Ts 8/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 stycznia 2025 r. Pozycja 24 POSTANOWIENIE z dnia 20 sierpnia 2024 r. Sygn. akt Ts 8/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Zbigniew Jędrzejewski , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R . C . o zbadanie zgodności: 1) art. 426 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, ze m.) w zakresie, w jakim stanowi , że „od orzeczeń wydanych przez Sąd Najwyższy, w tym również w przedmiocie kosztów obrony z urzędu nie przysługują środki odwoławcze ” , z art. 2 i art. 24 w związku z art. 65 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 2) art. 634 ustawy – Kodeks postępowania karnego w zakresie, w jakim „w razie nie uwzględnienia środka zaskarżenia czynności obrońcy ustanowionego z urzędu w postępowaniu odwoławczym – traktuje jako czynności I – instan - cyjne, objęte już przyznanym wynagrodzeniem w orzeczeniu, od którego właśnie wniesiono środek odwoławczy”, z art. 2 i art. 24 w związku z art. 65 ust. 2 i 4 Konstytucji oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r. poz. 1801) , p o s t a n a w i a: o dmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 5 stycznia 202 3 r. (data nadania) R . C . (dalej: skarżący), wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle nastę - pującego stanu faktycznego (d o skargi skarżący nie dołączył żadnego orzeczenia władzy publicznej ) . Sędzia Sądu Apelacyjnego w L . , zarządzeniem z 13 lipca 2022 r. (sygn. akt […] ) odmówił przyjęcia wniosku sporządzonego przez skarżącego (obrońcę ustanowionego z urzę - du) o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt […] jako nie dopuszczalnego z mocy ustawy. Następnie Sąd Apelacyjny w L . II Wydział Karny, postanowieniem z 14 lipca 2022 r. (sygn. akt jw.) zasądził na rzecz skarżącego od Skarbu Państwa kwotę 442,80 zł, w tym OTK ZU B/2025 Ts 8/23 poz. 24 2 należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za czynności w sprawie o wznowienie postępowania. Na zarządzenie sędziego Sądu Apelacyjnego w L . z 13 lipca 2022 r. skarżący w imie - niu podejrzanego wniósł zażalenie wraz z wnioskiem o przyznanie mu „kosztów instancji zaża leniowej ” . Sąd Najwyższy postanowieniem z 15 września 2022 r. (sygn. akt […] ) utrzy - mał w mocy zaskarżone zarządzenie , nie uwzględnił także wniosku o przyznanie zwrotu kosz tów za podejmowane z urzędu czynności w ramach postępowania zażaleniowego. W uza - sa dnieniu Sąd Najwyższy wskazał m.in. , że postanowieniem z 14 lipca 2022 r. Sąd Ape - lacyjny w L . przyznał skarżącemu wynagrodzenie „za czynności w sprawie o wznowienie postę po wania”. Złożenie zażalenia na zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o wzno - wienie post ę powania jest czynnością w sprawie o wznowienie. Postanowienie Sądu Najwyższego zostało doręczone skarżącemu 20 września 2022 r. Na postanowienie Sądu Najwyższego w przedmiocie wynagrodzenia skarżący wniósł „ zażalenie ” . W odpowiedzi, pismem z 4 października 2022 r. wydanym na zarządzenie Prze - wodniczącego III Wydziału Karnego Sądu Najwyższego (sygn. akt jw.), Kierownik Sekre - tariatu Sądu Najwyższego poinformował skarżącego, ż e z uwagi na brzmienie art. 426 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego ( obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 37 , ze zm. ) jego pismo zatytułowane „zażalenie” w trybie administracyjno - porządkowym pozostawiono w aktach sprawy o sygn. […] bez nadawania dalszego biegu. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu 6 października 2022 r. Prezes Trybunału Konstytucyjnego , zarządzeniem z 22 lutego 2023 r. (doręczonym skarżącemu 28 lutego 2023 r.) wezwał skarżącego do: wskazania ostatecznego orzeczenia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; udokumentowania daty jego doręczenia , a także poin - formowania, czy od tego orzeczenia został wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia. Skar żący został także zo bowiązany do doręczenia odpisów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii (wraz z czterema kopiami) ostatecznego orzeczenia, orzeczeń (wyroków, postanowień, decyzji, innych rozstrzygnięć) potwierdzających wyczerpanie drogi prawnej, a także trzech odpisów skargi konstytucyjnej. W piśmie procesowym złożonym w Trybunale 6 marca 2023 r. (data nadania) skarżą- cy wskazał, że „ostatnim merytorycznym orzeczeniem w związku, z którym została złożona skarga konstytucyjna jest postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2022 r. o sygn. akt […] ”. Od tego orzeczenia skarżący wniósł zażalenie, które w trybie administra- cyjno - porządkowym zostało pozostawione w aktach sprawy bez nadawania dalszego biegu. Skarżący zarzucił , że zakwestionowane w skardze przepisy naruszyły jego konstytu- cyjne prawa do „godziwego ” i „nieuszczuplonego wynagrodzenia za pracę”. Są także nie- zgodne z zasadą „ekwiwalentności i godziwości wynagrodzenia za świadczoną pracę”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Stosownie do art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadna lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym terminie. 2. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji każdy, czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo na zasadach określonych w ustawie wnieść skargę konstytucyj- ną w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie OTK ZU B/2025 Ts 8/23 poz. 24 3 którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub pra- wach albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. 3. Trybunał zauważył , że skarżący nie wyjaśnił, które z zapadłych w jego sprawie roz- strzygnięć ma charakter orzeczenia , wspomnianego w art. 79 ust. 1 Konstytucji. W piśmie procesowym z 6 marca 2023 r., stanowiący m odpowiedź na zarządzenie Prezesa Trybunału Konstytucyjnego wzywające do usunięcia braków formalnych , skarżący wskazał de facto dwa rozstrzygnięcia, w związku z którymi łączy naruszenie swych konstytucyjnych praw (posta- nowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2022 r. i pismo z 4 października 2022 r. wydane na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III Izby Karnej Sądu Najwyższego, sygn. akt […] ) . Trybunał Konsty tucyjny stwierdził , że w obu wypadkach skarga nie spełnia przesła- nek nadania jej dalszego biegu. 3.1. W sytuacji, gdyby przyjąć, że ostatecznym orzeczeniem jest postanowienie Sądu Najwyższego z 15 września 2022 r. , skardze należy odmówić nadania dalszego biegu , ponie- waż została złożona w Trybunale z przekroczeniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, skarga może być wniesiona w terminie 3 miesięcy od dnia doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego osta- tecznego rozstrzygnięcia. Wskazanym postanowieniem Sąd Najwyższy nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie mu zwrotu kosztów za podejmowane z urzędu czynności w ramach postępowa- nia zażaleniowego. Orzeczenie to jest prawomocne. Jego odpis został skarżącemu doręczony 20 września 2022 r. Ostatnim dniem na wniesieni e skargi był więc 20 grudnia 2022 r. Skarga konstytucyjna została natomiast złożona w Trybunale 5 stycznia 2023 r., a zatem z przekro- czeniem terminu określonego w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. 3.2. P ismo z 4 października 2022 r. wydane na zarządzenie Przewodniczącego Wy- działu III Izby Karnej Sądu Najwyższego nie rozstrzyga natomiast o zwro cie kosztów za czynności procesowe podjęte przez skarżącego. Stanowi jedynie o pozostawieniu „zażalenia” w aktach bez rozpoznania, z powodu braku środków odwoławczych od orzeczeń Sądu Naj- wyższego. Trybunał nie przesądza o charakterze pisma z 4 października 2022 r., a także o tym , czy zostało ono wydane na podstawie zakwestionowanych w skardze przepisów. Trybunał stwierdził natomiast, że nie istnieje żaden związek pomiędzy treścią zaskarżonych przez skar- żącego przepisów k.p.k., treścią pisma wydanego na zarządzenie Przewodniczącego a wska- zywanym w skardze sposobem naruszenia prawa do godziwego wynagrodzenia za świadczo- ną pracę. Trybunał ponadto zwraca uwagę , że zgodnie z art. 79 ust. 1 i art. 188 pkt 1 Konstytucji wzorcem kontroli dla kwestionowanych w skardze przepisów ustaw mogą być jedynie posta- nowienia Konstytucji. Mając powyższe na względzie Trybunał stwierdz ił , że w tym zakresie skarga nie speł- niła przesłanek określonych w art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK. Wskazane okoliczności są – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawami odmowy nadania dalszego biegu rozpatrywanej skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji. OTK ZU B/2025 Ts 8/23 poz. 24 4 POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.