Ts 52/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 30 stycznia 2018 r. Pozycja 19 POSTANOWIENIE z dnia 21 grudnia 2017 r. Sygn. akt Ts 52/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Justyn Piskorski – przewodniczący i sprawozdawca Małgorzata Pyziak -Szafnicka Zbigniew Jędrzejewski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z dnia 12 czerwca 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej MKS Sp. z o.o., p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunał u Konstytucyjnego 6 marca 2017 r. (data nadania) MKS Sp. z o.o. (dalej: skarżąca) wystąpiła o stwierdzenie, że art. 823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 101, ze zm.; dalej: k.p.c.) jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 176 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji. Skarżąca zarzuciła, że w sprawie, w związku z którą wniosła skargę do Trybunału, zo- stało naruszone jej prawo do sądu i rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 1 Konstytucji), a także prawo do rozpoznania sprawy w co najmniej dwuinstan- cyjnym postępowaniu (art. 176 ust. 1 Konstytucji). Naruszenie pierwszego z tych praw skar- żąca upatruje w niewydaniu przez Sąd Rejonowy w M . postanowienia o umorzeniu postępo- wania (takie o rzeczenie zostało wydane dopiero po ponownym rozpoznaniu sprawy, tj. 17 maja 2016 r.), natomiast drugiego wiąże z przewlekłością postęp owania w sprawie umo- rzenia postę powania. Zakwestionowany w skardze przepis został uchylony przez art. 2 pkt 87 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311, ze zm.). Ustawa ta weszła w życie 8 września 2016 r. W związku z tym, skarżąca wniosła o wydanie orzeczenia o zakwestionowanym akcie normatywnym, gdyż „jest to konieczne dla ochrony [jej konstytucyjnych] praw i wolności”. Postanowieniem z 12 czerwca 2017 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 27 czerwca 2017 r.) Trybunał odmówił nada nia dalszego biegu skardze, stwierdziwszy , ż e jest ona oczywiście bezzasadna . Trybunał zwrócił uwagę na to, że zaskarżony przez skarżącą przepis p rzewiduje umorzenie postępowania ex lege . To oznacza, że wydane na jego podsta- OTK ZU B/2018 Ts 52/17 poz. 19 2 wie postanowienie stwierdza jedynie fakt umorzenia postępowania z mocy pr awa i – jak orzekł Sąd Najwyższy w wyroku z 21 listopada 2012 r. (V CSK 516/11, Lex nr 1284774) – nie jest ono niezbędne, aby skutek ten nastąpił. Orzeczenie to ma charakter jedynie deklarato- ryjny. Trybunał zauważył, że w sprawie, w związku z którą skarżąca wniosła skargę, wskaza- ny w art. 823 k.p.c. skutek prawny w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego ( ex lege ) nastąpił w listopadzie 2012 r., o czym Sąd Rejonowy w M. poinformował skarżącą w piśmie z listopada 2012 r. W sprawie skarżącej zostało wydane także deklaratoryjne orze- czenie stwierdzające umorzenie postępowania z mocy prawa. Takie rozstrzygnięcie Sąd Re- jonowy w M. podjął dopiero po ponownym rozpoznaniu sprawy 17 maja 2016 r. Sąd wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło po up ływie rocznego okresu (liczonego od 13 listopada 2011 r.), w ciągu którego skarżąca nie dokonała czynności potrzebnej do dal- szego prowadzenia postępowania. Ponadto, jak zauważył Trybunał na postanowienie Sądu Rejonowego w M. skarżąca wniosła zażalenie. Jed nocześnie stwierdził, że ocena prawidłowo- ści działań Sądu Rejonowego w M . leży w sferze oceny praktyki stosowania prawa, i pozosta- je bez związku z treścią zaskarżonego przepisu. Trybunał zauważył, że powinność wydania orzeczenia stwierdzającego umorzenie postępowania ex lege wynika z art. 354 w związku z art. 13 § 2 i w związku z art. 828 k.p.c., a nie z zakwestionowanego w skardze art. 823 k.p.c. W zażaleniu złożonym 4 sierpnia 2017 r. (data nadania) skarżąca zakwestionowała po- stanowienie Tryb unału w całoś ci. Wniosła o uwzględnienie złożonego środka odwoławczego i skierowanie sprawy do merytorycznego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła Trybunałowi naru- szenie art. 64 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowa- nia przed Trybun ałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072; dalej: u.o.t.p. TK), przez jego nie- właściwe zastosowanie oraz art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK przez jego niezastosowanie. W przeko- naniu skarżącej „rozstrzygnięcie Trybunału powinno dotyczyć praw lub wolności, które zo- stały naruszone w wyniku zastosowania zakwestionowanych norm prawnych w sprawie, w której zostało wydane ostateczne orzeczenie, a nie „jednostkow[ej] decyzj[i] kończąc[ej] postępowanie” . W związku z tym. Trybunał „winien rozpatrywać całokształt sprawy i orzekać o prawach w sprawie, n ie zaś o prawach przywołanych w ostatecznym rozstrzygnięciu”. W dalszej części zażalenia skarżąca, zarzuciwszy, że Trybunał nie odniósł się do istoty spra- wy, powtórzyła wywody przedstawione w skardze. W konkluzji podniosła, że do naruszenia jej konstytucyjnych praw doszło „w wyniku niewłaściwego zastosowania zaskarżonego w skardze przepisu”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.o.t.p. TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zaża- lenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyj- nej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5-8 u.o.t.p. TK). Na etapie roz- poznania zażalenia Trybunał bada przede wszystkim, czy w wydanym postanowieniu prawi- dłowo stwierdził istnienie przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Zdaniem Try bunału kwestionowane postanowienie jest prawidłowe, a argumenty przedstawione w zażaleniu nie podważają poczynionych w nim ustaleń . 3. Skarżąca twierdzi, że Trybunał „winien rozpatrywać całokształt sprawy i orzekać o prawach w sprawie, nie zaś o prawach przywołanych w ostatecznym rozstrzygnięciu”. S karżąca nie wzięła więc pod uwagę tego, że statuowana w art. 79 ust. 1 Konstytucji skarga konstytucyjna opiera się na złożonej zależności między zakwestionowanym przepisem, osta- tecznym orzeczeniem wydanym na je go podstawie oraz zaistniałym naruszeniem konstytu- OTK ZU B/2018 Ts 52/17 poz. 19 3 cyjnych praw skarżącego. Zależność ta powoduje, że źródłem naruszenia jest zakwestiono- wany przepis ustawy lub innego aktu normatywnego, ale do naruszenia wolności lub praw skarżącego dochodzi w ostatecznym orzeczeniu wydanym na jego podstawie. Orzeczenie rozstrzyga zatem o konkretnych wolnościach i prawach konstytucyjnych skarżącego. 4. Zarzut skarżącej, jakoby Trybunał nie odniósł się do istoty sprawy , jest natomiast bezpodstawny. W uzasadnieniu postanowie nia z 12 czerwca 2017 r. Trybunał przedstawił argumenty wskazujące na oczywistą bezzasadność skargi. Trybunał przypomina, że gdy sform ułowane w skardze zarzuty wobec kwestionowanej regulacji „choćby w najmniejszym stopniu nie uprawdopodobniają negatywnej jej kwalifikacji konstytucyjnej”, skarga konstytu- cyjna jest oczywiście bezzasadna (por. postanowienie TK z 12 lipca 2004 r., Ts 32/03, OTK ZU nr 3/B/2004, poz. 174). Trybunał ponownie zatem zwraca uwagę na to, że powinność wydania orzeczenia o umorzeniu po stępowania n a podstawie zakwestionowanego w skardze art. 823 k.p.c. nie wynika – co przyjęła skarżąca – z treści tego przepisu, ale – co wskazał Trybunał , a czego skarżąca w zażaleniu nie kwestionuje – z treści normy zrekonstruowa nej z art. 354 w związku z art. 13 § 2 i w związku z art. 828 k.p.c. Zakwestionowany w skardze, uchylony przez usta- wodawcę art. 823 k.p.c. przewi dywał w określonym w nim przypadku umorzenie postępowa- nia egzekucyjnego ex lege . Postanowienie sądu o umorzeniu postępowania było więc w isto- cie postanowieniem stwierdzającym to umorzenie, ale nie było ono niezbędne aby skutek ten nastąpił. Wprawdzie w sprawie skarżącej takie postanowienie zostało wydane dopiero po po- nownym rozpoznaniu sprawy, to jednak okoliczność ta – co wyraźnie zaakcentował Trybunał – po pierwsze, pozostaje poza zakresem oceny Trybunału, ponieważ leży w sferze oceny praktyki stosowania prawa, a po drugie, nie ma związku z treścią zakwestionowanego w skardze art. 823 k.p.c. 5. W postanowieniu z 12 czerwca 2017 r. Trybuna ł zasadnie zatem uznał, że zarzuty naruszenia prawa skarżącej do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz w co najmniej dwuinstancyjnym postępowaniu nie uprawdopodobniają negatywnej kwalifikacji konstytu- cyjnej, a co za tym idzie są oczywiście bezzasadne. W związku z tym Trybunał – na podsta- wie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. – prawidłowo odmówił nadania dalszego biegu skardze. Mając powyższe na względzie Trybunał – na podstawie art. 61 ust. 8 u.o.t.p. TK – nie uwzględnił zażalenia.