Ts 37/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 22 grudnia 2021 r. Pozycja 187 POSTANOWIENIE z dnia 29 września 2021 r. Sygn. akt Ts 37/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej S . W . w sprawie zgodności: art. 53 § 2b w związku z art . 52 § 2 ustawy z dnia 30 si erpnia 2002 r. – Prawo o po- stępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz . 2325, ze zm.) w związku z art. 37 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowa- nia administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz . 25 6, ze zm.), rozumianych „ w ten spo- sób, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewle- kło ść postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób p r zew lekły kwe- stionuje się w skardze”, z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypo- spolitej Polskie j , p o s t a n a w i a: 1) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 37 § 1 pkt 1 i art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.) z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji; 2) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w pozostałym zakresie. U Z A S A D N I E N I E 1. W s kar dze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 3 lutego 20 2 1 r. (data nadania) S . W . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Wnioskiem z 18 lipc a 2 012 r. skarżący w ystąpił o ustalenie warunków budowy hali magazynowo - biurowej na działk ach o numerach: [ … ] położonych w miejscowości S . Wójt Gminy T . (dalej: Wójt albo organ pierwszej instancji) decyzją z 2 4 maja 2013 r. (znak: [ … ] ) odmówił ustalenia wa run ków zabudowy. 30 października 2018 r., a więc kilka lat po zakoń- czeniu postępowania administracyjnego, ska rżący wystąpił z ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego OTK ZU B/2021 Ts 37/21 poz. 187 2 (Dz. U. z 2020 r . p oz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.) , które Sa morządowe Kolegium Odwoławcze w P . (dalej: SKO) p ostanowien iem z 27 listopada 2018 r. (znak: [ … ] ) uznało za nieuzasad- nione z uwagi na załatwienie sprawy przez organ pierwszej instancji decyzją z 2 4 maja 2013 r. P ism em z 7 grudnia 2018 r. skarżący wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administra- cyjnego w P . (dalej: WSA) ze skargą na przewlekłe prowadzenie post ępowania przez Wójta w sprawie zakończonej powołaną wyżej decyzją. Wyrokiem z 20 marca 2019 r. (sygn. akt [ … ] ) WSA st wierdził, że Wójt dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowa nia oraz że prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszen iem prawa. W pozostałym zakresie WSA oddalił skargę, jak też orzekł o kosztach postępowania. Od powyższego r ozstrzy gni ęcia Wójt wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracy jnego (dalej: NSA), który postanowieniem z 13 listopada 2020 r. (sygn. akt [ … ] ) ją odrzucił i uchylił zaskarżony wyrok oraz orzekł o kosztach postępowania. W uzasad- nieniu odwołał się do uc hwa ły składu siedmiu sęd ziów NSA z 22 czerwca 2020 r. (sy gn. akt II OP S 5/19 ), w której orzeczono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ prowadzonego postępowania oraz wydaniu decyzji ostatecznej stanowi przeszkod ę w merytorycznym roz poznaniu skargi przez sąd administracyjny. W odniesien iu do ponagle- nia (o którym mowa w art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.) wskazał zaś na postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 2 września 2020 r. (sygn. akt II OSK 3732/18). Przyjęto w nim, że wniesienie tego śr odka prawnego, jako w arunku formalnego do zainicjowani a postępowania sądowego w przedmiocie przewlekłego prowadzenia postępowani a , dopuszczalne jest jedynie w sprawie zawisłej. Dokonanie tej czynności po zakończeniu postępowania byłoby nie tylko niecelo we, lecz również sprzeczne z istotą tej regulacji, poniew aż nie mogłoby doprowadzić do zobowią- zania organu do załatwienia sprawy, a ty m samym uzdrowienia zaistniałego stanu braku dzia- łania administracji publicznej. Postanowienie NSA z 13 listopada 2020 r., do ręczone pełnomocnikowi skarżącego 2 4 listopad a 2020 r. , wskazane zostało jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytu- cji. 2. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 12 marca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 19 marca 2021 r. ) w ezwał skarżąc ego do usunięcia braków for- malnych skargi pr zez doręczenie: 1) odpisów lub poświadczo nych za zgodność z ory ginałem wraz z czterema kopiami: a) wyroku WSA z 20 marca 2019 r. (sygn. akt [ … ] ), b) postano- wienia SKO z 27 listopada 2018 r. uznają ceg o ponaglenie za ni euzasadnione; 2) pełnomoc- ni ctwa szczególnego do wniesienia i sporządzenia skargi konstytuc yjnej, a także do reprezen- towania skarżącego przed Trybunałem Konstytucyjnym od postanowienia NSA z 13 listopada 2020 r. (sygn. ak t [ … ] ), wskazan ego jako ostateczne orzeczenie w rozu mieniu art. 79 Konsty- tucji RP wraz z czterema kopiami. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący – p ismem z 26 marca 2021 r. (data nadania) – przedłożył wskazane pełnomocnictwo i jednocześnie zło- żył wniosek o przedłuże nie termi nu do usunięcia wskazanych b raków formalnych dotyczą- cych doręczenia pozostałych dokumentów wskazanych w treści zarządzenia. Z arządzeniem z 8 czerwca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 15 czer - wca 2021 r.) sędzi a Trybunału Konstytucyjneg o p rzedłużył o 14 dni termin do usuni ęcia po- wyżej wskazanych braków formalnych skargi konstytucyjnej . Pismem z 29 czerwca 2021 r. (data nadania) braki te zostały usunięte. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 22 lipca 2021 r. (doręczonym peł- nomocn ikowi skarżącego 11 sierpnia 2021 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wezwał skarżącego do: 1) doręczenia pełnomocnictwa szczególnego do wniesienia i sporządzeni a skargi konstytucyjnej, a także do reprezentowania skarżącego przed Trybunałem Kon stytu- cyjnym od postanowienia NSA z 13 listopada 2020 r. (sygn. akt [ … ]), wskazanego jako osta- OTK ZU B/2021 Ts 37/21 poz. 187 3 teczne orzeczenie w rozumieniu art. 79 Konstytucji RP, aktualnego na dzień złożenia skargi konstytucyjnej (tj. 22 lutego 2021 r.); 2) wskazania, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego, wyrażone w art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze konstytucyjnej art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 37 § 1 i 3 k.p.a.; 3) dokładnego wyjaśnienia, w jaki sposób zaskarżone przepisy, w zakresie określonym w skardze konstytu- cyjnej, naruszają wolności lub prawa, o których mowa w punkcie 2; 4) uzasadnienia zarzutu niekonstytucyjności zakwestionowanych w skardze przepisów, z powołaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Pismem z 18 sierpnia 2021 r. skarżący ustosunkował się do powyższego wezwania. 3. Skarżący twierdzi, że zakwestionowany w skardze konstytucyjnej art. 53 § 2b p.p.s.a. , rozumiany w sposób przedstawiony w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z 2 w rześnia 2020 r. (sygn. akt II OSK 3732/18 ), a co za tym idzie także w orzeczeniu, w związku z którym wniósł skargę do Trybunału, narusza prawo do sądu. Ogranicza on bo- wiem możliwość „uzyskania przedsądu niezbędnego do wystąpienia z powództwem na pod- st aw ie art. 417 1 § 3 [ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.)]” (s. 8 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mog ą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. W myśl ar t. 79 ust. 1 Ko nstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. W zw iązku z tym art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określe- nia przedmiotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Kon- stytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Naruszenie prawa do sądu skarżący łączy z postanowieniem Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego (dalej: NSA) z 13 listopada 2020 r. (sygn. akt [ … ]). Orzeczeniem tym NSA m.in. odrzucił jego skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta, stwierdziw- szy, że zgodnie z ukształtowanym jednolitym stanowiskiem orzeczniczym niedopuszczalne jest inicjowanie postępowania sądowego w sytuacji, w której postęp owanie administracyjne zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji kilka lat wcześniej. W uzasadnieniu tego stanowiska podkreślił m.in., że wniesienie ponaglenia, jako warunku formalnego do zainicjo- wania postępowania sądowego w przedmiocie przewlekłego prowadzenia po stępo wania do- puszczalne jest jedynie w sprawie zawisłej. Podstawą tego orzeczenia nie był więc art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.), któ ry stanowi o ty m, że prawo wniesienia ponaglenia przysługuje stronie, jeżeli sprawy w ogóle nie załatwiono w terminach w nim określonych (ponaglenie na bezczynność). Orze- OTK ZU B/2021 Ts 37/21 poz. 187 4 czenie to nie zostało wydane także na podstawie art. 37 § 3 k.p.a. Przepis ten wskazuj e organ właściw y do wniesienia przez stronę ponaglenia. W sprawie, w związku z którą skarżący wystąpił do Trybunału, ponaglenie zostało złożone po zakończeniu postępowania administracyjnego (ostateczną decyzją z 24 maja 2013 r.), którego terminowość – za p ośrednictwem or ganu pierwszej instancji – kwestionował skarżący. NSA nie orzekał więc o tym, że w przypadku niezałatwienia sprawy w terminach określonych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie przysługuje prawo wniesienia ponaglenia oraz o tym do jakiego organ u należy je wni eść ( art. 37 § 3 k.p.a.). Powyższe przepisy nie determi- nowały zatem rozstrzygnięcia o odrzuceniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skoro zarówno art. 37 § 1 pkt 1 , jak i art. 37 § 3 k.p.a. nie były podstawą orz eczenia, które skarż ący wskazał jako ostateczne, to w tym zakresie analizowana skarga konstytucyjna nie spełnia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a dookreślonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. Powyższa okoliczność jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą od- mowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 37 § 1 pkt 1 i art. 37 § 3 k.p.a. z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. W zakresie, w jakim skarżący kwestionuje k on stytucyjność art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) w związku z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. rozumia- nych w ten sposób, że „warunkiem do pu szczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwesti onuje się w skardze”, Trybunał stwierdza, że skarga spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na punkt 1 powyższe go postanowieni a w termini e 7 dni od daty jego dor ęczenia.