VI SA/Wa 572/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Maciej Borychowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2025 r. sprawy ze skargi R. W. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: 1. podjąć zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne; 2. umorzyć postępowanie sądowadministracyjne.

W dniu [...] stycznia 2025 r. R. W. (dalej: "Skarżący") wniósł do tut. Sądu skargę na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "GITD") z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (dalej: "zaskarżone postanowienie") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "Organ I instancji") z dnia [...] września 2013 r. nr [...]o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej w wysokości 10.000 zł (dalej: "decyzja Organu I instancji"). Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2025 r. (k. 1 akt sądowych) w punkcie VI. Przewodnicząca Wydziału VI wezwała Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, poprzez wskazanie numeru PESEL skarżącego, pod rygorem odrzucenia skargi. Z kolei zarządzeniem z dnia 17 lutego 2025 r. (k.11 akt sądowych) Przewodnicząca Wydziału VI wezwała Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni, także pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca wyżej wymienione obydwa wezwania została doręczona w dniu 20 marca 2025 r. (k.17 akt sądowych). Pismem z dnia 27 marca 2025 r. (data nadania do Sądu 3 kwietnia 2025 r. – k.20 akt sądowych), żona Skarżącego poinformowała Sąd o tym, że Skarżący zmarł w dniu 8 marca 2025 r. Na potwierdzenie tego faktu, żona Skarżącego wraz z przedmiotowym pismem nadesłała również odpis skrócony aktu zgonu Skarżącego (k.19 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 572/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zawiesił z urzędu postępowanie sądowoadministracyjne. Pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r. (k.29 akt sądowych), w związku z zawieszeniem postępowania sądowoadministracyjnego, Sąd wezwał żonę zmarłego Skarżącego do przedłożenia aktu poświadczenia dziedziczenia lub postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po Skarżącym, informując jednocześnie, że zgodnie z art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd podejmuje z urzędu zawieszone postępowanie od dnia zgłoszenia się lub wskazania następców prawnych zmarłego albo zarządcy sukcesyjnego w sprawach wynikających z prowadzenia jego przedsiębiorstwa, albo ustanowienia we właściwej drodze kuratora spadku. Wyżej wskazane wezwanie żona Skarżącego odebrała w dniu 23 kwietnia 2025 r. (k.36 akt sądowych). Do chwili obecnej Skarżąca nie udzieliła Sądowi odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba, że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania. W niniejszej sprawie na Skarżącego została nałożona w drodze decyzji administracyjnej Organu I instancji kara pieniężna na podstawie przepisu art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1265, dalej: u.t.d.). Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 listopada 2024 r. GITD odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Organu I instancji nakładającej karę pieniężną. Wobec tego, że Skarżący zmarł już po wniesieniu skargi na zaskarżone postanowienie, Sąd obowiązany jest rozstrzygnąć, czy w rozpoznawanym przypadku zachodzi ww. przesłanka zawarta art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a., jako podstawa do umorzenia niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. W prawie administracyjnym nie występuje generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków regulowanych normami tego prawa, niemniej jednak mogą występować takie sytuacje, kiedy określone prawa i obowiązki wynikające z decyzji administracyjnej mogą wiązać się ze sferą prawną innego podmiotu. W odniesieniu do takich sytuacji Sąd musi ocenić, czy w przypadku śmierci Skarżącego, będącego adresatem zaskarżonego aktu lub czynności, wynik toczącego się postępowania dotyczy interesu prawnego osób zgłaszających swój udział w miejsce spadkodawcy (vide: T Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r. s. 495). Zawisła przed tutejszym Sądem sprawa dotyczy odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnego Organu I instancji o nałożeniu na Skarżącego kary pieniężnej, wydanej na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d. Śmierć skarżącego (vide: odpis skrócony aktu zgonu wystawiony w dniu 10 marca 2025 r. przez Urząd Stanu Cywilnego Miasta Stołecznego Warszawy (k.19 akt sądowych)), postawiła Sąd przed koniecznością ustalenia, czy wynik postępowania sądowoadministracyjnego wszczętego w rozpoznawanej sprawie, dotyczyć będzie interesu prawnego spadkobierców Skarżącego. W tym celu należało ustalić, czy odmowa przywrócenia termu do wniesienia odwołania od decyzji Organu I instancji o nałożeniu kary pieniężnej, która to kara pieniężna będąca przedmiotem niniejszego postępowania, wymierzona przez organ administracji publicznej w drodze decyzji administracyjnej wchodzi do spadku i podlega dziedziczeniu w świetle obowiązujących przepisów kodeksu cywilnego. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), nie podaje definicji sensu stricto pojęcia spadek, a jedynie wskazuje, jakie prawa i obowiązki wchodzą, a jakie nie wchodzą w jego skład. Jak przyjęto w orzecznictwie, dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, a więc mające charakter cywilnoprawny. Należy zatem przyjąć, iż nie wchodzą w skład spadku prawa i obowiązki wynikające ze stosunków karnoprawnych, administracyjnoprawnych, finansowoprawnych (por. E. Skowrońska-Bocian, Kodeks cywilny. Komentarz, Księga czwarta. Spadki, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wyd. VII, Warszawa 2006 r. s. 298). Nie można bowiem nałożyć kary pieniężnej na kogoś, kto nie popełnił czyny zabronionego, a więc np. na spadkobiercę (vide: postanowienie NSA z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 267/07). Podobne stanowisko wyrażone było w orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt IV CK 215/03, lex nr 152889; wyrok SN z dnia 26 marca 2002 r., sygn. akt III CZP 14/02, opubl. OSNC 2002/12/148). Należy zauważyć, że w prawie administracyjnym nie została sformułowana generalna zasada następstwa prawnego w odniesieniu do praw i obowiązków o charakterze publicznoprawnym. Przejście takich praw i obowiązków na następców prawnych, którzy są jednocześnie spadkobiercami w rozumieniu prawa cywilnego mogą przewidywać wyłącznie przepisy szczególne, co nie oznacza jednak, że te prawa i obowiązki wchodzą w skład spadku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 524/10). Powyższe stanowisko o wyłączeniu ze spadku zobowiązań o charakterze administracyjnoprawnym prezentuje zarówno doktryna, jak i judykatura (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92 oraz glosa aprobująca do tej uchwały Z. Leońskiego, OSP 1993/3/56, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1991 r., sygn. akt III AZP 1/91, OSNC 1992/1/6; por. także na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 613/05, ZNSA 2006/1/122). Zatem Sąd na kanwie przedmiotowej sprawy uznał, iż skoro kara pieniężna nałożona na zmarłego Skarżącego na podstawie art. 93 ust. 1 u.t.d., jako należność administracyjnoprawna, nie podlega dziedziczeniu, to nie jest możliwe prowadzenie postępowania z udziałem spadkobierców Skarżącego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej Organu I instancji nakładającą tę karę pieniężną. W tej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne należy umorzyć jako bezprzedmiotowe, gdyż wynik tego postępowania nie będzie dotyczył interesu prawnego ewentualnego spadkobiercy - co zostało wykazane powyżej. Mając na względzie powyższe, Sąd działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.