Ts 27/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 12 listopada 2020 r. Pozycja 365 POSTANOWIENIE z dnia 3 września 2020 r. Sygn. akt Ts 27/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej N. W. o zbadanie zgodności: art. 632 pkt 2 w związku z art. 616 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1987, ze zm.) w związku z § 15 ust. 2 w związku z § 11 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedli- wości z dnia 22 paź dziernika 2015 r. w sprawie opł at za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.) w zakresie, w jakim „ograniczają możli- wość przyznania osobie, wobec której umorzono postępowanie karne, zwrot poniesionych kosztów wynagrodzenia obrońcy jedynie do wysokości stawki mi- nimalnej” z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- skiej, p o s t a n a w i a : nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . U Z ASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 3 lutego 2020 r. (data na dania) N. W. (dalej: skarżąc y ), reprezentowan y przez adwokata ustanowionego peł- nomocnikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle n astępującego stanu fak- tycznego. P ostanowieniem z 26 czerwca 2019 r. (sygn. akt […] ) umorzono wobec skarżącego, po dejrzewanego o popełnienie czynów z art. 231 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Ko- deks karny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1950) i inne, ś ledztwo , uznając, iż nie popełnił on zarzuca- nych mu przestępstw. W nioskiem z 28 sierpnia 2019 r. (data pisma) skarżący w niósł o przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty w wysokości 3 600 zł tytułem zwrotu kosztów obrony w wyżej wymienionej sprawie karnej , zakończonej postanowieniem o umorzeniu postępowania przy- gotowawczego w fazie in personam . Postanowieniem z 13 wrz eśnia 201 9 r. (sygn. akt […] ) Prokurator Prokuratury Okrę- gowej w P. przyznał na rzecz skarżą cego kwotę w wysokości 600 zł. Uzasadniając podjęte OTK ZU B/2020 Ts 27/20 poz. 365 2 stanowisko wskazał, że zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, ze zm.; dalej: rozporządzenie) „ w sprawach niewymagających przeprowadzenia rozprawy – a do takich należą postępowania karne zakończone na etapie postępowania przy- gotowawczego, ustala się w wysokości równej stawce minimalnej, co na gruncie niniejszej sprawy – oznacza kwotę 600 zł, wobec prowadzenia postępowania przygotowawczego w formie śle dztwa. Podkreślenia wymaga, iż § 16 przywoł ywanego rozporządzenia dotyczy możliwości miarkowania w ysokości opłaty (aż do sześciokrotnej wartości stawki minimaln ej) w przypadku złożenia stosow nego wniosku, jednakże – jak należy uznać – tyl ko w sprawach, które przeszły w fazę postępowania jurysdykcyjnego” ( postanowienie, s. 2). Od wym ienionego wyżej post anowienia skarżący, pismem z 30 września 2019 r., zło żył zażalenie do Sądu Rejono wego w S. (dalej: Sąd Rejonowy), który postanowieniem z 2 sty cznia 2020 r. (sygn. akt […] ) utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy, podzielając w pełni argumentację w nim zawar tą. Z askarżone przepisy , zdaniem skarżącego, naruszają zasadę demokratycznego państwa prawnego – w tym zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz prawo do obrony (art. 42 ust. 2 K on - stytucji). W ocenie skarżącego „osoba, wobec której umo rzono postępowanie karne, a która poniosła koszty swej obrony w wysokości wyższej niż stawka minimalna, w myśl zaskar - żonych przepisów nie otrzymuje pełnego zwrotu poniesionych kosztów obrony, co prow adzi do swoistego finansowego «ukarania» osób niewinnych i musi być uznane za sprzeczne z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, a zatem za godzące – w tym aspekcie – w art. 2 Konstytucji RP. Jednocześnie zaskarżone przepisy prowadzą do nieuzasadnionego n ierów - nego traktowania osób o tożsamym statusie procesowym, co narusza wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości, ponieważ wyłącznie osoby, wobec których umorzono postępowanie karne, a których koszty ustanowienia obrońcy były niższe lub rów ne wysokości stawek minimalnych, mogą otrzymać zwrot tych kosztów w całości. Nadto przepisy te naruszają wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadę równości między osobami, wobec których postępowanie zostało umorzone na etapie śledztwa, a osobami, w obec których postępowanie zostało umorzone po przeprowadzeniu rozprawy. Te drugie mogą liczyć na zwrot kosztów obrony w wysokości 6 - krotności stawki minimalnej” (skarga, s. 5 - 6). Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 30 kwietnia 2020 r. skarżącego wezwano do usunięcia braków formaln ych wniesionej skargi przez: 1) doręczenie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa szczególnego, upoważniającego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz repreze ntowania skarżącego w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, z dokładnym wskazaniem sprawy, do której zostało udzielone wraz z czterema kopiami; 2) prawidłowe wskazanie aktu normatywnego, którego przepisom, wymienionym w petitum skargi (tj. art. 632 pkt 2 w zwią - zku z art. 616 § 1 pkt 2), skarżący zarzuca niezgodność z Konstytucją, wraz z podaniem właściwych pozycji Dziennika Ustaw. Pismem z 13 maja 2020 r. (data nadania) skarżący usunął braki formalne skargi w ustawowym terminie. Trybunał Kon stytuc yjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na po siedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu OTK ZU B/2020 Ts 27/20 poz. 365 3 skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona wymaga n ia przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okol iczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. Trybunał zwraca uwagę, że z uzasadnienia skargi konstytucyjnej i pisma procesowego usuwającego jej braki wynika, że kwestionowane przez skarżącego przepisy naruszają zasadę demokratycznego państwa prawnego – w tym zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Kon sty tucji), zasadę równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz prawo do obrony (art. 42 ust. 2 Konstytucji). Na skargę konstytucyjną – jak zauważa Trybunał – składa się cała wyrażająca ją treść, a w petitum skargi następuje jedynie usystematyzowanie wątpliwości oraz wskazanie kluczowych w tym względzie wzorców kontroli (zob. wyroki TK z: 8 lipca 2002 r., sygn. SK 41/01, OTK ZU nr 4/A/20 02, poz. 51; 24 lutego 2009 r., sygn. SK 34/07, OTK ZU nr 2/A/2009, poz. 10). W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki przekazania jej do meryto- rycznego rozpoznania , albowiem: 1) skargę sporządził adwokat, który przedłożył pełnomocni ctwo szczególne do sporzą- dzenia i wniesienia tego środka prawnego, a także do reprezentowania skarżącego w postę- powaniu przed Trybunałem; 2) skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Re- jonowego w S. z 2 stycznia 2020 r. (syg n. akt […] ) nie przysługuje żaden zwykły środek za- skarżenia; 3) dochowany został przewidziany w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK trzymiesięczny termin wniesienia skargi, gdyż ostateczne rozstrzygnięcie, w rozumieniu art. 79 Konstytucji, zostało doręczone pełnomo cnikowi skarżącego 27 stycznia 2020 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego 3 lutego 2020 r. (data nadania); 4) prawidłowo określony został przedmiot kontroli, tj. art. 632 pkt 2 w związku z art. 616 § 1 pkt 2 k.p.k. w zwi ązku z § 15 ust. 2 w związku z § 11 ust. 1 p kt 2 r ozporządze- nia w zakresie, w jakim „ograniczają możliwość przyznania osobie, wobec której umorzono postępowanie karne, zwrot poniesionych kosztów wynagrodzenia obrońcy jedynie do wyso- kości stawki minimalnej” ; 5) zakwestionowanym w skardze przepisom zarzucono naruszenie zasady demokra- tycznego państwa prawnego – w tym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), zasady równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz prawa do obrony (art. 42 us t. 2 Konstytucji) w kontekście praw procesowych skarżącego ; 6) skarżący prawidłowo wskazał, w jaki sposób – jego zdaniem – zakwestionowane w skardze przepisy naruszają powyższe prawa. W związku z powyższym i zważywszy na to, że sformułowane przez skarżące go zarzu- ty nie są oczywiście bezzasadne (art. 61 ust. 4 pkt. 3 u.o.t.p. TK), Trybunał Konstytucyjny – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg.