Ts 68/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 3 czerwca 2020 r. Pozycja 156 POSTANOWIENIE z dnia 11 marca 2020 r. Sygn. akt Ts 68/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Michał Warciński , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konsty tucyjnej Parafii rzymskokatolickiej w M . w sprawie zgodności: art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z art. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm.) w zakresie, w jakim: – ,,umożliwiają nabycie przez zasiedzenie służebn ości przesyłu w dobrej wierze w przypadku braku decyzji administracyjnej wydane j na podstawie art. 35 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości [Dz. U. z 19 74 r. N r 10 poz. 64, ze zm.] , art. 70 ust. 1 usta wy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości [ Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.] lub art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami [Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 , ze zm.]” ; – ,,umożliwiają doliczenie posiadania przez przedsiębiorstwa energetyczne wykonywanego przed dniem 3 sierpnia 2008 r., do okresu korzystania przez przedsiębiorcę przesyłowego z trwałego i widocznego urządzenia w sposób odpowiadający służebnośc i przesyłu po dniu 3 s ierpnia 2008 r., potrzebnego do nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie z pominięciem zawieszenia biegu zasiedzenia służebności przesyłu na nieruchomości skarżące[j], które[j] przywrócono własność wywłaszczonych nieruchomości p o przemianach ustrojowych Państwa Polskiego po 1989 r., zgodnie z ustawą z [dnia] 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1169, ze zm.), a który to właściciel został pozbawiony możliwoś ci dochodzenia zwrotu własności swojej nieruchomości z uwagi na obowiązujące przepisy prawne w PRL oraz uwarunkowania polityczne, co skutkowało zawieszeniem biegu zasiedzenia służebności gruntowych a następnie służebności przesyłu do czasu przywrócenia wła sności bądź przyznania nieruchomości zamiennej w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową” z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Pol skiej, OTK ZU B/2020 Ts 68/19 poz. 156 2 p o s t a n a w i a: nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg . UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybu nału Konstytucyjnego 26 kwietnia 2019 r. (data nadania) Parafia rzymskokatolicka w M . (dalej: skar żąc a ) , wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Skarżąca jest właścicielem nieruchomoś ci – działek nr [ … ] – położonych w M . (zapi san ych w księdze wieczystej pod nr [ … ] ), które zostały jej zwróco ne na podstawie orzeczenia K omisji Majątkowej w Warszawie z 25 listopada 1994 r. (sygn. akt [ … ] ) oraz działki nr [ … ] , położonej w D . gmina M . (zapisanej w księdze wieczystej pod nr [ … ] ). Działka nr [ … ] została utworz ona z połączenia działek nr [ … ] , któr ych własność skarżąca nabyła na podstawie umowy sprzedaży. Na wskazanych nieruchomościach posadowione są linie energetyczne, których właścicielem jest Enea O perator Sp. z o.o. z siedzibą w P . (dalej: przed siębiorstwo energetyczne albo spółka ). Pismem z 2 marca 2016 r. skarżąca zwróciła się do pr zedsiębiorstwa energetycznego o zawarcie umowy o ustan owienie służebności przesyłu za odpowiednim wynagrodzeniem i o wypłatę wynagrodz enia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Uzyskała jednak odpowiedź odmowną. W związku z tym , pozwem z 20 sierpnia 2016 r. skarż ąca wniosła o zasądzenie od przedsię b iorstwa energetycznego kwoty 16 788 zł wraz z ust awowymi odsetkami od 6 maja 201 6 r. do dnia zapłaty tytułem wynagro dzenia za bezumowne korzystanie z jej nieru - chomości. Wyrokiem z 5 października 2017 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Rejonowy w P . Wydział IX Cywilny oddalił powództwo skarżącej, wskazując, że 5 grudnia 2010 r. przedsiębiorst wo energetyczne nabyło, przez zasiedzenie w dobrej wierze, służebność przesyłu. Wyrokiem z 8 listopada 2018 r. (sygn. akt [ … ] ) Sąd Okręgowy w P . Wydział XV Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgowy) oddalił apelację skarżącej . Orzeczenie to zos tało doręczone skarżącej 2 8 stycznia 2019 r. Zarządzeniem sędziego Trybunału Kon stytucyjnego z 16 października 2019 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącej 24 października 2019 r.) skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyj nej przez: dokładne określenie przedmiotu skargi konstytucyjnej przez podanie odpowiedniej pozycji w Dzienniku Ustaw; wskazanie, które wolności lub prawa skarżącej, wyrażone w art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze art. 292 w związku z art. 172 § 1 w związku z ar t. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 ustawy z dn ia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 20 19 r. poz. 1145, ze zm.; dalej: k.c.); wyjaśnienie, w jaki sposób zakwestionowane w skardze przepisy naruszają wolności lub prawa skarżącej; przesłanie pełnomocnictw a szczególnego do sporządzenia i wniesienia skargi konstytucyjnej oraz repreze ntowania skarżącej w postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, określającego sprawę, w związku z którą została wniesiona skarga konstytucyjna wraz z jego czterema kopiami; wy kazanie (przez doręczenie oryginału dokumentów lub ich kopii poświ adczonych przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem oraz ich czterech kopii) umocowania [ … ] d o działania w imieniu mocodawcy. Skarżąca została także zobowiązana do doręczenia kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem, strony 13 uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego z 5 paździ ernika OTK ZU B/2020 Ts 68/19 poz. 156 3 2017 r. oraz jej 4 kopii, a także poinformowania , czy od wyroku Sądu Okręgowego z 8 li - stopada 2018 r. został wnie siony nadzwyczajny środek zaskarżenia. W piśmie procesowym z 31 października 2019 r. (data nadania) skarżąca odniosła się do zarządzenia. Wskazała w nim na naruszenie: art. 121 pkt 4 w związku z art. 175 w zwią - zku z art. 292 w zwi ązku z art. 172 § 1 w zwi ązku z ar t. 285 § 1 i 2 w związku z art. 305 4 w związku z art. 352 § 1 k.c. w związku z art. 35 u stawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64, z e zm.), art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietn ia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127, ze zm.), a rt. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (D z. U. z 2018 r. poz. 2204, ze zm.) w związku z art. 61 i 63 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.) z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2, art. 25 ust. 4, art. 31 ust. 2 i 3, art. 32 ust. 1 i 2, art. 37 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 - 3 Konsty tucji. S karżąca określiła , że wymienione przepisy są ,,przedmiotem skargi konstytucyjnej”. Zdaniem skarżącej wykładnia kwesti onowanych przepisów, przyjęta w dotychcza so - wym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych, zgodnie z którą ,,możliwe j est zasiedzenie przez przedsiębiorstwo energetyczne służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu (która została wprowadzona do systemu prawnego dopiero 3 sierpnia 2008 r. przez ustawę z dnia 30 maja 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks c ywilny oraz niektórych innych us taw, Dz. U. Nr 116, poz. 731) i doliczenie okresu posiadania służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu do okresu posiadania służebności przesyłu oraz pominięcie zawieszenia ewentualnego okresu zasied zenia służebności gruntowej i przesyłu w czasie gdy właściciel nie mógł dysponować własnością swojej nieruchomości wywłaszczonej w okr esie PRL do czasu jej zwrotu po przemianach ustrojowych po 1989 r. w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją Majątkową prz eprowadzonym zgodnie z przepisami ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1347, ze zm.)”, narusza konstytucyjne prawo własności, zasady proporcjonalności, równości wobec prawa oraz demokratycznego państwa prawnego. Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p. TK) , skarga konstytucyjna p odlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. S łuży ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiote m merytorycznego rozstrzygania . Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu, gdy spełnia ona określone przez prawo wymagania oraz gdy nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p. TK. 2. Skarga konstytucyjna spełni a przesłanki przekazania jej do merytory cznej oceny. 2.1. Skargę sporządził radca prawny, który przedłożył stosowne pełnomocnictwo. 2.2. Skarżąca wyczerpała przysługując ą jej drogę prawną, ponieważ od wyroku Sądu Okręgowego w P . Wydział XV Cywilny Odwoławczy z 8 listopada 2018 r. (sygn. a kt [ … ] ) nie przysługuje żaden zwyczajny środek zaskarżenia. 2.3. Dochowany został trzymiesięczny termin wniesienia skargi zastrzeżony w art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK, gdyż powyższe orzeczenie w raz z uzasadnieniem zostało doręczone OTK ZU B/2020 Ts 68/19 poz. 156 4 pełnomocnikowi skarż ącej 2 8 stycznia 2019 r., a skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunału 26 kwietnia 2019 r. (data nadania). 2.4. Określony został przedmiot kontroli w rozumieniu art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p. TK. Skarżąca wskazała także, jakie konstytucyjne prawa o raz w jaki sposób zostały – jej zdaniem – naruszone (art. 5 3 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p. TK). U zasadniła też sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). 2.5. Z uwagi na to, że skarga konstytucyjna s pełnia wymagania przewidziane w u.o.t.p. TK, a nie zachodzą okolic zności określone w art. 61 ust. 4 tej ustawy, to – na pod - stawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – zasadne jest nadanie jej – w tym zakresie – dalszego biegu. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstyt ucyjny postanowił jak w sentencji .