Ts 95/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 31 grudnia 2025 r. Pozycja 328 POSTANOWIENIE z dnia 18 września 2025 r. Sygn. akt Ts 95/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Andrzej Zielonacki – sprawozdawca Stanisław Piotrowicz , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 20 grudnia 202 3 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej S . Z . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 16 czerwca 202 0 r. (data nadania) S . Z . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił o stwierdzenie, że: 1) art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) w zakresie, w jakim „wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych w stosunku do tylko takich rozporządzeń nieod- płatnych, które są dodatkowo powodowane motywem «szczodrobliwości»”, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji; 2) art. 2 § 3 usta- wy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) oraz art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra- cyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a.) w zakresie, w jakim „ przepisy te w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości – ujawnionego w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej zgodnie z art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191, ze zm.) – z rzeczywistym stanem prawnym, wiążą [ s ] ąd [ c ] ywilny wadliwą decyzją administracyjną, pomimo stwierdzenia we właściwym postępowaniu nadzorczym na podstawie art. 158 § 2 [ k.p.a. ] , iż będąca podstawą wpisu decyzja – wobec wypełnienia przesłanek z art. 156 par. 1 pkt 2 [ k.p.a. ] – została wydana z naruszeniem prawa ”, jest niezgodny z art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2, art. 10 Konstytucji. OTK ZU B/2025 Ts 95/20 poz. 328 2 Zdaniem skarżącego zaskarżone przez niego przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204), ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm.) oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 256, ze zm.) naruszają przysługujące mu konstytucyjne prawo do sądu i prawo do wła- sności w świetle obowiązywania zasady demokratycznego państwa prawnego oraz trójpodzia- łu i równowagi władz, tj. art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 i art. 10 Konstytu- cji. Postanowieniem z 20 grudnia 202 3 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżącego 3 sty - cznia 2024 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu . W uzasadnieniu powyższego postanowienia , odnosząc się do zarzutów sformu - łowanych pod adresem art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204), w zakresie wskazanym w punkcie pierwszym petitum skargi, Trybunał stwierdził, że przepis ten nie był podstawą wyroku Sądu Okręgowego w P . Wydział II Cywilny Odwoławczy z 21 stycznia 2020 r. ( sygn. akt […] ) , tj. rozstrzygnięcia wskazanego w skardze jako ostateczne w myśl art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konsty - tucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; da lej: u.o.t.p.TK ) w związku z art. 79 ust. 1 Konsty - tucji. Trybunał wskazał, że Sąd Okręgowy stwierdził w tym wyroku, że w rozstrzyganej sprawie doszło do odpłatnego nabycia nieruchomości, a tym samym ukształtowania stanu prawnego objętego rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zatem oparcie analizowanej skargi o zarzut, że niezgodne z Konstytucją jest wyłączenie rękojmi wiary publicznej ksiąg wie czystych w stosunku do tylko takich rozporządzeń nieodpłatnych, które są dodatkowo po - wo dowane motywem „ szczodrobliwości ” , nie znajduje odzwierciedlenia ani w stanie fakty - cznym sprawy ani w wydanym rozstrzygnięciu . Trybunał zwrócił uwagę, że skarga konsty - tucyjna nie jest środkiem prawnym służącym podważeniu ustaleń dokonanych wcześniej przez niezależny sąd . S twierdził ponadto, że wbrew wymaganiom wskazanym art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK skarżący nie przedstawił uzasadnienia zarzutu niezgodności z Konstytucją przepisu zaskarżonego w punkcie pierwszym petitum skargi na tle wydanego w sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia. W odniesieniu do punktu drugiego petitum skargi Trybunał ustalił, że – wbrew wyma- ganiom wskazanym w art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK – skarżący nie wskazał , w jaki sposób przysługujące mu i powołane w skardze prawa i wolności zostały naruszone przez zaskarżony przepis . Trybunał stwierdził brak uzasadnienia zarzutu , że skarżący nie miał dostępu do sądu ze względu na związanie sądów powszechnych decyzjami administracyjnymi. Na podstawie dołączonych do skargi dokumentów Trybunał ustalił zaś , że skarżący uzyskał rozstrzygnięcie co do istoty sprawy wraz z uzasadnieniem oraz ustaleniem stanu faktycznego i prawnego . W dalszej kolejności Trybunał odniósł się także do żądani a skarżącego wyrażone go w piśmie z 5 sierpnia 2020 r. Stwierdził , że nie może ono podlegać rozpoznaniu ze względu na fakt , że przedstawiony w tym piśmie dodatkowy zarzut niezgodności kwestionowanego w skardze przepisu ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204) z art. 64 ust. 1 i 3 w związ ku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytu- cji wniesiony został po upływie terminu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. Trybunał zwr ócił także uwagę, że w myśl art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK nieusunięcie braku formalnego skargi w terminie skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie nadania skardze dalszego biegu. U stalił, że skarżący nie usunął braku wskazanego w punkcie drugim zarządzenia Prezesa Trybunału Konstytucyjnego z 30 czerwca 2020 r. , bowiem nie doręczył poświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów stanowiących jeden komplet załącz- OTK ZU B/2025 Ts 95/20 poz. 328 3 ników do wniesionej skargi. Zamiast tego przedłożył zestaw kopii dokumentów różniący się od tego, który załączony był do skargi w chwili jej wniesienia . W zażaleniu złożonym 10 stycznia 2024 r. (data nadania) skarżący zakwestionował postanowienie Trybunału w całości oraz zarzucił zakwestionowanemu postanowieniu naru- szenie: a) „art. 379 pkt 4 kpc w zw . z art. 36 u.o.t.p.TK polegające na wydani u postanowienia przez skład Trybunału Konstytucyjnego sprzeczny z przepisami prawa, co prowadzi do nie- ważności postępowania” (s. 207 akt głównych ) , b) „art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK w zw . z art. 53 ust. 1 pkt 1,2 i 3 u.o.t.p.TK w zw . z art. 79 ust. 1 Konstytucji RP w zw . z art. 6 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księ - gach wieczystych i hipotece (UKWH) polegające na uznaniu, że skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów wskazanych w ustawie, albowiem skarżący, w zakresie pierwszego zarzutu petitum skargi nieprawidłowo wskazał stan faktyczny (…) jak również nie przedstawił uza- sadnienia zarzutu niezgodności z Konstytucją ww. przepisów UKWH” (s. 207 i 208 akt głównych ) , c) ,,art. 61 ust. 4 pkt 1 u.o.t.p.TK w zw . z art. 53 ust. 1 pkt 2 i 3 u.o.t.p.TK polegające na uznaniu, że skarga konstytucyjna nie spełnia wymogów wskazanych w ustawie, albowiem skarżący nie wskazał , w jaki sposób przysługujące mu i powołane w skardze prawa i wolno- ści zostały naruszone przez zaskarżony przepis” (s. 2 zażalenia) , d) ,,art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK w zw . z art. 53 ust. 2 pkt 2 w zw . z art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK polegające na przyjęciu, iż [s] karżący nie wypełnił wymogów formalnych skargi konstytucyjnej ” (s. 208 akt głównych ) , e) ,,art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK w zw . z art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK w zw . z art. 15 zzs ust. 1 pkt 10 w zw . z ust. 2 art. 15 zzs in fine a contrario ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegól- nych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem , przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1327), dalej jako « ustawa marcowa » w brzmieniu od dnia 31 marca 2020 r. do dnia 16 maja 2020 r. w zw . z art. 76 w zw . z art. 68 ust. 6 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS - COV - 2 (Dz.U. poz. 875), dalej jako « ustawa majowa » polegające na przy- jęciu, że żądanie [s] karżącego z dnia 5 sierpnia 2020 r. zostało złożone już po upływie przepi- sanego terminu na złożenie skargi konstytucyjnej, a w związku z tym nie podlega rozpozna- niu , podczas gdy pismo to z uwagi na obowiązywanie stanu epidemicznego, a następnie s [ t ] anu epidemii, zostało złożone w przepisanym terminie (s. 208 akt głównych). W związku z powyższym skarżący wniósł o uwzględnienie zażalenia oraz w ydanie postanowienia o nadaniu skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Zgodnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie po- stępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trzech sędziów, rozpatruje zażalenie na posie dzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zażalenie na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu powinno dotyczyć podstaw, na których odmowa ta była oparta. Przedmiotem postępowania zażaleniowego jest bowiem ustalenie ich prawidłowości. OTK ZU B/2025 Ts 95/20 poz. 328 4 2. Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że kwestionowane postanowienie jest prawi- dłowe, a argumenty przytoczone w zażaleniu nie podważają ustaleń przedstawionych w tym orzeczeniu i nie zasługują na uwzględnienie. 3. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów Trybunał Konstytucyjny w obecnym skła- dzie stwierdza , że – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie ma żadnych podstaw do kwestio- nowania statusu któregokolwiek z sędziów Trybunału . Kwestia ta była wielokrotnie przed- miotem orzekania Trybunał u Konstytucyjn ego (zob. m.in. postanowieni e z 15 lutego 2017 r. , sygn. K 2/15 , OTK ZU A/2017, poz. 7) . Trybunał zauważa przy tym, że w ymienione w wyroku w sprawie Xero Flor orzecze- nia Trybunału Konstytucyjnego nie dotyczyły oceny prawidłowości wyboru określonych osób na stanowisko sędziego, lecz hierarchicznej kontroli zgodności przepisów ustawy z Konstytu- cją. W polskim systemie prawnym nie istnieją organy ani mechanizmy, które umożliwiałyby weryfikację legalności wyboru sędziów Trybunału. Za niewłaściwy w tym zakresie uznał się sam Trybunał Konstytucyjny, który w wydanym w pełnym składzie postanowieniu z 7 stycz- nia 2016 r. ( sygn. U 8/15 , OTK ZU A/2016, poz. 1) umorzył postępowanie w sprawie kontroli zgodności z Konstytucją uchwał Sejmu VIII kadencji dotyczących wyboru sędziów Trybuna- łu. Nie mógł postąpić inaczej, albowiem ustrojodawca nie stworzył narzędzia kontroli krea- cyjnej kompetencji Sejmu, a więc nie wprowadził procedury umożliwiającej dokonywanie przez którąkolwiek z dwóch pozostałych władz – sądowniczą i wykonawczą – wzruszenia uchwał o wyborze sędziów Trybunału Konstytucyjnego , nie dał też takiej możliwości same- mu Trybunałowi Konstytucyjnemu. W sprawie o sygn. K 34/15 (wyrok z 3 grudnia 2015 r., OTK ZU nr 11/A/2015, poz. 185) Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się także w kwestii ostatniego etapu proce- dury wyboru sędziego Trybunału, stwierdzając, że „[ś]lubowanie składane wobec Prezydenta (…) nie stanowi wyłącznie podniosłej uroczystości o charakterze symbolicznym, nawiązują- cej do tradycyjnej inauguracji okresu urzędowania. Wydarzenie to pełni dwie istotne funkcje. Po pierwsze, jest publicznym przyrzeczeniem sędziego do zachowania się zgodnie z rotą składanego ślubowania. W ten sposób sędzia deklaruje osobistą odpowiedzialność za bez- stronne i staranne wykonywanie swoich obowiązków zgodnie z własnym sumieniem oraz poszanowaniem godności sprawowanego urzędu. Po drugie, złożenie ślubowania pozwala sędziemu rozpocząć urzędowanie, czyli wykonywanie powierzonego mu mandatu. Te dwa istotne aspekty ślubowania świadczą o tym, że nie jest to wyłącznie podniosła uroczystość, lecz zdarzenie wywołujące konkretne skutki prawne. Z tego względu włączenie Prezydenta w odbieranie ślubowania od wybranych przez Sejm sędziów TK należy ulokować w sferze realizacji kompetencji głowy państwa”. Przytoczone słowa Trybunału jednoznacznie świad- czą, że procedura wyboru kończy się złożeniem ślubowania przed Prezydentem z tym skut- kiem, że tylko sędzia, który ślubowanie takie złożył, jest uprawniony do objęcia urzędu i orzekania. Ponadto, zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów Trybunału Konstytucyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 1422), „[s]tosunek służbowy sędziego Trybunału nawiązuje się po złożeniu ślubowania. Sędzia po złożeniu ślubowania stawia się niezwłocznie w Trybunale w celu podjęcia obowiązków, a Prezes Trybunału przydziela mu sprawy i stwarza warunki umożliwiające wypełnianie obowiązków sędziego”. Trybunał Kon- stytucyjny podkreśla również, że nie jest sądem ustanowionym ustawą, tylko Trybunałem Konstytucyjnym ustanowionym na mocy przepisów Konstytucji. Trybunał podkreśla jeszcze raz, że nie ma żadnych podstaw prawnych ani faktycz- nych do kwestionowania statusu któregokolwiek z sędziów zasiadających w polskim sądzie konstytucyjnym. Nie istnieją w polskim porządku prawnym żadne mechanizmy pozwalające na weryfikację prawidłowości ich wyboru. Tym bardziej niedopuszczalne jest dokonywanie oceny w tym zakresie przez jakikolwiek organ międzynarodowy . OTK ZU B/2025 Ts 95/20 poz. 328 5 W świetle powyższego za c ałkowicie pozbawione podstaw należy więc uznać wnio- skowanie o nieważności postępowania w niniejszej sprawie przed Trybunałem Konstytucyj- nym. 4. Trybunał w obecnym składzie podziela również stanowisko zaprezentowane w skarżonym postanowieniu, w myśl którego zakwestionowany przez skarżącego art. 6 ust. 1 w związku z art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2019 r. poz. 2204), w zakresie wskazanym w punkcie pierwszym petitum skargi, nie był podstawą wyroku Sądu Okręgowego w P . Wydział II Cywilny Odwoławczy z 21 stycznia 2020 r. ( sygn. akt […] ) , tj. rozstrzygnięcia wskazanego w skardze jako ostateczne w myśl art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK w związku z art. 79 ust. 1 Konstytucji. Jak słusznie zauważył TK w postanowieniu z 20 grudnia 2023 r. Sąd Okręgowy w tym wyroku stwierdził bowiem , że w rozstrzyganej sprawie doszło do odpłatnego nabycia nieruchomości, a tym samym do ukształtowania stanu prawnego objętego rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych. W konsekwencji nie znajduje odzwierciedlenia ani w stanie faktycznym sprawy, ani w wyda- nym rozstrzygnięciu zarzut, że niezgodne z Konstytucją jest wyłączenie działania rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych w stosunku tylko do takich rozporządzeń nieodpłatnych , które są powodowane motywem szczodrobliwości . 4. 1 . Trybunał w niniejszym składzie zauważa tak ż e , że skarżący nie przedstawił uza- sadnienia tezy, ż e ze względu na związanie sądów powszechnych decyzjami administracyj- nymi nie miał dostępu do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Trybunał trafnie przesądził, że przesłanka odpowiedniego uza- sadnienia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Przyta- czane w postępowaniu pisemnym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonujące, lecz zawsze muszą być argumentami odpowiednimi do rozpoznania przez Trybunał Konstytucyj- ny. Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest nie tylko od precyzyjnego oznaczenia przez skarżącego wzorców konstytucyjnych, ale i zgodnej z orzecznictwem konstytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego (adekwatnego) przyporządkowania do przedmiotu kon- troli. Dopóki skarżący nie powoła przekonujących motywów mających świadczyć o niezgod- ności kwestionowanego przepisu z odnośnymi normami Konstytucji, dopóty Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Skarga konstytucyjna, wniosek lub pytanie praw- ne, w których inicjator postępowania ograniczy się jedynie do wyrażenia przekonania o nie- zgodności przepisu z Konstytucją bądź wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości, nie może podlegać rozpoznaniu przez Trybunał. Należy jednocześnie podkreślić, że Trybunał Konstytucyjny jest zobowiązany do zbadania wszystkich okoliczności sprawy w celu jej wszechstronnego wyjaśnienia, nie będąc zarazem związanym wnioskami dowodowymi uczestników postępowania (art. 69 ust. 1 i 3 u.o.t.p.TK). Nie oznacza to jednak w żadnym wypadku przerzucenia ciężaru dowodzenia na Trybunał przez podmiot inicjujący postępowa- nie w sprawie. Powyższa reguła postępowania może bowiem znaleźć zastosowanie dopiero wówczas, gdy ten podmiot wykazał należytą staranność, spełniając wszystkie wymagania wynikające z Konstytucji oraz u.o.t.p.TK (zob. wyrok TK 16 grudnia 2020 r., sygn. SK 26/16, OTK ZU A/2020, poz. 69 i powołane tam orzecznictwo). W rezultacie poprzestanie przez skarżącego na zdawkowym uzasadnieniu sformułowanych zarzutów stanowi niewykonanie dyspozycji ustawowej (art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK). Niedopuszczalne jest bowiem samo- dzielne kwantyfikowanie przez Trybunał, a tym bardziej uzasadnianie, ogólnikowo sformu- łowanych zarzutów niezgodności z Konstytucją kwestionowanych przepisów (por. wyrok i TK z 28 czerwca 2018 r., sygn. SK 4/17, OTK ZU A/2018, poz. 43 i 23 kwietnia 2020 r., sygn. SK 66/19, OTK ZU A/2020, poz. 13). OTK ZU B/2025 Ts 95/20 poz. 328 6 4. 2 . Niezależnie od wymienionych okoliczności zwrócić uwagę należy, iż skarżący – mimo wezwania – nie usunął braku formalnego zawartego w zarządzeniu Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, przedkładając inny zestaw kopii dokumentów niż dołączony do skargi i wywodząc w zażaleniu o braku wymogu poświadczenia za zgodność z oryginałem . Nie ma jednak racji skarżący gdy twierdzi w zażaleniu, że ,,z żadnego przepisu u.o.t.p.TK nie wynika obowiązek składania dokumentów w oryginale lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii ” (s. 213 akt głównych). J ak wynika z art. 36 u.o.t.p.TK , w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 201 9 r. poz. 1 460 , z e zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1568, ze zm.; dalej: k.p.c.) . Z kolei art. 129 § 3 k.p.c. stanowi, że tylko poświadczenie za zgodność zawarte w odpisie dokumentu nadaje mu charakter dokumentu urzędowego. Po- wyższa argumentacja uzasadnia, że doręczenie przez skarżącego w odpowiedzi na zarządze- nie Prezesa Trybunału niepoświadczonych za zgodność z oryginałem dokumentów (niesta- nowiąc ych kompletu załączników) nie spełnia wymogu określonego w art. 53 ust. 2 pkt 2 u.o.t.p.TK. Trybunał w obecnym składzie wskazuje, że to na skarżącym spoczywa obowiązek starannego przedłożenia wyroków, decyzji lub innych rozstrzygnięć wydanych na podstawie kwestionowanego przepisu , a ustawa nie przewiduje wyjątków, na podstawie których skarżą- cy mógłby być zwolniony z tego obowiązku. 4. 3 . O dnosząc się do ostatniego z zarzutów skład orzekający przychyla się również do stanowiska TK zajętego w kwestionowanym postanowieniu, że dodatkowy zarzut sformuło- wan y w piśmie z 5 sierpnia 2020 r. został wniesion y po upływie terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Trybunał przypomina, że na podstawie przywołanego przez skarżącego w zażaleniu przepisu zawieszeniu ulega jedynie bieg terminów procesowych i sądowych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego trzymiesięczny termin wniesienia skargi konstytucyjnej ma natomiast charakter materialnoprawny, wyznacza grani- ce czasowe, w ramach których skarżący może korzystać z tego środka ochrony wolności i praw konstytucyjnych (zob. postanowienia TK z: 13 maja 2021 r., sygn. Ts 94/20, OTK ZU B/2024 , poz. 24 2 ; 21 stycznia 1998 r., sygn. Ts 2/98, OTK ZU nr 2/1998, poz. 21; 6 grudnia 2012 r., sygn. Ts 193/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 165; 30 lipca 2014 r., sygn. Ts 21/14, OTK ZU nr 2/B/2015, poz. 147). Dlatego wskazane przez skarżącego w zażaleniu regulacje nie mają zastosowania do terminu wniesienia skargi konstytucyjnej. Mając powyższe na względzie Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.