II OZ 448/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D. K. i D. K. oraz K. P. i R. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1122/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi D. K. i K. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r., nr 250/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenia D. K. i K. P.; 2. odrzucić zażalenia D. K. i R. P.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 26 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1122/25 odrzucił skargę D. K. i K. P. (dalej: "skarżące") na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego ([...]WINB) z 12 marca 2025 r., nr 250/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r., skarżące zostały wezwane do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wraz z zażaleniami na powyższe zarządzenie skarżące złożyły wnioski o przyznanie prawa pomocy, które zostały rozpoznane postanowieniami referendarza sądowego z 21 października 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata (sygn. akt VII SPP/Wa 165/25, sygn. akt VII SPP/Wa 202/25), utrzymanymi następnie w mocy postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 grudnia 2025 r. Natomiast zażalenia na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 września 2025 r., sygn. akt II OZ 1220/25. W związku z powyższym, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 3 grudnia 2025 r. skarżące zostały wezwane do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r. wzywającego skarżące do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania zostały skutecznie doręczone skarżącym: w dniu 17 grudnia 2025 r. – D. K., a w dniu 18 grudnia 2025 r. – K. P. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności upływał dla obu skarżących z dniem 29 grudnia 2025 r. Po sprawdzeniu w dniu 26 stycznia 2026 r. w Rejestrze Opłat Sądowych WSA w Warszawie stwierdzono, że skarżące nie uiściły należnego wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Zażalenia na powyższe postanowienie pismami z 2 marca 2026 r. złożyli D. K. i D. K. oraz K. P. i R. P. W złożonych zażaleniach wniesiono: o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy WSA w Warszawie do merytorycznego rozpoznania skargi; o ponowne rozpoznanie wniosków w sprawie prawa pomocy i zwolnienie skarżących od obowiązku uiszczenia wpisu; stwierdzenie, że dotychczasowy tok sprawy narusza szereg przepisów Konstytucji RP; a także o zawieszenie postępowania sądowego oraz zobowiązanie [...]WINB do zawieszenia postępowań administracyjnych dotyczących garaży położonych przy ul. [...] do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia D. K. i K. P. uznać należy za niezasadne, gdyż z ich treści nie wynika, aby przedstawione w nich wywody odnosiły się do istoty rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.), czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie skarżące nie były zwolnione z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie zostały zwolnione z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu, pomimo wszczęcia postępowań w przedmiocie prawa pomocy. Mając powyższe na względzie, w związku z uprawomocnieniem się zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 20 maja 2025 r. wzywającego je do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi (na skutek postanowienia NSA z 15 września 2025 r., II OZ 1220/25), zasadnie skarżące - zarządzeniem z 3 grudnia 2025 r. - zostały wezwane do jego wykonania w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Z akt sprawy wynika, że pomimo powyższego wezwania, skarżące nie uiściły przedmiotowego wpisu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tych okolicznościach przyjął, że skarżące nie uzupełniły braku fiskalnego skargi i na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił ich skargę. Na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie miały wpływu podnoszone w zażaleniu kwestie dotyczące wadliwości postępowania organu, jak też argumenty dotyczące sytuacji finansowej skarżących, wynikające z inicjowania wielu postępowań przed sądami administracyjnymi. Z uwagi bowiem na przedmiot kontroli sądu kasacyjnego ocenie podlegała jedynie prawidłowość odrzucenia skargi. Wskazać przy tym należy, że skarżące w zawiadomieniach wzywających do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostały pouczone, że w związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w przedmiocie prawa pomocy złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Odnosząc się z kolei do argumentów zażalenia eksponujących gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu, wyjaśnić należy, że prawo to doznaje określonych ograniczeń (nie ma charakteru absolutnego). Realizacja prawa do sądu uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi: legitymacji skargowej, terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Tym samym poprzez odrzucenie skargi z uwagi na brak uiszczenia należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi, prawo skarżących do sądu nie zostało naruszone. Z powyższych względów zażalenia D. K. i K. P. nie zasługiwały na uwzględnienie i należało je oddalić. Natomiast zażalenia wniesione przez D. K. i R. P. podlegały odrzuceniu jako niedopuszczalne. Nie byli oni bowiem stronami postępowania – nie byli adresatami zaskarżonej decyzji [...]WINB, nie wnosili skargi i nie wykazali, aby wynik przedmiotowego postępowania sądowoadministracyjnego dotyczył ich interesów prawnych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz jak w pkt 2 w oparciu o art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.