K 21/23

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 20 grudnia 2023 r. Pozycja 100 POSTANOWIENIE z dnia 5 grudnia 2023 r. Sygn. akt K 21/23 Trybunał Konstytucyjny w składzie : Krystyna Pawłowicz – przewodniczący Justyn Piskorski Julia Przyłębska Bartłomiej Sochański Rafał Wojciechowski – sprawozdawca , po rozpoznaniu, na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2023 r., wniosku Rady Głównej Związku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej o zbadanie zgodności : art. 10 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. p oz. 2666) z: a) zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie pra- wa i zasadą ochrony praw nabytych wynikających z art. 2 Konstytucji, b) art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . UZASADNIENIE I 1. We wniosku z 9 sierpnia 2023 r. Rada Główna Związku Zawodowego Prokurato- rów i Pracowników Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: związek , wnioskodawca ) wystąpił a o zbadanie zgodności art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczegól- nych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. poz. 2666 , dalej: ustawa okołobudżetowa na 2023 r. ) z: – zasadą ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa i za- sadą ochrony praw nabytych wynikających z art. 2 Konstytucji , – art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji . W ocenie związku , kwestionowane przepisy pozbawiają prokuratorów prawa do wy- nagrodzenia w 2023 r. nabytego z chwilą ogłoszenia komunikatu Prezesa Głównego Urzędu OTK ZU A/2023 K 21/23 poz. 100 2 Statystycznego z 9 sierpnia 2022 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwarta- le 2022 r. (M.P. poz. 764) , obliczonego od wskazanej w nim kwoty. Zdaniem związku , kwestionowane przepisy ustawy okołobudżetowej na 2023 r. mogą być zgodne z zasadą ochrony zaufan i a obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasadą ochrony praw nabytych wynikającymi z art. 2 Konstytucji tylko wtedy, jeśli ich uchwalenie było uzasadnione występowaniem innych wartości konstytucyjnych, które po- zbawiałyby tego działania arbitralności. Wnioskodawca , powołując się na orzecznictwo Try- bunału , uznał, że takim uzasadnieniem mogą być jedynie poważne trudności budżetowe, za- grażające równowadze finansów publicznych. Po przeprowadzonej we wniosku ocenie stanu finansów publicznych związek doszedł do wniosku, że u progu 2023 r. nie był on n a tyle nie- korzystny, by usprawiedliwiać przeprowadzone na mocy art. 10 ustawy okołobudżetowej na 2023 r. działania „oszczędnościowe”. W odniesieniu do drugiego wzorca kontroli wskazanego w sprawie, czyli art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , związek przytoczył dwa faktory oceny konstytu- cyjności odstąpienia od mechanizmu obliczania wynagrodzeń, na podstawie wyroku Trybu- nału z 12 grudnia 2012 r. o sygn. K 1/12 (OTK ZU nr 11/A/2012, poz. 134) . Po pierwsze „konieczność sprawiedliwego roz łożenia skutków negatywnej sytuacji gospodarczej i finan- sowej państwa może być argumentem za wprowadzeniem ograniczeń w odniesieniu do ochrony praw (ekspektatyw) majątkowych” (wniosek, s. 3 2 ). Po drugie, w tym kontekście związek wskazał na podkreśloną przez Trybunał konieczność zachowania równoległej sytua- cji finansow ej innych grup zawodowych sfery budżetowej, których wynagrodzenia były za- mrażane nawet przez wiele lat. W odniesieniu do tych rozważań, związek wskazał, że w kontekście sytuacji finansów publicznych w momencie uchwalania ustawy okołobudżetowej na 2023 r. „nie można mówić o jakichkolwiek niepowodzeniach państwa polskiego generujących negatywne skutki ekono- miczne, w których partycypowaniu konieczna byłaby potrzeba zachowania równości obciąże- nia obywateli” (wniosek, s. 32). Ponadto nawet gdyby taka sytuacja zaistniała, to ustawodaw- ca „nie potraktował równo obywateli – pracowników sektora publicznego , g dyż przewidując powszechne podwyżki, w odniesieniu do sędziów i prokuratorów zdecydował się na oszczęd- ności, mające wymiar odebrania im nabytych ekspektatyw, przez co wszedł w orbitę oddzia- ływania gwarancji z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji” (wniosek, s. 32). W związku z tym kwe- stionowane przepisy nie spełniają kryteriów tzw. testu proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Kon- stytucji). Przepisy „nie są w stanie wywołać zamierzonych przez ustawodawcę skutków w postaci poprawy złej sytuacji finansów państwa, skoro w ogóle nie może być mowy o ta- kiej sytuacji” (wniosek, s. 33) . Nawet jeśli taki stan miałby miejsce, to działanie ustawodawcy nie jest zasadne z uwagi na różne traktowanie grup zawodowych w sektorze publicznym oraz równoczesne działania zwiększające deficyt budżetowy w postaci obniżki podatków czy uchwalania nowych programów socjalnych. 2. W piśmie z 21 listopada 2023 r. Przewodniczący Prezydium Rady Głównej Związ- ku Zawodowego Prokuratorów i Pracowników Prokuratury Rzeczypospolitej Polskiej poin- formował o wycofaniu wniosku z uwagi na treść wyroku Trybunału z 8 listopada 2023 r. w sprawie o sygn. K 1/23 ( OTK ZU A/2023, poz. 80 ) . Zdaniem wnioskodawcy niniejszy wy- rok Trybunału rozstrzyga kwestię również w zakresie wynagrodzeń prokuratorów. Wobec tego wniosek stał się bezprzedmiotowy. OTK ZU A/2023 K 21/23 poz. 100 3 II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) cofnięcie wnio sku powoduje konieczność umorzenia postępowania. Trybunał Konstytucyjny stw ierdził, że wnioskodawca skutecznie wycofał swój wnio- sek – z zachowaniem wynikających z ustawy warunków. Mając na uwadze wyżej przedstawione okoliczności , Trybunał Konstytucyjny posta- nowił jak w sentencji.