II OZ 449/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. P. oraz R. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2322/24 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. P. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. nr 814/2024 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie K. P., 2. odrzucić zażalenie R. P.

Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 2322/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K. P. na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lipca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że K. P. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [..] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lipca 2024 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wobec zakończenia postępowań w przedmiocie prawa pomocy dotyczącego zwolnienia skarżącej z kosztów sądowych (sprawy VII SPP/[..] 610/24), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału 22 września 2025 r., skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie wobec oddalenia zażalenia na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego przez Naczelny Sąd Administracyjny (sprawa II OZ 1879/25), zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 11 grudnia 2025 r., skarżąca została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 22 września 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone K. P. 7 stycznia 2026 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął skarżącej 14 stycznia 2026 r. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania do dnia podjęcia niniejszego rozstrzygnięcia, skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu od skargi. Oceniając dopuszczalność wniesionej skargi, Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie została ona opłacona. Obowiązek w tym zakresie wynika z treści art. 230 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej : "p.p.s.a.", który stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis od skargi będący opłatą sądową – zgodnie z art. 219 p.p.s.a. – należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczony należny wpis. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem odrzucenia skargi, uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania (art. 220 § 1 p.p.s.a.). Skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Na tle powyższych przepisów, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym strona winna stosować się do wezwań sądu, a tym samym uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe czy niepełne wykonanie. Stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi. Jeżeli jednak z takiej możliwości nie skorzysta w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Każde nieuzupełnienie istotnych braków formalnych skargi skutkuje jej odrzuceniem. O takim braku formalnym skargi można przy tym mówić między innymi, gdy strona pomimo wezwania sądu nie uiści wpisu sądowego. Brak taki uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu i w konsekwencji musi on prowadzić w razie niewykonania przez skarżącego wystosowanego do niego wezwania do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji podał, że z przedstawionego wyżej stanu sprawy wynika, że skarżąca wniosła skargę bez uiszczenia kwoty 500 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 22 września 2025 r. wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego. Zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis stały wynosi we wskazanym przypadku 500 zł. Wezwanie do wykonania ww. zarządzenia doręczono wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach niewykonania wezwania skarżącej 7 stycznia 2026 r. Termin do uzupełnienia braków formalnych minął zatem w dniu 14 stycznia 2026 r. Sąd ustalił, że do 19 stycznia 2026 r. nie zidentyfikowano wpłaty, która mogłaby zostać uznana za uiszczenie wpisu sądowego. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że skarga K. P. posiada zatem braki fiskalne, które uniemożliwiają nadanie jej prawidłowego biegu. Brak ten nie może zostać usunięty przez Sąd. Zażalenie na to postanowienie wnieśli K. P. oraz R. P., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do merytorycznego rozpoznania, stwierdzenie, że dotychczasowy tok sprawy oraz zastosowanie art. 220 § 3 p.p.s.a. naruszają: art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, art. 2 Konstytucji RP, art. 32 Konstytucji RP, art. 6 EKPC, potraktowanie zażalenia także jako wyraźnego zastrzeżenia konstytucyjnego co do sposobu stosowania art. 220 § 3, art. 243 – 246, art. 252 i art. 199 p.p.s.a., zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie oraz zobowiązanie organu ([...]WINB, a pośrednio PINB) do zawieszenia postępowań administracyjnych dotyczących garaży (...) do czasu prawomocnego zakończenia postępowania spadkowego o sygn. [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a., ponowne i realne rozpoznanie wniosków o przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie (...). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie K. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 p.p.s.a. od skargi pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Stosownie natomiast do treści art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Z powyższych przepisów wynika, że zasadą jest obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma (skargi). Wyjątki od takiego obowiązku wymieniają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to przedmiotowo-podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 p.p.s.a. i następne). W niniejszej sprawie strona skarżąca nie była zwolniona z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy i nie została zwolniona z tego obowiązku na podstawie orzeczenia sądu. Z uwagi na treść postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2025 r., sygn. akt II OZ 1879/25 oddalającego zażalenie K. P. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2025 r. wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, istniały podstawy do wezwania skarżącej do wykonania ww. prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2025 r. Z akt sprawy wynika, że pomimo doręczenia skarżącej wezwania, nie uiściła ona przedmiotowego wpisu. Ze znajdującej się w aktach adnotacji z rejestru opłat sądowych wynika bowiem, że w rejestrze opłat sądowych nie zidentyfikowano wpłaty do niniejszej sprawy. Sąd pierwszej instancji prawidłowo w tych okolicznościach przyjął, że skarżąca nie uzupełniła braku fiskalnego skargi i na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę. Na ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie mogły wpłynąć argumenty zażalenia odwołujące się do sytuacji finansowej skarżącej, w tym wynikającej z inicjowania postępowań przed sądami administracyjnymi. Oceniając legalność zaskarżonego postanowienia należało jedynie sprawdzić, czy istniał obowiązek uiszczenia przez skarżącą wpisu sądowego. Kwestia przyznania stronie skarżącej prawa pomocy stanowi przedmiot rozstrzygnięcia w odrębnym postępowaniu. Zakresem rozstrzygnięcia nie jest też objęta kwestia zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, czy postępowania przed organami administracji publicznej. Z kolei odnośnie do motywów zażalenia eksponujących gwarantowane konstytucyjnie prawo do sądu, wyjaśnić należało, że prawo to doznaje określonych ograniczeń (nie ma charakteru absolutnego). Realizacja prawa do sądu uzależniona jest bowiem od spełnienia szeregu wymogów prawem przewidzianych (formalnych/fiskalnych i materialnych), w tym między innymi: legitymacji skargowej, terminowego składania pism procesowych, uiszczania opłat sądowych, czy sporządzenia niektórych pism przez zawodowych pełnomocników. Odnośnie do argumentacji podnoszącej dużą ilość spraw sądowoadministracyjnych, których stroną jest skarżąca, wyjaśnić należy, że postępowanie sądowoadministracyjne jest bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, co oznacza, że może być ono prowadzone tylko na podstawie skargi wniesionej przez legitymowany do tego podmiot. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Natomiast zażalenie wniesione przez R. P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 p.p.s.a. przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Niedopuszczalność zażalenia może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę, niebędącą adresatem postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia R. P., który nie jest adresatem postanowienia z dnia 23 stycznia 2026 r. Jest nim skarżąca K. P. Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 2 sentencji.