II GZ 257/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 24 lutego 2025 r. sygn. akt II SA/Ol 833/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego sprawie ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 30 sierpnia 2024 r., znak SKO.522.259.2024 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 24 lutego 2025 r, sygn. akt II SA/Ol 833/24, odmówił L. M. (skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie (organ, SKO) z dnia 30 sierpnia 2024 r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Z uzasadnienia powyższego orzeczenia wynika następujący stan faktyczny. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Postanowieniem z 7 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 833/24, WSA w Olsztynie odrzucił ww. skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu od skargi, pomimo skutecznego doręczenia skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu pod rygorem odrzucenia skargi. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu 13 stycznia 2025 r. W tym samym dniu na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła kwota 200 zł tytułem "Sygn. akt LL SA/OL 833/24", przelana przez skarżącego. Pismem z 15 stycznia 2025 r. (data wpływu do Sądu: 20 stycznia 2025 r.), skarżący zwrócił się z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, "który z powodu pomyłki w zleceniu przelewu nie został opłacony, ale w chwili obecnej został już opłacony w całości". W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że pierwotny wpis nie został opłacony w terminie ze względu na błędnie zlecony przelew, o czym skarżący dowiedział się z postanowienia o odrzuceniu skargi. Zarządzeniem z 23 stycznia 2025 r. skarżący został wezwany do udokumentowania – w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania – błędnego zlecenia przelewu opłacenia wpisu w sprawie. Wezwanie to zostało doręczone skarżącemu 28 stycznia 2025 r. i pozostało bez odpowiedzi do dnia wydania zaskarżonego postanowienia. Wydając zaskarżone postanowienie, Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi został złożony w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu uiszczono przedmiotowy wpis. WSA w Olsztynie podniósł, że nie budzi więc zastrzeżeń dopełnienie przez stronę wymogów formalnych wniosku. Sąd Wojewódzki wskazał jednak, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie Sądu z 23 stycznia 2025 r. do udokumentowania błędnego zlecenia przelewu, na którą to okoliczność powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu. Do wniosku o przywrócenie terminu nie został dołączony żaden dokument, z którego wynikałoby, że skarżący faktycznie dokonał nieprawidłowego przelewu w wyznaczonym terminie, przez co mógłby pozostawać w przeświadczeniu, że uczynił zadość pierwotnemu wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Tym samym, skarżący nie tylko nie udowodnił, ale nawet nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Skarżący wniósł zażalenie na wskazane na wstępie postanowienie, wnosząc o jego uchylenie oraz o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego. Ponadto wniósł o niezwracanie mu wpisu sądowego do czasu merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zostało oddalone jako pozbawione uzasadnionych podstaw. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, należało uwzględnić, że zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jedną z zasadniczych przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu jest więc uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie jako surogat dowodu wymaga wykazania prawdopodobieństwa zaistnienia okoliczności świadczących o tym, że stronie nie można przypisać choćby najniższego stopnia winy w zakresie obowiązku dbałości o własne sprawy (w tym co do obowiązku terminowego wykonywania czynności procesowych). W praktyce oznacza to, że strona jest zobowiązana do wykazania wysokiego stopnia prawdopodobieństwa, że uchybienie terminu zostało spowodowane zdarzeniami lub stanami od niej niezależnymi. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu należy zatem przyjąć pewien obiektywny miernik staranności podmiotów prawnych, co jest równoznaczne z przyjęciem – jako wzorca oceny prawnej spełnienia przesłanki braku winy – sposobu zachowania podmiotu należycie i solidnie dbającego o terminowe wykonywanie swoich obowiązków. W konsekwencji, uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (w tym czynności terminowego uiszczenia wpisu od skargi) jest prawnie uzasadnione tylko wtedy, gdy zostanie stwierdzone, że strona nie tylko nie mogła przewidzieć przeszkody w terminowym dokonaniu czynności procesowej, lecz także nie mogła jej przezwyciężyć. Okoliczności uchybienia terminu muszą być więc od strony całkowicie niezależne, nieprzewidywalne i obiektywnie nieprzezwyciężalne. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie wskazuje się, że brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem i życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego poddanego ocenie przez Sąd Wojewódzki, należy stwierdzić, że strona skarżąca została prawidłowo wezwana do usunięcia braku fiskalnego skargi przez uiszczenie wpisu sądowego (data doręczenia wezwania: 13.11.2024 r.), a zastrzeżony termin uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie, natomiast strona ta nie tylko nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanki braku winy w niedochowaniu terminu dokonania wymaganej czynności, lecz przede wszystkim nie wskazała okoliczności, które mogłyby mieć charakter ekskulpacyjny. Za okoliczności tego rodzaju nie mogą być uznane przywołane przez skarżącego sytuacje związane z "błędnym zleceniem przelewu" lub "nieposiadaniem wykształcenia prawniczego". Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.