Ts 89/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 19 listopada 2021 r. Pozycja 163 POSTANOWIENIE z dnia 30 sierpnia 2021 r. Sygn. akt Ts 89/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Bartłomiej Sochański , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawn ym skargi konstytucyjnej S. W. w sprawie zgodności: art. 53 § 2b w związku z a rt. 52 § 2 ustawy z dnia 3 0 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) w związku z art. 37 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks po- stępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. p oz. 256, ze zm.), rozumianych w ten sposób, że „ warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze”, z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej; p o s t a n a w i a: 1) odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 37 § 1 pkt 1 i art. 37 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.) z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji; 2) nadać skardze konstytucyjnej dalszy bieg w pozostałym zakresie. UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 1 2 marca 202 1 r. (data nadania) S. W. (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnik a z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Pismem z 20 sier pnia 201 2 r. skarżący wniósł o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budo wie sześciu budynków usługowo - magazynowo - produkcyjno - biurowych na dział k ach oznaczonych numerami ewidencyjnymi: [ … ] , p ołożonych w miej- scowości S., gmina T. Decyzją z 2 5 listopada 201 3 r. ( nr […] ; dalej: decyzja z 25 lis topada 2013 r.) Wójt Gminy T. (dalej: Wójt albo organ pierwszej instancji) odmówił ustalenia wa- runków zabudowy . Pięć lat po zakończeniu postępowania admi nistracyjnego, tj. 2 listopada 2018 r. skarżący wystąpił z ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 ustawy z dnia OTK ZU B/202 1 Ts 89/21 poz. 163 2 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.) , które Samorządow e Kolegium Odwo ławcze w P. (dalej: SKO) postano- wieniem z 3 grudnia 2018 r. (znak […] ) uznało za nieuzasadnione z uwagi na załatwienie sprawy co do istoty przez organ pierwszej instancji powołaną decyzją z 2 5 listopada 201 3 r. W związku z powyższym s karżący wystąpił do W o jewódzkiego S ądu A dministracyj- nego w P. (dalej: WSA) ze skargą na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta w sprawie zakończonej decyzją z 25 listopada 2013 r. Domagał się w niej stwierdzenia prze- wlekłości postępowania, wymierzenia organowi grzywny oraz zasądzenia na jego rzecz kosz- tów postępowania. Wyrokiem z 2 4 lipca 201 9 r. (sygn. akt […] ) WSA stwierdził, że Wójt dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz że przewlekłe prowadzenie postę- powania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem p rawa. W pozostałym zakresie WSA od- dalił skargę i orzekł także o kosztach postępowania. Od powyższego rozstrzygnięcia Wójt wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA), który p ostanowieniem z 1 7 listopada 2020 r. (sygn. akt […] ) ją odrzucił i uchylił zaskarżony wyrok oraz o rzek ł o kosztach postępowania. W uzasad- nieniu odwołał się do uchwały siedmiu sędziów NSA z 22 czerwc a 2020 r. (sygn. akt […] ), w której orzeczono, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ p rowa- dzonego postępowania oraz wydaniu decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycz- nym rozpoznaniu skargi przez sąd administracyjny. W konsekwencji NSA uznał, że skoro „w momencie wniesienia skargi nie występował zarzucany skargą stan przewlekłości p ostępowania, bowiem postępowanie to zostało uprzed- nio zakończone decyzją o odmowie ustalenia warunków zabudowy, to (…) brak było podstaw do merytorycznego rozpoznania takiej skargi w zakresie stwierdzenia o tym, czy organ admi- nistracji dopuścił się przewl e kłego prowadzenia postępowania” (s. 9 postanowienia NSA). Orzeczenie to, doręczone skarżącemu 30 grudnia 2020 r., wskazane zostało jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. 2. Prezes Trybunału Konstytucyjnego z arządzeniem z 14 kwietnia 202 1 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 22 kwietnia 2021 r.), na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Kon stytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK ), wezwał skar żącego do usun ięcia braków formalnych skargi przez dor ęczenie odpis u lub poświadczon ego za zgodność z oryginałem wyroku WSA z 24 lipca 2019 r. (sygn. akt […] (wraz z czterema kopiami). Skarżący doręczył orzeczeni e 29 kwietnia 2021 r. (data nadania). Sędzia Trybu nału Konstytucyjnego zarządzeniem z 29 czerwca 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 5 lipca 2021 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wezwał skarżącego do: 1) doręczenia odpisu lub poświadczonego za zgodność z oryginałem postan owieni a SKO z 3 grudnia 2 018 r. (nr […] ), uznającego ponaglenie skarżącego za nieuzasadnione; 2) wskazania, które konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego, wyrażone w art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji, zostały naruszone przez zakwestionowany w skardze konstytucyjnej art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) w związku z art. 37 § 1 i 3 k.p.a.; 3) dokładne go wyj aśnieni a , w jak i sposób zaskarżone przepisy, w zakresie określonym w skardze konstytucyjnej, naruszają wolności lub prawa, o których mowa w punkcie 2 zarządzenia; 4) uzasadnieni a zarzutu niekon - stytucyjności zakwestionowanych w skardze przepisów, z powołani em argumentów l ub dowodów na jego poparcie. 3. W piśmie procesowym z 1 2 lipca 2021 r. (dat a nadania) skarżący ustosunkował się do zarządzenia sędziego Trybunału . Skarżący twierdzi w nim , że zakwestionowane w skardze OTK ZU B/202 1 Ts 89/21 poz. 163 3 konstytucyjnej przepisy, rozumiane w sposób przedstawi ony w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z 2 września 2 020 r. (sygn. akt […] ), a co za tym idzie także w orzeczeniu, w związku z którym wniósł skargę do Trybunału , naruszają prawo do sądu . O graniczają one bowiem możliwość uzyskani a „ prejudykatu niezb ędnego do wniesienia do sądu powszechne- go pozwu z roszczeniem o zapłatę odszkodowania przeciwko jednostce samorządu terytorial- nego w oparciu o art. 417 1 § 3 [ ustawy z dn ia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.) ]” (s. 2 pi sma procesowego z 12 lipca 2021 r.) . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t .p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowi e nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ustawowym termini e. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normaty wny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach okre ślonych w Konstytucji. W związku z tym art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określe- nia przed miotu skargi, tj. do wskazania przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego wydano w jego sprawie orzeczenie, o którym mowa w a rt. 79 ust. 1 Kon- stytucji i w stosunku do którego domaga się stwierdzenia niezgodności z ustawą zasadniczą. Naruszenie prawa do sądu skarżący łączy z postanowieniem Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego (dalej: NSA ) z 17 listopada 2 020 r. (sygn. akt […] ). Orzeczeniem tym NSA m.in. odrzucił skargę skarżącego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta, stwier dziwszy, że zgodnie z ukształtowanym jednolitym stanowiskiem orzeczniczym niedo- puszczalne jest inicjowanie postępowania sądowego w sytuacji, w kt órej postępowanie admi- nistracyjne zostało zakończone wydaniem ostatecznej decyzji kilka lat wcześniej. W uzasad- nieniu tego stanowiska podkreślił m.in., że wniesienie ponaglenia, jako warunku formalnego do zainicjowania postępowania sądowego w przedmiocie p rzewlekłego prowadzenia postę- powania dopuszczalne jest jedynie w sprawie zawisłej. Podstawą tego orzeczenia nie był więc art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k .p.a. ) , który stanowi o tym, że prawo wniesienia ponaglenia przysługuje stronie, jeżeli spra- wy w ogóle nie zała twiono w terminach w nim określonych (ponaglenie na bezczynność). Orzeczenie to nie zostało wydane także na podstawie art. 37 § 3 k.p.a. Przepis ten wskazuje organ właściwy do wniesienia przez stronę ponaglenia. W sprawie, w związku z którą skarżący wystąp ił do Trybunału, ponaglenie zostało złożone po zakończeniu postępowania administracyjnego (ostateczną decyzją z 25 listopada 2013 r.), kt órego terminowość – za pośrednictwem organu pierwszej instancji – kwestionował skarżący. NSA nie orzekał więc o tym, że w przypadku niezałatwienia sprawy w terminach określonych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie przysługuje prawo wniesienia ponaglenia ora z o tym do jakiego organu należy je wnieść (art. 37 § 3 k.p.a.). Powyższe przepisy nie determi- nowały zatem rozstrzygnię cia o odrzuceniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. Skoro art. 37 § 1 pkt 1 i art. 37 § 3 k.p.a. nie były p odstawą orzeczenia, które skarżący wskazał jako ostateczne, to w tym zakresie analizowana skarga konstytucyjna nie speł nia podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a dookreślonego w art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK. OTK ZU B/202 1 Ts 89/21 poz. 163 4 Powyższa okoliczno ść jest – zgodnie z art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK – podstawą od- mowy nadania rozpatrywanej skardze dalszego biegu w za kresie badania zgodności art. 37 § 1 pkt 1 i art. 37 § 3 k.p.a. z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji. 2. W zakresie, w jakim skarżący kwestionuje konstytucyjność art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Pr awo o postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.) w związku z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. rozumia- nych w ten sposób, że „warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewlekłość postępowania prowadzonego n a podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwesti onuje się w skardze”, Trybunał stwierdza, że skarga spełnia przesłanki nadania jej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK). 3. B iorąc powyższe pod uwagę Trybunał Konstytucyjny postanowił, jak w sentencji. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące mu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na punkt 1 postanowienia w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.