.; dalej: dekret), z: po pierwsze, art. 64 w zw. z Preambułą, ar t. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji; po drugie, art. 21 ust. 2 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konsty- tucji; po trzecie, art. 1 pierwszego pro tokołu dodatkowego do Europejskiej konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284; dalej: konwencja) w zw. z art. 64 Konstytucji; po czwarte, Pream- bułą, art. 17 pkt 1, art. 20 i art. 21 pkt 1 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 202, str. 389; dalej: karta) w zw. z art. 64 Konstytucji. Sk arga konstytucyjna została wniesiona w związku z następującą sprawą. Skarżący są następcami prawnymi A .R. , który od 1936 r. był właścicielem nieruchomości położonej w K. (objętej księgą wieczystą K., Tom I, karta 1, p rowadzoną przez Sąd Rejonowy w G.). Nieru- chomość ta, na podstawie art. 2 ust. 1 dekretu , została z mocy prawa przejęta na własność przez Skarb Państwa, a 26 października 1946 r. Skarb Państwa wpisano jako właściciela do księgi wieczystej. Skarżący wystąpili do Starosty G . o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wskazaną wyżej nieruchomość. Starosta w decyzji ze stycznia 2014 r. odmówił uwzględnienia wniosku. Wojewoda, po rozpatrzeniu od wołania skarżących, w decyzji z kwietnia 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skarżący wywiedli od decyzji organu drugiej instancji skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjn y w P. w wyroku z sierpnia 2014 r. uchylił decyzje organów obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił jednak stanowiska sądu pierwsze j instancji o wadliwości zaskarżonych decyzji i w wyroku z sierpnia 2016 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz oddalił skargę. W zarządzeniu sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2017 r. skarżący zo- stali wezwan i do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi konstytucyjnej przez wska- zanie naruszonych konstytucyjnych praw podmiotowych, o których rozstrzygały orzekające w sprawie organy i sądy administracyjne, a także przez wyjaśnienie, w jaki sposób art. 112 ust. 2, art. 128 ust. 1 oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. narusza ją prawa podmiotowe skarżących wynikające z przywołanych w skardze wzorców kontroli. Skarżący udzielili odpowiedzi na wezwanie w piśmie z 25 września 2017 r. (data nada- nia). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 grudnia 2016 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym oraz ustawę o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. poz. 2074) do postępowań przed Try- bunałem wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK) stosuje się przepisy tej ustawy. Skoro postępowanie zainicjowa- ne analizowaną skargą nie zostało zakończone do 3 stycznia 2017 r., tzn. dnia wejścia w życie u.o.t.p. TK, to zarówno wstępne, jak i merytoryczne rozpoznanie tej skargi określają przepisy u.o.t.p. TK. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej jest ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach albo o obowiązkach skarżącego określonych w Kon- stytucji. Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.o.t.p. TK skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpo- OTK ZU B/2018 Ts 247/16 poz. 13 3 znaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona okre- ślonym przez prawo wymaganiom, a także czy nie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 59 ust. 1 u.o.t.p. TK. 3. W ocenie Trybunału analizowana skarga konstytucyjna w zakresie badania zgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. z art. 64 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, a także art. 21 ust. 2 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, spełnia wymagania formalne wynikające z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 i art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK. 3.1. Skargę konstytucyjną sporządził i wniósł radca prawny , który załączył do skargi stosowne pełnomocnictwo. 3.2. Skarżący wyczerpali przysługującą im drogę prawną, ponieważ wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z sierpnia 2016 r. jest prawomocny i nie przysługują od niego żadne zwyczajne środki zaskarżenia. 3.3. Trybunał stwierdza też, że skarżąc y dochowali trzymiesięcznego terminu do wnie- sienia skargi, zastrzeżonego w art. 77 ust. 1 ustawy o TK. Wyrok Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego z sierpnia 2016 r. zost ał doręczon y pełnomocnikowi skarżących 19 września 2016 r., a s kargę wniesiono 29 listopada 2016 r. 3.4. Przedmiotem zarzutu skarżący uczyni li art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. zarzucając im niezgodność z art. 64 w zw. z Pr eambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji, a także art. 21 ust. 2 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji. Skarżący wskazali, że ich poprzednikom prawnym odebrano własność nieruchomości w drodze wywłaszczenia, a skarżący zostali pozbawieni prawa do słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Ich zdaniem kwestionowane przepisy są niekonstytucyjne, gdyż uniemożliwiają dochodzenie odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstaw ie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Z tego powodu naruszają prawo do równiej ochrony własności, innych praw majątkowych i prawa dziedziczenia oraz prawo do uzyskania odszkodowania za wywłaszczenie. 3.5. W ocenie Trybunału skarżący w zakresie analizowanego z arzutu prawidłowo okre- ślili przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK), wskazali, które przysługujące im konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – ich zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK), a także należycie uzasadnili sfo rmuł owane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 3.6. Skoro złożona skarga w zakresie zarzutu niezgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. z art. 64 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 21, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konsty tucji, a także art. 21 ust. 2 w zw. z Preambułą, art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 Konstytucji spełnia wyma gania przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okoliczności określone w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK, to – na podstawie art. 61 ust. 2 tej ustawy – zasadne było nadanie jej dalszego biegu. 4. Skarga konstytucyjna w zakresie niezgodności art. 128 ust. 1, art. 129 ust. 5 pkt 3 i art. 112 ust. 2 u.g.n. z art. 1 konwencji w zw. z art. 64, a także Preambułą, art. 17 pkt 1, OTK ZU B/2018 Ts 247/16 poz. 13 4 art. 20, art. 21 pkt 1 karty w zw. z art. 64 Konstytucji, nie spełnia natomiast wymogów for- malnych, co przesądza o konieczności odmowy nadania jej dalszego biegu. Z godnie z treścią art. 79 Konstytucji podstawą skargi może być wyłącznie naruszenie przez zaskarżone przepisy wolności lub praw określonych w Konstytucji. W trybie skargi konstytucyjnej niedopuszczalne jest badanie zgodności zaskarżonego przepisu z umowami międzynarodowymi. Przepisy konwencji nie mogą zatem być wzorcem kontroli w takim po- stępowaniu (zob. wyroki TK z: 17 grudnia 2003 r., SK 15/02, OTK ZU nr 9/A/2003, poz. 103; 7 marca 2005 r., P 8/03, OTK ZU nr 3/A/2005, poz. 20; 20 listopada 2007 r., SK 57/05, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 125 oraz 6 października 2009 r., SK 46/07, OTK ZU nr 9/A/2009, poz. 132). Niedopuszczalne jest także badanie przez Trybunał zgodności przepi- sów ustaw z normami zawartymi w karcie. Z uwagi na powyższe Trybunał postanowił od- mówić nadania skardze dalszego bie gu w zakresie badania zgodności zaskarżonych przepi- sów z przepisami konwencji i karty. Zgodność kwestionowanych przepisów z art. 64 Konstytucji, z którym skarżący powią- zali przepisy konwencji i karty, będzie natomiast poddana kontroli Trybunału w zakresie, w jakim skardze nadano dalszy bieg. Mając na uwadze powyższe, Trybunał postanowił jak w sentencji.