Ts 355/15

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 21 marca 2016 r. Pozycja 228 POSTANOWIENIE z dnia 14 marca 2016 r. Sygn. akt Ts 355/15 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Wróbel – przewodniczący i sprawozdawca Mirosław Granat Leon Kieres, po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej M.J. w sprawie zgodności: 1) art. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.) z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawcz ym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843, ze zm.) z art. 78 oraz art. 2 Konstytucji, p o s t a n a w i a: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 30 października 2015 r. (data nadania) M.J. (dalej: skarżący) wystąpił o zbadanie zgodności: po pierwsze, art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U.179.1843, ze zm.; dalej: ustawa o skardze na naruszenie prawa strony albo ustawa) z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 2 Konstytucji; po drugie, art. 9 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony z art. 78 oraz art. 2 Konstytucji. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następującego stanu faktycznego. Postanowieniem ze stycznia 2006 r. prokurator Prokuratury Rejonowej w T., po rozpoznaniu wniosku Komendy Miejskiej Policji w T. , postanowił zatwierdzić przeprowadzone 16 stycznia 2006 r. zatrzymanie rzeczy w postaci należącej do skarżącego naczepy wraz OTK ZU B/2016 Ts 355/15 poz. 228 2 z ładunkiem środków spożywczy ch. Przedmioty zakwestionowane w toku zatrzymania (zupki błyskawiczne) zostały oddane na przechowanie skarżącemu. Przedmioty te zostały wydane właścicielom na podstawie postanowienia o dowodach rzeczowych z lutego 2006 r. Skarżący w lutym 2006 r. wystawił fakturę VAT na kwotę 23 424 zł tytułem przechowania naczepy wraz z ładunkiem. Prokurator Prokuratury Rejonowej zwrócił fakturę, wskazując, że brak jest jakichkolwiek podstaw, by skarżący żądał od prokuratury uiszczenia należności za wskazaną fakturę. W maju 2015 r. skarżący wystąpił ze skargą o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w T. , wnosząc o stwierdzenie zaistnienia nieuzasadnionej zwłoki oraz o zasądzenie kwoty 20 000 zł tytułem odszkodowania. Wskazał w piśmie, że mimo „upływu blisko 10 lat od wydania rzeczy na przechowywanie organa ścigania nie poinformowały strony o orzeczeniu w zakresie kosztów przechowywania rzeczy”. Sąd Okręgowy w K . w postanowieniu z lipca 2015 r. pozostawił skargę – na podstawie art. 4 30 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U.89.555, ze zm.; dalej: kpk) w związku z art. 8 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony – bez rozpoznania. Zaznaczył, że zgodnie z brzmieniem art. 5 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony s kargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Istotą tej instytucji jest bowiem konieczność przyspieszenia toku trwającego, a nie zakończonego już postępowania. Skarżący wystąpił zaś ze skargą 5 lat po zakończeniu postępowania, co przesądziło o jej niedopuszczalności. Mając to na uwadze, sąd pozostawił wniesioną skargę bez rozpoznania. Postanowieniem z września 2015 r. Sąd Rejonowy w T. ustanowił dla skarżącego pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. , w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej w związku z postanowieniem Sądu Okręgowego w K . z lipca 2015 r. Okręgowa Rada Adwokacka w K ., w piśmie z października 2015 r., wyznaczyła pełnomocnika. Pismo to zostało doręczone pełnomocnikowi 12 października 2015 r. W skardze konstytucyjnej skarżący zarzucił niekonstytucyjność art. 3 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony. W jego przekonaniu przepis ten – w zakresie, w jakim określając krąg uprawnionych do wystąpienia ze skargą o stwierdzenie przewlekłości postępowania, nie przewiduje możliwości wniesienia tejże skargi przez podmiot, któremu zlecono przechowanie rzeczy jako dowód w spraw ie karnej – narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji), zakaz zamykania drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub pr aw (art. 77 ust. 2 Konstytucji) oraz zasadę demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji). Skarżący przedstawił w skardze konstytucyjnej również zarzut niezgodności art. 9 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony z art. 78 oraz art. 2 Konstytucji, w zakresie, w jakim przepis ten przewiduje odrzucenie skargi wniesionej przez nieuprawnionego albo skargi niedopuszczalnej, bez prawa do zaskarżenia tego rozstrzygnięcia. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: Skarga konstytucyjna jest nadzwyczajnym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, którego rozpatrzenie uwarunkowane zostało spełnieniem przesłanek OTK ZU B/2016 Ts 355/15 poz. 228 3 wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z przepisów u stawy z dnia 25 czerwca 2015 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz.U.1064, ze zm.; dalej: ustawa o TK). W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawie, zakwestionow ać zgodność z Konstytucją przepisów ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie których sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego prawach lub wolnościach albo o obowiązkach określonych w Konstytucji. W świetle tego przepisu nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotem skargi mogą być jedynie przepisy wykazujące podwójną kwalifikację – prowadzące do naruszenia konstytucyjnych wolności lub praw skarżącego i będące podstawą ostatecznego orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, wydanego w indywidualnej sprawie skarżącego. Zasadnicze znaczenie ma to, by na podstawie przepisu kwestionowanego w skardze zapadło ostateczne orzeczenie naruszające konstytu cyjne wolności lub prawa skarżącego. Skarga konstytucyjna nie może bowiem przybrać formy actio popularis , środka zmierzającego do poddania kontroli Trybunału norm, które – w konkretnej sytuacji skarżącego – nie doprowadziły do ingerencji w konstytucyjnie c hronione prawa lub wolności (por. postanowienia TK z 9 października 2002 r., w sprawie SK 13/02, OTK ZU nr 5/A/2002, poz. 73 i 13 listopada 2007 r., w sprawie SK 40/06, OTK ZU nr 10/A/2007, poz. 137 oraz wyrok z 12 stycznia 2010 r., w sprawie SK 2/09, OTK ZU nr 1/A/2010, poz. 1). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie powyższa przesłanka nie została zrealizowana. W rozpoznawanej skardze konstytucyjnej skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją art. 3 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony. Żaden z tych przepisów nie był podstawą postanowienia Sądu Okręgowego w K . z lipca 2015 r. wskazanego jako ostateczne rozstrzygnięcie o prawach i wolnościach skarżącego. Na wstępie Trybunał zwraca uwagę, że art. 3 ust awy nie zawiera jednostki redakcyjnej określonej przez skarżącego w skardze zamiennie jako „ust. 1” oraz „§ 1”. Zgodnie jednak z zasadą falsa demonstratio non nocet Trybunał uznaje, że skarżący przedmiotem skargi uczynił w tym zakresie art. 3 ustawy. Zakwe stionowany przepis określa w sposób szczególny względem przepisów kodeksu postępowania cywilnego, kodeksu postępowania karnego czy kodeksu postępowania administracyjnego krąg uczestników postępowania w sprawie dotyczącej przewlekłości postępowania (zob. P. Górecki, P. Wiliński, S. Stachowiak, Komentarz do ustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki , Warszawa 2010). Zdaniem skarżącego pominięcie w tym kręgu podmiotu, któremu zlecono – jak miało to miejsce w jego przypadku – przechowywanie uznanych za dowód w sprawie karnej rzeczy, jest niekonstytucyjne. Zakwestionował również zgodność z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy, w myśl którego sąd odrzuca skargę wniesioną prze z nieuprawnionego albo niedopuszczalną na podstawie art. 14, a więc jeśli wniesiona została przed upływem 12 miesięcy od daty wydania orzeczenia w przedmiocie przewlekłości, a w postępowaniu przygotowawczym, w którym stosowane jest tymczasowe aresztowanie oraz w sprawie egzekucyjnej – jeżeli została wniesiona przed upływem 6 miesięcy. W przekonaniu skarżącego brak możliwości zaskarżenia postanowienia o odrzuceniu skargi wniesionej przez podmiot nieuprawniony jest niezgodny z art. 78 oraz art. 2 Konstytucji. W sprawie, w związku z którą sformułowano skargę konstytucyjną, skarga o stwierdzenie przewlekłości postępowania nie została odrzucona z powodu złożenia jej przez podmiot nieuprawniony. Sąd Okręgowy w K . pozostawił skargę bez rozpoznania – na podstawie a rt. 430 § 1 kpk w związku z art. 8 ust. 2 ustawy – uznając, że jest niedopuszczalna. Sąd wskazał w postanowieniu, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość OTK ZU B/2016 Ts 355/15 poz. 228 4 postępowania, wnosi się w toku postępowania w sprawie. Skarżący zaś ze skargą wystąpił 5 lat po zakończeniu postępowania. Trybunał stwierdza zatem, że zakwestionowane przepisy nie determinowały treści postanowienia z 3 lipca 2015 r. Ostateczne orzeczenie wydane w sprawie sk arżącego nie rozstrzygało bowiem o będącej przedmiotem sformułowanych w skardze konstytucyjnej zarzutów kwestii niedopuszczalności złożenia skargi o stwierdzenie przewlekłości postępowania przez podmiot, któremu zlecono przechowywanie uznanych za dowód w s prawie karnej rzeczy, ani nie odnosiło się do kwestii dopuszczalności złożenia zażalenie na odrzucenie skargi wniesionej przez podmiot nieuprawniony. Nie ma tym samym związku między ostatecznym rozstrzygnięciem wydanym w sprawie skarżącego a przepisami, kt órych niekonstytucyjność podnosi on w rozpoznawanej przez Trybunał skardze oraz przedstawionymi zarzutami. Niespełnienie przesłanki określonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 65 ust. 1 pkt 1 ustawy o TK, przesądza o konieczności odmowy nadania jej d alszego biegu. Niezależnie od powyższego Trybunał postanowił wskazać na pozostałe braki formalne rozpoznawanej skargi. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna służy ochronie określonych w Konstytucji praw i wolności, naruszonych wskutek wydania ostatecznego orzeczenia opartego na przepisach, które skarżący czyni przedmiotem skargi. Obowiązek wskazania tych wolności lub praw, sposobu ich naruszenia, a także uzasadnienia zarzutu niezgodności przedmiotu kontroli ze wskazaną konstytucyjną wol nością lub prawem, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie, sprecyzowany został w art. 65 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK. Trybunał stwierdza, że w analizowanej sprawie wymóg ten nie został spełniony zarówno w odniesieniu do zarzutu niekonstytucy jności art. 3, jak i art. 9 ust. 2 ustawy. Uzasadniając naruszenie prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji), zakazu zamykania drogi sądowej (art. 77 ust. 2 Konstytucji) oraz zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) przez art. 3 ustawy , a także prawa do zaskarżania orzeczeń wydanych w pierwszej instancji (art. 78 Konstytucji) przez art. 9 ust. 2 ustawy, skarżący de facto ograniczył się do przywołania orzecznictwa Trybunału dotyczącego treści prawa do sądu oraz zakazu zamykania drogi sąd owej. Nie przedstawił zaś argumentacji, która przez porównanie treści zakwestionowanej regulacji ustawy o skardze na naruszenie prawa strony z treścią będących wzorcami kontroli norm konstytucyjnych określałaby i uprawdopodabniałaby ich wzajemną niezgodnoś ć. Sposób sformułowania przez skarżącego zarzutów niekonstytucyjności art. 3 oraz art. 9 ust. 2 ustawy nie odpowiada zatem wymogom wynikającym z art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 65 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o TK, co stanowi podstawę odmowy przekazania s k argi do merytorycznej kontroli. W tym stanie rzeczy należało odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej jako niedopuszczalnej.