Ts 92/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 listopada 2020 r. Pozycja 370 POSTANOWIENIE z dnia 10 września 20 20 r. Sygn. akt Ts 92/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jakub Stelina , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym s karg i konstytucyjn ej Z. P. o zbadanie zgodności : art. 15h ust. 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284, ze zm.), rozumianego w ten sposób, że „przewiduje w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na broń szczególne ograniczenie do- wodowe w postaci braku możliwości oceny dowodu w postaci ostateczneg o orzeczenia lekarskiego (wydanego w oparciu o art. 15h ustawy o broni i amuni- cji), w szczególności poprzez brak możliwości kontroli instancyjnej tego orze- czenia”, z art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospo- litej Polskiej , p o s t a n a w i a: n ada ć dalsz y bieg skardze konstytucyjnej . UZASADNIENI E 1. W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 2 czerwca 20 20 r. (data nadania), Z. P. (dalej: skarżący), reprezentowany przez adwokata ustanowionego pełnomoc nikiem z wyboru, wystąpił z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego . 1.1. Wnioskiem z 1 lutego 2016 r. skarżący wystąpił do Komendanta Wojewódzkie go Policji w P. (dalej też: organ) o wydanie pozwolenia na pięć egzemplarzy broni palnej my- śliwskiej do celów łowieckich . W skaz ał w nim , że taka ilość broni zapewni mu możliwość prawidłowego, zgodnego z prawem i etycznego wykonywania różnego rodzaju polowań oraz doskonalenie umiejętności strzeleckich ; p odał także , że od 1986 r. jest członkiem Polskiego Związku Łowieckiego i należy do Koła Łowiec kiego nr [ … ] , posiada podstawowe oraz selek- cjonerskie uprawnienia do wykonywania polowania. Do wniosku skarżący załączył orzecze- nie l ekarskie nr […] z 28 stycznia 2016 r. oraz orze czenie psy chologiczne nr […] z 18 stycz- nia 2016 r. o braku przeciwwskazań do dysponowania bronią. 1.2. W toku postępowania organ uzyskał informację z Krajowego Rejestru Karnego , że skarżący w nim nie figuruje, oraz pozytywny wywiad środowiskowy z Kome ndy Powia- OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 2 towej Policji w R. Ustalił również, że w przeszłości skarżący posiadał pozwolenie na broń, jednakże decyzją Komendanta Wojewódzkie go Policji w P. z 26 czerwca 2012 r. pozwolenie to zostało cofnięte na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 p kt 6 lit. a usta- wy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576, ze zm.; dalej: u.b.a.). Organ uzyskał p onadto informację, że decyzją Starosty Powiatowego w R. z 13 czerwca 2011 r. z powodów zdrowotnych cofnięto skarżącemu uprawnien ia do kierowania pojazdami. Z uwagi na powyższe – w celu wyjaśnienia, czy skarżący posiada ł zdolność psychofi- zyczną do dysponowania bronią – Komendant Wojewódzk i w P. , na podstawie art. 15h ust. 1 i 2 oraz ust. 3 pkt 1 u.b.a., wniósł 25 marca 2016 r. odwoł anie od orzeczenia lekarskiego nr […] oraz orzeczenia psychologicznego nr […] , o czym powiadomił skarżącego. D o Komendanta Wojewódzkie go Policji w P. 16 sierpnia 2016 r. wpłynęło ostateczne orzeczenie lekarskie nr […] z 3 sierpnia 2016 r. , stwierdzające, ż e skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u.b.a. i nie może dysponować bronią. Organ uzyskał również ostateczne orzeczenie psychologiczne nr […] z 10 maja 2016 r., stwierdzające, że skarżący nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 u .b.a. i może dysponować bronią. 1. 3 . Pismem z 7 października 2016 r. pełnomocnik s karżącego wniósł o przeprowa- dzenie dowodu i włączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej z badań lekarskich skar- żącego wykonanych w Centrum Me dycyny Pracy. P ostanowieniem z 18 października 2016 r. (znak: […] ) organ odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego z powodu tego , że okoliczności dotyczące żądania zostały już stwierdzo- ne i udowodnione orzeczeniem lekarskim wydanym w trybie odwoławczym, któ re jest dla organów Policji wiążące. 1.4. Decyzją z 18 października 2016 r. (znak: […] ) Komendant Wojewódzki Policji w P . , na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2.i 4 u.b.a., odmówił wydania skarżącemu pozwolenia na broń palną do celów łowieckich . 1.5. Od decy zji organu skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Policji , w któr ym wniósł o: – przeprowadzenie postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w spra- wie, a w szczególności przeprowadzenie dowodów wnioskowanych w piśmie z 7 październi- ka 201 6 r., tj . włączenie do akt sprawy dokumentacji medycznej skarżącego z wykonanych badań w Centrum Medycyny Pracy w postaci karty badań lekarskich wraz z załącznikami, będących podstawą wystawienia przez lekarza uprawnionego orzeczenia lekarski ego nr […] ; – wystąpienie do lek arza medycyny, k tóry wydał orzeczenie nr […] , o szczegółowe wyjaśnienie jakie okoliczności i badania wpłynęły na stwierdzenie, że skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u .b.a.; – przeprowadzenie dowo du z opinii biegłego lekarza na okoliczność ustalenia , czy: skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 u .b.a. , orzeczenie lekarskie nr […] pozostaje w zgodności ze stanem psychicznym i fizycznym skarżącego i zostało spo- rządzone w sposó b rzetelny, zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi lekarzy w tym za- kresie oraz wynikami przeprowadzony ch badań ; – zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o pozwoleniu na broń dla celów łowieckich, zgodnie ze złożonym wnioskiem ; – wystąpienie do Wojewody [ … ] z wnioskiem o przeprowadzenie w Centrum Medy- cyny Pracy kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i wydawanych orze- czeń lekarskich. OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 3 1.6. Decyzją z 23 grudnia 2016 r. (znak: […] ) Komendant Główny Policji (dalej te ż: organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkie go Policji w P. z 18 paź dziernika 2016 r. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania , gdyż obowiązu- jące przepisy u .b.a. wymagają od osób chcących uzyskać lub zachować p ozwolenie na broń odpowiedniej zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią ; o ceny, czy taka okolicz- ność zachodzi , dokonują upoważnieni lekarze i psycholodzy poprzez przeprowadzenie sto- sownych badań i wydanie orzeczeń. Ustawodawca w art. 15 ust. 1 pkt 2 u .b.a. stwierdził, że właściwy organ Policji odmawia wydania pozwolenia na broń osobom z zaburzeniami psy- chicznymi, o których mowa w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego lub o znacznie ogra- niczonej sprawności psychofizycznej. Brak takiej zdolności, ja ko okoliczność istotna z punktu widzenia interesu bezpieczeństwa i porządku publicznego, skutkuje z woli ustawodawcy od- mową wydania pozwolenia lub cofnięciem prawa do broni. Orzeczenie lekarskie lub psycho- logiczne wydane w trybie odwołania, zgodnie z art. 15h ust. 7 u .b.a., jest ostateczne, co ozna- cza, że przepisy prawa nie przewidują możliwości jego wzruszenia w toku instancji. Treść ostatecznego orzeczenia wiąże organy Policji w zakresie zawartych w nim stwierdzeń, deter- minując sposób rozstrzygnięcia spra wy co do jej istoty. 1.7. Na decyzję Komendanta Głównego Policji skarżący wniósł skargę do sądu admi- nistracyjneg o. 1.8. Wyrokiem z 5 grudnia 20 17 r. (sygn. akt […] ) Wojewódzk i Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano , że związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym , o którym mowa w art. 15h ust. 7 u.b.a. wyklucza możliwość ich kontroli w prow adzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń. Z tego wynika zaś, że w postępowaniu administracyjnym o wydanie po- zwolenia na broń istnieje szczególne ograniczenie dowodowe i n ie jest dopuszczalne prze- prowadzenie dowodu przeci wko ostatecznemu orzeczeniu lekarskiemu wydanemu w trybie art. 15h u.b.a . 1. 9 . Wyrokiem z 4 marca 2 020 r. (sygn. akt […] ) Naczelny Sąd Administracyjny od- dalił skargę kasacyjną skarżącego od wyroku z 5 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia podkreś lono, iż „[a]naliza przepisów ustawy o broni i amunicji wskazuje, że dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przepr owadzania badań poprzedzających wydanie stosowne- go orzeczenia został ściśle określony w przepisach tej ustawy. Przewidziany tam został swoi- stego rodzaju tryb postępowania, który przewiduje możliwość składania przez osobę podlega- jącą badaniom, a także organ Policji odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są niewątpliwie bada- nia lekarskie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzecze- nia lekarskie nie podlegają więc weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie pozwolenia na broń. Jeżeli zatem w sprawie o wydanie pozwole- nia na broń uprawniony lekarz w ostatecznym orzeczeniu stwierdził brak zdolności skarżące- go do dy sponowania bronią, to stanowi to okoliczność wystarczającą do odmowy wydania pozwolenia na broń. Brak jest w tej sytuacji podstaw prawnych, aby prowadzić dalsze postę- powanie dowodowe”. OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 4 1.1 0 . Równolegle do toczącego się postępowania administracyjnego skarż ący 10 listo- pada 2016 r. i 12 grudnia 2016 r. złożył u Wojewody [ … ] wnios ki o przeprowadzenie kontro- li wykonywania i udokumentowania badań lekarskich oraz wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych w Centrum Medycyny Pracy, stosownie do art. 15i u.b.a. W odpowiedzi na powyższ e wnios ki , pismami – odpowiednio – z : 25 listopada 2016 r. oraz 11 stycznia 2017 r. (znak : […] ) , Wojewoda [ … ] stwierdził, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma podstawy do wszczęcia postęp owania kontrolnego w sprawie orzeczeń le- karskich wydanych wobec skarżącego. 2. Zdaniem skarżącego art. 15h ust. 7 u.b.a. narusza wywodzone z zasady demokra- tycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) zasadę ochrony zaufania do państwa i stano- wionego prz ez nie prawa, prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury oraz prawo do dobrej administracji, a także jest sprzeczny z prawem do zaskarżenia orzeczeń i decyzji (art. 78 Kon- stytucji) w związku z zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji). 3. Z arządzeniem Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 28 lipca 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 4 sierpnia 2020 r.) skarżący – na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty tu- cyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – został wezwany do usunięcia brak u formaln ego skargi konstytucyjnej przez udokumentowanie daty doręczenia mu wyroku Naczelnego Sądu Admi- nistracyjnego z 4 marca 2 020 r. (sygn. akt […] ) . 4 . W pi śmie procesowym, wniesio nym do Trybunału 10 sierpnia 2020 r. (data nada- nia), s karżąc y wykonał powyższe zarządzeni e . Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem K onstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, podczas którego Trybunał bada, czy odpowiada ona określonym przez prawo wymogom. 2. Przedmiotem zaskarżenia w niniej szej sprawie uczyniono art. 15h ust. 7 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2019 r. poz. 284, ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 955 ; dalej: u.b.a. ), który ma następujące brzmienie: „ Orzeczenie lekarskie lub psychologiczne wydane w trybie odwołania jest ostatecz- ne ”. Przytoczony wyżej przepis został zakwestionowany, jako „rozumiany w ten sposób, że przewiduje w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia na broń szczególne ograniczenie dowodowe w postaci braku możliwości oce ny dowodu w postaci ostatecznego orzeczenia lekarskiego (wydanego w oparciu o art. 15h ustawy o broni i amunicji), w szcze- gólności poprzez brak możliwości kontroli instancyjnej tego orzeczenia”. Jako wzorce kontroli skarżąc y powołał art. 2 oraz art. 78 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. 3. Trybunał stwierdza, że analizowana skarga konstytucyjna spełnia przesłanki warun- kujące przekazanie jej do rozpoznania merytorycznego , gdyż została sporządzona w imieniu skarżące go przez adwokata (art. 44 ust. 1 u.o .t.p.TK), a skarżąc y : OTK ZU B/2020 Ts 92/20 poz. 370 5 – wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ wy- rok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 marca 2 020 r. (sygn. akt […] ) jest prawomocn y i niezaskarżaln y ; – dochował przepisanego, trzymiesięcznego ter minu do wniesienia skargi konstytu- cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK), ponieważ odpis wskazanego wyżej wyroku został doręczony pełnomocnikowi skarżące go 27 marca 2020 r., a skarga została wniesiona do Trybunału 2 czerwca 2020 r.; – prawidłowo określił przed miot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK); – wskazał, które konstytucyjne prawa i wolności oraz w jaki sposób – je go zdaniem – zostały naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK); – przedstawił stosowne uzasadnienie sformułowanych przez ni ego zarzut ów (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). 3 . 1 . W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna nie jest obarczona nieusuwalnymi bra- kami formalnymi, o których mowa w art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK, zaś sformułowane w niej zarzuty nie są oczywiście bezzasadne w rozum ieniu art. 61 ust. 4 pkt 3 u.o.t.p.TK. Istotą przedstawionego przez skarżąc ego problemu jest kwestia braku możliwości we- ryfikacji ostatecznego orzeczenia lekarskiego, wydanego w trybie art. 15h u.b.a., w postępo- waniu administracyjnym dotyczącym udzielenia pozwolenia na broń w sytuacji, w której strona tego postępowania kwestionuje prawidłowość przedmiotowego orzeczenia. 3 . 2 . W tym kontekście Trybunał stwierdza, że dyskwalifikacja formalna skargi konsty- tucyjnej w niniejszej sprawie na etapie wstępnej kon troli w istocie wykraczałaby poza ramy art. 61 ust. 1 i 4 u.o.t.p.TK. W związku z powyższym – na podstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p.TK – należało postano- wić jak w sentencji.