Ts 45/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 24 czerwca 2025 r. Pozycja 173 POSTANOWIENIE z dnia 1 kwietnia 2025 r. Sygn. akt Ts 45/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 25 czerwca 2024 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej Związku Rewizyjnego Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z siedzibą w War- szawie , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 lutego 2023 r. (data nadania) Związek Rewizyjny Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z sie- dzibą w Warszawie (dalej: skarżąc y ) – reprezentowan y przez pełnomocnika z wyboru – wy- stąpi ł o zbadanie zgodności : 1) art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restruktu- ryzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253 ; dalej: ustawa o BFG ) „w zakresie, w jakim w przypadku łącznego spełnienia warunków wskazanych w pkt 1 - 3 tego przepisu, umożliwia Bankowemu Funduszowi Gwarancyjnemu wydanie jednocześnie z arówno decyzji o wszczęciu wobec podmiotu krajowego przymusowej restrukturyzacji, jak i decyzji o umorzeniu lub konwersji instrumentów kapitałowych lub zobowiązań kwalifikowanych”, z art. 2 w związku z art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 2 pkt 17 ustawy o BFG „w zakresie, w jakim umożliwia definiowanie funkcji krytycznych poza systemem źródeł powszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji uznanie, że za wykonywanie funkcji krytycznych uznaje się przyjmowanie de pozytów jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli średnia arytmetyczna sald z końca każdego miesiąca minionego roku przekracza 60 milionów złotych”, z art. 87 Konstytucji; 3) art. 103 ust. 5 ustawy o BFG „w zakresie, w jakim nie na- kazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każ- OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 173 2 demu, kogo interes prawny został naruszony decyzją”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji. Postanowieniem z 2 5 czerwca 202 4 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżąc e go 5 lipca 202 4 r.) Trybunał Konstytucyjny w punkcie pierwszym nadał dalszy bieg skardze konstytucyjnej w części dotyczącej zbadania zgodności art. 103 ust. 5 ustawy o BFG „w za- kresie, w jakim nie nakazuje doręczenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z uzasadnieniem każdemu, kogo interes prawny został naruszony decyzją”, z art. 45 ust. 1 w związku z art. 77 ust. 2 Konstytucji; zaś w punkcie drugim odmówił nadania skardze kon- stytucyjnej dalszego biegu w pozostałym zakresie . W odniesieniu do kwestionowanych : a) art. 101 ust. 7 ustawy o B FG uzna ł, że zarzuty skarżące go dotyczą sfery stosowania prawa, które w ramach postępowania zainicjowanego skargą konstytucyjną nie jest dopusz- czalne; b) art. 2 pkt 17 ustawy o BFG podniósł, że w zakresie badania konstytucyjności tego przepisu skarżąc y wskazał jako wzorzec kontroli jedynie art. 87 Konstytucji , który z uwagi na jego ustrojowy charakter samodzielnie n ie kreuje żadnych praw lub wolności w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji . W zażaleniu z 1 2 lipca 202 4 r. (data nadania) sprostowanym pismem procesowym z 26 lipca 2024 r . (data nadania) skarżąc y wni ó sł o uchylenie postanowienia TK z 25 czerwca 2024 r. w części dotyczącej punktu drugiego i skierowani e skargi do merytorycznego rozpo- znania . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). 2. Przystąpiwszy do oceny wniesionego środka odwoławczego Trybunał Konstytucyj- ny stwierdził , że kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważyły ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie. 2.1. W kwestionowanym postanowieniu Trybunał słusznie uznał, iż w części , w jakiej skarżąc y kwestionuje konstytucyjność art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 r. o Ban- kowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (Dz. U. z 2022 r. poz. 2253; dalej: ustawa o BFG ) istota podniesionych przez ni ego zarzutów dotyczy sfery stosowania prawa. W złożonym zażaleniu s karżąc y nie podwa- żył skutecznie tej oceny. Trybunał przypomina w tym względzie , że jednym z warunków na- dania skardze konstytucyjnej dalszego biegu, określonym w art. 79 ust. 1 Konstytucji i skon- kretyzowanym w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK, jest zakwestionowanie w skardze normy prawnej, naruszającej konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego o charakterze ogólnym (norma generalno - abstrakcyjna), a nie indywidualno - konkretnym (akt stosowania prawa). Norma ogólna jest adresowana do rodzajowo określonego adresata (norma generalna) i wy- znacza mu postępowanie w zasadzie powtarzalne (norma abstrakcyjna), podczas gdy normą indywidualno - konkretną jest akt stosowania prawa (np. wyrok sądowy lub decyzja admini- stracyjna), czyli akt zastosowania ogólnej normy prawnej do indywidualnie oznaczonej osoby OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 173 3 (zob.: wyrok pełnego składu TK z 16 listopada 2011 r., sygn. SK 45/09, OTK ZU nr 9/A/2011, poz. 97). Jak wskazano w spornym postanowieniu, i stotą skargi do Trybunału Konstytucyjnego jest kwestionowanie treści normatywnej określonego przepisu, nie zaś jego konkretnego, wa- dliwego zastosowania, nawet jeśli prowadziłoby ono do niekonstytucyjnego skutku. Trybunał Konstytucyjny jest „sądem prawa” nie zaś „sądem faktów” i w zasadzie problematyka stoso- wania prawa nie mieści się w zakresie jego kognicji . W zakresie kognicji Trybunału mieści się natomiast dokonywanie kontroli konstytucyjności treści normatywnej przepisu uzyskanej w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni (zob. wyroki TK z: 24 czerwca 2008 r., sygn. SK 16/06, OTK ZU nr 5/A/2008, poz. 85; 30 października 2012 r., sygn. SK 8/12, OTK ZU nr 9/A/2012, poz. 111; 22 listopada 2016 r., sygn. SK 2/16, OTK ZU A/2016, poz. 92). Wówczas, w ramach wyjątku, przedmiotem kontroli konstytucyjności może stać się norma prawna dekodowana z danego przepisu zgodnie z ustaloną praktyką (zob. wyroki TK z: 2 czerwca 2009 r., sygn. SK 31/08, OTK ZU nr 6/A/2009, poz. 83; 3 kwietnia 2019 r., sygn. SK 13/16, OTK ZU A/2019, poz. 14; 15 grudnia 2020 r., sygn. SK 12/20, OTK ZU A/2021, poz. 2). Dla oceny stałości i powszechności praktyki stosowania przepisu szczególne znacze- nie ma orzecznictwo najwyższych instancji sądowych, w tym Sądu Najwyższego i Naczelne- go Sądu Administracyjnego (postanowienie TK z 14 kwietnia 2014 r., sygn. Tw 1/13, OTK ZU nr 2/B/2014, poz. 95). Skarżą c y nie kwestionował jednak treści normatywnej przepi su , nadanej m u w wyniku jednolitej, powszechnej i stałej wykładni i w dalszym ciągu nie uczynił tego w zażaleniu. W ślad za argumentacją przedstawioną w skardze powtórzył , że „zastoso- wanie mechanizmu określonego w kwestionowanym przepisie 101 ust. 7 ustawy o BFG do- tychczas nastąpiło tylko jeden raz – właśnie w rozpoznawanej sprawie ” (zażalenie, s. 3) . Skład orzekający zwraca uwagę, że pewien zakres rozbieżności w wykładni przepisów sta- nowi naturalny i nieodłączny element każdego systemu prawnego (zob. wyrok TK z 12 kwie - tnia 2011 r., sygn. SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/2011, poz. 22). Trybunał nie został natomiast powołany do usuwania wątpliwości co do wykładni przepisów, których treść nie ma jedno- znacznej interpretacji w orzecznictwie sądowym. Nie jest właściwy do ustalania powszechnie obowiązującej wykładni ustaw, jak i rozstrzygania, która interpretacja przepisu jest właściwa, ani badania którejkolwiek z tych rozbieżnych interpretacji – w aspekcie zarzucanej niekonsty- tucyjności. Samo występowanie różnorodnych interpretacji przepisu skutkuje brakiem do- puszczalności rozpoznania (zob. postanowienie TK z 14 kwietnia 2014 r., sygn. Tw 1/13). Skład orzekający stwierdz a więc, że skarżąc y nie przedstawił żadnej argumentacji podważa- jącej poczynione w kwestionowanym postanowieniu ustalenia w tym zakresie. 2. 2 . We wniesionym zażaleniu skarżąc y nie zgodził się również z tym , że art. 87 Kon- stytucji nie może stanowić samodzielnego wzorca kontroli art. 2 pkt 17 ustawy o BFG . Usto- sunkowując się do niniejszego zarzutu , s kład orzekający w niniejszej sprawie przypomina, że zgodnie z treścią art. 79 ust. 1 Konstytucji nie wszystkie jej przepisy mogą stanowić wzorce kontroli w postępowaniu skargowym. Mogą nimi być tylko te, które zawierają bezpośrednie gwarancje dla wolności i praw człowieka i obywatela (por. np. wyrok TK z 29 kwietnia 2020 r., sygn. SK 24/19, OTK ZU A/2020, poz. 19). Takich gwarancji nie zawiera jednak art. 87 Konstytucji. Przepis ten zamieszczony został w rozdziale III Konstytucji zatytułowa- nym „Źródła prawa” i nie dotycz y problematyki praw i wolności jednostki (por. wyrok TK z 12 kwietnia 2012 r., sygn. SK 30/10, OTK ZU nr 4/A/2012 , poz. 39). Wymienia natomiast formy aktów, w jakich mogą być stanowione w Rzeczypospolitej Polskiej normy prawne o charakterze powszechnie obowiązującym (źródła prawa). Innymi słowy obliguje organy władzy publicznej do realizacji przyznanych im kompetencji prawotwórczych jedynie w for- mach konstytucyjnie określonych (por. postanowienie z 20 kwietnia 2015 r., sygn. Ts 250/13 , OTK ZU nr 2/B/20 15 , poz. 12 8). Jako zasada ustroju państwa adresowany jest głównie do OTK ZU B/2025 Ts 45/23 poz. 173 4 ustawodawcy (zob. wyrok z 12 kwietnia 2011 r., sygn. SK 62/08, OTK ZU nr 3/A/2011 , poz. 22 ). Mając na uwadze powyższe Trybunał w obecnym składzie stwierdza, że słusznie zatem TK wskazał w spornym postanowieniu , że choć art. 87 Konstytucji jest przepisem konstytu- cyjnym , to z uwagi na fakt , że ma charakter ustrojowy , nie może być samodzielnym wzorcem kontroli w jakiejkolwiek sprawie. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji . Zdanie odrębne sędziego TK Krystyny Pawłowicz do uzasadnienia postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 kwietnia 2025 r., sygn. akt Ts 45/23 Na podstawie art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393), zgłaszam zdanie odrębne do uzasadnienia postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z 1 kwietnia 2025 r. w sprawie o sygn. akt Ts 45/23. Skargę do TK w niniejszej sprawie złożył Związek Rewizyjny Banków Spółdziel- czych im. Franciszka Stefczyka z siedzibą w Warszawie. Uważam, że w niniejszej sprawie postępowanie powinno zostać umorzone ze względu na brak legitymacji skargowej skarżącego, tj. Związku Rewizyjnego Banków Spółdzielczych im. Franciszka Stefczyka z siedzibą w Warszawie. Podtrzymuję swe dotychczasowe poglądy dotyczące podmiotowego zakresu legityma- cji skargowej wyrażone przeze mnie we wcześniejszych zdaniach odrębnych, np. w sprawach SK 32/15, SK 29/21,Ts 6/22, SK 14/19, SK 87/19, SK 92/19. Uważam, że prawo do skargi konstytucyjnej przysługuje wyłącznie osobie fizycznej – człowiekowi i obywatelowi – która jest podmiotem praw i wolności gwarantowanych w Konstytucji. Z tych względów zgłosiłam zdanie odrębne.