Ts 36/18

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 2 stycznia 2020 r. Pozycja 3 POSTANOWIENIE z dnia 5 września 2019 r. Sygn. akt Ts 36/18 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Julia Przyłębska , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej P.K. w sprawie zgodności: art. 29 ust. 2 w zw iązku z ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2017 r. poz. 2137) w zakresie, w jakim miałoby z tej normy wynikać , dla wskazanego w niej organu, upoważnienie do merytorycznego rozstrzygania o należny m bą d ź ni enależnym charakterze renty strukturalnej przyznanej na podstawie pozostającej w obiegu prawomocnej decyzji administracyjnej w sytuacji, gdy nienależność uzyskanych przez stronę kwot płatności nie jest skutkiem żadnej nowej okoliczności fa ktycznej, lecz wynika wyłącznie z tego, że na jaw wyszły okoliczności istniejące w chwili wyd ania decyzji przyznającej rentę, z art. 2 oraz art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania sk ardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 27 lutego 2018 r. (data nadania), P.K. (dalej: skar żący) wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego: Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej: Kierownik Biura Powiatowego ARiMR) decyzją z 20 marca 2006 r. (nr [ … ]) przyznał skarżącemu rentę strukturalną od lutego 2006 r. do stycznia 2016 r. Decyzja z ostała wydana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wi ejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191, ze zm.). Postanowieniem z 22 czerwca 2015 r. (nr [ … ]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przyznania skarżącemu renty strukturalnej na podstawie powyż szej decyzji. Przyczyną wznowienia po stępowania OTK ZU B/2020 Ts 36/18 poz. 3 2 było zweryfikowanie okresów podlegania przez skarżącego ubezpieczeniu społecznemu rolników na skutek złożenia przez niego formularza potwierdzającego p rzebieg ubezpieczenia w trakcie zatrudnienia w Niemczech. Decyzją z 30 wrześni a 2015 r. (nr [ … ]) Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierd ził, że decyzja z 20 marca 2006 r. w sprawie o przyznanie renty strukturalnej została wydana z naruszeniem prawa. W wyniku wszczętego z urzędu postępowania w sprawie o ustalenie kwoty nienależn i e pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej 21 kwietnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję (nr [ … ] ) o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Dyr ektor Oddziału Regional nego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. d ecyzją z 23 czerwca 2016 r. ( nr [ … ]) o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i roz - strzygnięciu co do istoty ustalił na nowo kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej. Skarga wniesiona przez skarżącego na powyższą decyzję została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w O . wyrokiem z 8 grudnia 2016 r. (sygn. akt [ … ]). Wyrokiem z 27 września 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) Naczelny Sąd Admi nistracyjny oddalił skargę kasacyjną sk a rżąc ego. Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjneg o z 27 lipca 2018 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej przez wyjaśnienie m.in. w jaki spo sób kwestionowane przepisy naruszają przysługujące mu prawa lu b w olności konstytucyjne wywodzone z art. 2 oraz art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji , jak również dokładne uzasadnienie zarzutu niezgodności zaskarżonych przepisów z art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 Konstyt ucji oraz powołanie argumentów lub dowo d ów na jego poparcie. Pismem procesowym z 7 sierpnia 2018 r. (data nadania) skarżący odniósł się do powyższego zarządzenia. Zdaniem skarżącego zakwestionowana norma narusza zasadę trwałośc i praw nabytych wynikaj ącą z zasady demokratycznego państwa pr awa (art. 2 Konstytucji) w związku ze szczegółową normą art. 64 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którą prawo własności nabyte zgodnie z obowi ązującym prawem może być ograniczone jedynie w drodze us tawy, przy czym ogranic zenie takie musi być w akcie rangi usta wow ej wyrażone wprost i jednoznacznie ora z zasadę bezpieczeństwa i pewności prawa (art. 2 Konstytucji). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania prze d T rybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072, ze zm.; dalej: u.o.t.p. TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego roz strzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub jest oczywiście bezzasadna. 2. W niniejszej sprawie s karżący zakwestionował konstytucyjność art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 1505; dalej: ustawa o ARiMR) o treści: ,,Właściwym w sprawie ustalenia kwoty n ienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji , o której mowa w ust. 1, jest orga n właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1” . W ust. 1 tego przepisu OTK ZU B/2020 Ts 36/18 poz. 3 3 wskazano natomiast, że ustalenie kwoty nienależnie lub nadmier nie pobranych środków publicznych : pochodzących z funduszy Unii E uropejskiej (pkt 1); krajowych, przeznaczonych na (pkt 2): współfinansowanie wydatków realizowa nych z funduszy Unii Europejskiej (lit. a), finansowan ie przez Agencję pomocy przyznawanej w dro dze decyzji administracyjnej (lit. b), następuje w drodze decyzji administracyjnej. 3. Skarga konstytucyjna jest szczególnym środkiem służącym ochronie konsty- tucyjnych praw lub wolności, które go wniesienie uwarun kowane zostało szeregiem przesłanek wynika j ąc ych z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w przepisach u.o.t.p. TK. Wniesienie skargi jest dopuszczalne tylko w sytuacji, w której do naruszenia konstytucyjn ych praw lub wolności doszło na skutek wydan ia rozstrzygnięcia w sprawie skarżącego, p rzy czym naruszenie to wynika z zastosowania przez orzekające w sprawie organy przepisu ustawy lub innego aktu norma tywnego, który jest sprzeczny z Konstytucją. Innymi słowy: naruszenie praw lub wolności konstytucyjnych, których ochrony skarżący chce dochodzi ć w trybie skargi konstytucyjnej, ma być efektem niekonstytucyjnej treści przepisu zastosowanego przy rozpatrywaniu sprawy skarżącego, nie ma zaś wynikać z niewłaściwego zastosowania tego prz episu przez orzekają ce w sprawie organy. Celem skargi jest bowiem usunięcie z systemu prawa niekonstytucyjnego przepisu, którego stosowanie skutkuje naruszeniem chronionych konstytucyjnie praw lub wolności. Skarga konstytucyjna nie jest zatem skargą na sto sowanie prawa, ale s kargą na przepis prawa. Trybunał K onstytucyjny rozpatrując skargę, nie pełni tym samym funkcji kolejnej instancji odwoławczej, nie bada zgodności z prawem i słuszności rozstrzygnięć podjętych przez orzekające organy . W ocenie Trybunału rozpatrywana skarga konstytucyjna nie spełnia powyższych warun kó w. Treść skargi konstytucyjnej stanowiącej przedmiot wstępnego rozpoznania wskazuje, że skarżący w rzeczywistości nie kwestionuje niezgodności z Konstytucją przepisu , ale sposób , w jaki zosta ł on zastosowany w jego sprawie. W orzecznictwie Trybunału u ksz tałtowany został pogląd, zgodnie z którym jeżeli utrwalona i konsekwentna praktyka stosowania prawa w sposób bezsporny ustaliła wykładnię danego przepisu prawnego, a jednocześnie przyjęta int erpretacja nie jest kwestionowana przez przedstawicieli doktryny, to przedmiotem kontroli konstytucyjności jest norma prawna dekodowana z danego przepisu zg odnie z ustaloną praktyką (zob. postanowienie z 19 lipca 2005 r., sygn. SK 37/04, OTK ZU nr 7/A/2005 , poz. 87 i powołane tam orzeczenia). Według stanowiska przedstawionego przez NSA w sprawie skarżącego, brak jest podstaw, aby zasadnie wywodzić, iż warunkiem koniecznym wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków – na podstawie art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ARiMR – jest uprzednie wzruszenie, w t rybie przepisów o wznowieniu postępowania, ostatecznych decyzji przyznających płatność. Skarżący w uzasadnieniu skargi przywołał także inne orzeczenia NSA i WSA , które potwierdzają stosowanie przez sądy takiej w yk ładni . Trybunał zauważa, że sformułowa ny przez skarżącego zarzut niekonstytucyjności nie j est jednak skierowany przeciwko przywołanej wykła dni art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ARiMR. Skarżący stwierdza bowiem , że jest ona poprawna w odniesieniu do szeregu sytuacji zbliżonych z pozoru, w istocie j ednak odmiennych pod względem prawnym i faktycznym od tej, jaka miała miejsce w jego sprawie. Została ona jednak – jego zdaniem – ,,pochopnie uogólniona poprzez niekonstytucyjne zastosowanie jej także do odmienn ego rodzaju sytuacji ” (s. 13 skargi). Z pow yższego wynika, że skarżący w rzeczywistości przedmiotem kontroli uczynił zastosowanie wskazanej normy w jego indywidualnej sprawie . Trybunał K onstytucyjny przypomina, że kontrola stosowania prawa nie mieści się w zakresie jego kompetencji, ponieważ jes t o n ,,sądem prawa”, nie zaś ,,sądem faktów”. Nie jest też jego rolą zapewnienie jednolitości orzecznictwa sądów administracyjnych. OTK ZU B/2020 Ts 36/18 poz. 3 4 Skutkuje to brakiem spełnienia podstawowej przesłanki skargi konstytucyjnej, przewidzianej w art. 79 ust. 1 Konstytucji. Okol iczność ta jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p. TK – podstawą odmowy nadania analizowanej skardze dalszego biegu. Z tych przyczyn Trybunał Konstytucyjny postanowił jak na wstępie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżąc emu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia .