Ts 71/22

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 9 września 2025 r. Pozycja 232 POSTANOWIENIE z dnia 9 maja 2025 r . Sygn. akt Ts 71/22 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina – przewodniczący Michał Warciński – sprawozdawca Rafał Wojciechowski , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 4 października 202 2 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej P . K . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia . Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 23 marca 202 2 r. (data nadania) P . K . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru , wystąpił o zbadanie zgodności : 1) ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89 , poz. 555, ze zm.), w t ym art. 459 tej ustawy w zakresie, w jakim: a) ,, ustawa nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie sędziego referenta w postępowaniu karnym ” , b) ,, ustawa nie przewiduje prawa wniesienia zażalenia na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączenie jakiego- kolwiek sędziego w postępowaniu karnym”, z art. 45 i art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) ustawy – Kodeks postępowania karnego, w tym art. 459 tej ustawy w zakresie, w jakim ,, ustawa (…) nie przewiduje przyznania stronie skarżącej żadnych uprawnień proce- sowo - skargowych w toku postępowania wynikłego ze złożenia wniosku o wyłączenie sędzie- go” z art. 45, art. 77, art. 78 i art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z 4 pa ź dziernika 202 2 r. Trybunał Konstytucyjny, na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej. W uzasadnieniu postanowienia Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że badana skarga nie spełnia wymogu wyczerpania drogi prawnej. Ostatecznym orzeczeniem, które wskazał skarżący w badanej skardze , było zarządzenie P rzewodniczącej III Wydziału Karnego Sądu OTK ZU B/2025 Ts 71/22 poz. 232 2 Rejonowego w W . z 3 grudnia 2021 r. (sygn. akt […] ), mocą którego na podstawie art. 429 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.; dalej: k.p.k.) odmówiono przyjęcia wniesionego przez skarżącego zażalenia na posta- nowienie o nieuwzględnieniu jego wniosku o wyłączenie sędziego referenta od rozpoznania sprawy, jako niedopuszczalnego z mocy ustawy na podstawie art. 459 § 1 i 2 k.p.k . M imo ż e w treści zarządzenia skarżący został pouczony o przysługującym mu prawie do wniesienia zażalenia , to j ednak w piśmie z 2 września 2022 r. (data nadania), ustosunkowującym się do zarządzenia sędziego Trybunału o usunięciu braków formalnych skargi konstytucyjnej , poin- formował, że na wskazane zarządzenie ,,nie zostało wniesione zażalenie”. Trybunał Konsty- tucyjny stwierdzi ł , że s karżący nie skorzystał z przysługujących mu praw procesowych w celu ochrony swoich interesów prawnych, których domaga się dopiero w trybie skargi kon- stytucyjnej , w konsek wencji zaś badana skarga nie spełnia wynikającego z art. 77 ust. 1 wy- mogu wyczerpania drogi prawnej . Ponadto Trybunał wskazał w postanowieniu, „ iż przedmiotem kontroli konstytucyjno- ści skarżący uczynił całą ustawę k.p.k., w tym jej art. 459 w zakresie wskazanym w petitum skargi. Z arówno art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK precyzują jed- nak, że przedmiotem kontroli w trybie skargi konstytucyjnej uczynić można określoną treść normatywną, wynikającą (dekodowaną) z danego aktu nor matywnego zgodnie z przyjętymi w danym systemie prawnym regułami wykładni w zakresie, w jakim stanowiła podstawę ostatecznego orzeczenia, wydanego w sprawie objętej wniesioną skargą. Warunek ten speł- niony jest wówczas, gdy kwestionowana w skardze norma prawna zdeterminowała treść orze- czenia przyjętego za podstawę skargi w tym jego aspekcie, w którym skarżący upatruje naru- szenia przysługujących mu praw lub wolności o charakterze konstytucyjnym (zob. postano- wienie pełnego składu TK z 6 lipca 2005 r., sygn. SK 27/04, OTK ZU nr 7/A/2005, poz. 84). W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że skarga spełnia wymóg określony w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK jedynie w części, w jakiej kwestionuje konstytucyjność art. 459 k.p.k. w zakresie wskazanym w petitum skargi, albowiem zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet Try- bunał odczytuje zakres zaskarżenia zarówno z petitum , jak i z uzasadnienia skargi (zob. wy- rok TK z 12 lipca 2022 r., sygn. SK 13/20, OTK ZU A/2022, poz. 54) ” . W piśmie z 2 listopada 202 2 r. (data nadania) skarżący wniósł zażalenie na postano- wienie Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 202 2 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił : „ 1. naruszenie art. 61 ust. 2 [ u.o.t.p.TK] poprzez jego niezastosowanie i brak nadania skardze konstytucyjnej biegu, mimo wyczerpania wszystkich przesłanek do jej przyjęcia sto- sownie do obowiązujących przepisów prawa; 2. naruszenie art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK po- przez jego zastosowanie i odmowę nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej pomimo wskazania przez Trybunał w zaskarżonym postanowieniu, że skarga spełnia wymóg określo- ny w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK; 3. N aruszenie art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK poprzez uznanie, że nie została wyczerpana droga prawna przed złożeniem tejże skargi , mimo że zgodnie z prze- pisami a dokładnie art. 459 par. 1 i 2 k.p.k. zażalenie na postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o wyłączeniu sędziego referenta od orzekania w sprawie jest niedopuszczaln [e] z mocy ustawy, i na tejże podstawie Sąd nie tyle oddala lub odrzuca co wręcz odmawia przy- jęcia jakichkolwiek środków zaskarż a nia, tym samym złożenia zażalenia na zarządzenie sę- dziego przewodniczącego jest bezprawnym ” . W uzasadnieniu zażalenia skarżący argumentuje, i ż ,,to, że w pouczeniach mowa jest o tym, że zarządzenie jest zaskarżalne nie oznacza, że zażalenie na powyższe zarządzenie będzie uwzględnione ”. Zdaniem skarżącego ,, negatywny skutek dla obywatela wywołany decyzją o odmowie przyjęcia zażalenia na [ nieuwzględnienie ] wniosku o wyłączenie sędziego następuje z chwilą wydania zarządzenia o odmowie przyjęcia zażalenia, a nie z chwilą, gdy sąd odwoławczy stwierdzi, że sąd I instancji takiego zażalenia nie mógł przyjąć, bo ono nie przysługuje z mocy prawa”. OTK ZU B/2025 Ts 71/22 poz. 232 3 Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zażalenie na postanowienie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinno dotyczyć podstaw, na których odmowa ta była oparta. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest bowiem ustalenie ich prawidłowości. 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdził , że kwestionowane postanowienie jest prawi- dłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie. 3. W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżący nie uwzględnił tego, że skarga konstytucyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem ochrony konstytucyjnych wolności lub praw. Jej merytoryczne rozpoznanie jest uzależnione od spełnienia wszystkich warunków wynikających z art. 79 ust. 1 Konstytucji, a doprecyzowanych w przepisach u.o.t.p.TK. Jed- nym z nich jest , jak wskazał Trybunał w skarżonym postanowieniu, złożenie skargi w związ- ku z orzeczeniem, które na skutek wyczerpania drogi prawnej nabrało przymiotu ostateczno- ści (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). 4. Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił , że dla merytorycznej oceny zarzutów sformuło- wanych w skardze konieczne było wniesienie (w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia) zażalenia do Sądu Okręgowego w W . – Wydział Karny Odwoławczy za pośred- nictwem Sądu Rejonowego III Wydział Karny. Prawo do złożenia tego środka odwoławczego wynika bowiem wprost z art. 429 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowa- nia karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze zm.). Zarzut skarżącego, zgodnie z którym złożenie zażalenia w wyżej wymienionej spra w ie nie przyniosłoby oczekiwanego rezultatu , jest tylko jego subiektywnym poglądem, nie jest zaś poparte treścią prawomocnego orzeczenia. Mając powyższe na względzie , Trybunał stwierdził , że skoro skarżący nie złożył zaża- lenia na zarządzenie P rzewodniczącej III Wydziału Karnego Sądu Rejonowego, to w konse- kwencji nie wyczerpał drogi prawnej, a tym samym nie uzyskał ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji .