P 23/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 11 sierpnia 2020 r. Pozycja 35 POSTANOWIENIE z dnia 22 lipca 2020 r. Sygn. akt P 23/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Stanisław Piotrowicz – przewodniczący Krystyna Pawłowicz Julia Przył ębsk a Wojciech Sych Michał Warciński – sprawozdawca, p o rozpoznaniu, na posiedz eniu nie jawnym w dniu 22 lipca 2020 r. , pytania prawnego Sądu Rejonowego w Obornikach, czy: 1) art. 804 § 2 i art. 804 § 2 w zw iązku z art. 797 § 1 1 w zw iązku z art. 758 w zw iązku z art. 759 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Ko d eks postę- powania cy wilnego (Dz. U . z 2019 r. poz. 1460 , ze zm. ) w zakresie, w jakim przyznaje komornikowi sądowemu kompetencję do rozstrzygnięcia, czy upłynął, nie będąc przerwanym, termin przedawnienia dochodzonego przez wierzyciela roszczenia i, w razie pozytywnego rozstrz ygnięcia tego z agadnie- nia, kompetencję do odmow y wszczęcia egzekucji, jest zgodny z art. 175 ust. 1 Konstytucji , 2) art. 804 § 2 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim przyznaje or- ganowi egzekucyjnemu kompetencję do orzekania w przedmiocie przed aw- nienia roszc z enia, o którego przedawnieniu orzeczono już prawomocnym orzeczeniem sądowym, jest zgodny z art. 2 Konstytucji , 3) art. 804 § 2 i art. 804 § 2 w zw iązku z art. 797 § 1 1 ustawy powołanej w punkcie 1 w zakresie, w jakim un i emożliwia wszczęcie egzekucji wie r zy- telności, które nie uległy prz edawnieniu na skutek innych okoliczności niż przerwanie biegu przedawnienia, oraz w zakresie, w jakim uniemożliwia wszczęcie egzekucji wierzytelności, które nie uległy przedawnieniu na skut e k nieudokumentowane go przerwania b iegu przedawnienia, jest zgodny z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji , p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 2 UZ A SADNIENIE I 1. Sąd Rejonowy w Ob ornikac h, I Wydział Cywilny ( dalej: sąd pytający ) w postano- wieniu z 19 listopada 2019 r. (sygn. akt I Co 938/19) przedstawił Trybunałowi Konstytucyj- nem u py tan i e prawne, które dotyczy ło kwestii, czy art. 804 § 2 ustawy z dn i a 17 listopada 1964 r. – Kodeks p ostępow ania cy wilnego (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460 , ze zm.; dalej: k.p.c.) jest zgodny z art. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w zw iązku z art. 31 ust. 3 oraz art. 175 us t. 1 Konstytucji. 1.1. Pytani e prawne został o złożone w związku z następującym stanem faktycznym : Posta nowieniem z 24 wrześ ni a 2019 r., k omornik s ądowy odmówił wszczęcia egzekucji , z wniosku wierzyciela przeciwko dłużnikowi, w części dotyczącej od sete k z a okres od 12 gru dnia 2008 r. do 16 września 2016 r. Swoje rozstr z ygnięcie komornik oparł na treści art. 804 § 2 k.p.c., w uz as adnieniu podnosząc, że wierzyciel nie przedłożył dokumentu, o któ- rym mowa w art. 797 § 1 1 k.p.c., czyli dokumentu potwierd zają ceg o przerwanie biegu prze- dawnienia. Uzupełniająco sąd pytający wska z ał, że z tytułu wykonawczego, któ rym je st na- kaz zapłaty w p os tępow aniu upominawczym, wynika ło , że pozwany (dłużnik) ma zapłacić powodowi (wierzycielowi) obok świadczenia głównego, ods etki um owne od 12 grudnia 2008 r. do dn ia zapłaty. Na postanowienie k omo r nika wierzyciel wniósł skargę. W toku j ej rozpoznawania sąd p ytający powziął wskazane w petitum postanowienia wątpliwości konsty- tucyjne, skutkujące zadaniem pyta nia prawn ego . 1.2. N a tl e r ozpatrywanej sprawy wątpliwości sądu pytającego co do zgodności z K on- stytucją budzi regulacja przewi dzian a w art. 804 § 2 k.p .c ., m.in. w zakresie przyznania kom- petencji komornikowi do rozstrzygnięcia, czy upłynął, nie będąc przerwanym, termin prze- d awni eni a egzekwowanego przez wierzyciela roszczenia, a tym samym wydania p ostanowie- nia o odmowie wszczęcia egzek ucji. W uzasadnieni u postanowienia sąd pytający wskazał, że zgodnie z art. 175 ust. 1 Kon- stytucji, to sądy, szczególnie w sprawach cywilnych, m ają kom petencję do wiążącego roz- strzygania sporów o prawo, w których przy n ajmniej jedną ze stron jest jedno stka lub inny podmiot. Pr zy znał, że sprawowanie wymiaru sprawiedliwości może zostać wyjątkowo powie- rzone organom pozasądowym, jedynie wówczas, gdy pr zema wia za tym „konstytucyjnie legi- tymowany cel”, który mieści się w gran i cach jego realizacji, a status os oby, której powierzo- no pe łn ienie czynności sędziowskic h, odpowiada „wzorowi niezawisłości”, wynikającemu z konstytucyjnych przepisów dotyczących stat usu sęd zie go. Sąd p ytający podkreślił, że jedy- nym wyjątkiem od reguły spr a wowania wymiaru sprawiedliwości p rzez „zwyczajne” sądy jes t , zgodnie z art. 175 ust. 2 Konstytucji , dopuszczalność ustanowienia sądów wyjątkowych lub trybu doraźnego na czas wojny. Z dani em sądu pytającego , fakt ten przemawia nie tylko za niedopuszczalnośc i ą powierzenia organom pozasądowym spra wowania wymiaru spra wi edli- wo ści w okresie pokoju, ale również jest sprzeczny z art. 10 Konstytucji, w którym wyraźnie wskazano , że ustrój Rzeczy posp oli tej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawc z ej, władzy wykonawczej i władzy s ądown iczej . S ąd pytający po dkreślił, że pod- stawy do ustanawiania ustawowych wyjątków od reguły sądowego sprawowania wymiaru sprawiedliwości nie może stan owi ć art. 31 ust. 3 Konstytucji, gdyż nie odnosi się on do prze- pisów u strojowych, takich jak art. 175 u st. 1 Konstytucji. Dokon uj ąc historycznego ujęcia zaistniałego problemu sąd pytający przypomniał, że: „[w] świetle przepisów k.p.c. obowiązujących d o dn ia 20 .08. 2019 r., komornik sądowy nie był uprawniony do badania zasad n ości i wymagalności obowiązku obj ętego tytułem wyko- nawczym , w tym [ w ] szczególności nie miał kompetencji do rozstrzygania, czy egzekwowana OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 3 przez niego wierzytel ność uległa przedawnie niu. Je żeli dłużnik był przekonany, że egzekwo- wana wierzytelność uległa p r zedawnieniu, to mógł się bronić z a pom ocą wytoczenia powód z- t wa opozycyjnego na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. W konsekwencji o tym, czy roszcze- nie uległo przedawnieniu, rozstrzy gano w ramach dwuinstancyjnego postępowania sądowe- go”. S ąd pytający wskaz a ł, że tak ujęty stan normatywny u legł zmian ie na skutek no we lizacj i k.p.c. dokonanej ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cy- wilnego oraz niektórych in nych us taw (Dz. U. poz. 1469). I tak, w ocenie sądu pytającego , zgodnie z art. 804 § 2 k.p.c., jeżeli z tre ści t ytułu wykonawczego w yn ika, ż e termin przedaw- nienia dochodzonego roszczenia upłynął, a wierzyciel nie przedłożył dokumentu, o którym mowa w art. 797 § 1 1 k.p.c., organ egzekucyjny na mocy postanowienia odmawia wszczęci a egzekucji. Z estawiając ze sobą przyt oczone przepis y, sąd p ytający doszedł do przekonania, że komornik sądowy rozstrzyga o niedopuszczalności egzekucji ze względu na wynikający z tr eści ty tułu wykonawczego nieprzerwany upływ terminu przedawnienia. Takie u jęcie pro- blemu prowadzi, zdaniem sądu pytaj ącego, do dwóch w nioskó w. Po pierwsze, stanowi to sprawowanie wymiaru sprawiedliwości, co jest wyłączną kompetencją niezawisłych sądów, zgo dnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji. Po drugie, z uwagi na rodzaj sporu, k t óry ma charakter cywilny bez elem entu publicznoprawnego, p ow inien on być w całości rozpatrywany przez sąd, a nie organ egzekucyjny. Tymczasem, w opinii sądu pytającego, to „[o]d rozs trzy gni ęcia komornika sądowego zależy, czy roszczenie majątkowe wierzycie l a zostanie uznane za prawo egzekw owaln e, czy też stanowić bę dzie nudum ius , nie dając wierzycielowi możliwości reali- zacji jego interesów” . 1.3. Rozpatrując powyższą sprawę , sąd pyta jący zw rócił uwagę, że art. 804 § 2 k.p.c. w zakresie , w jakim przyznaje o r ganowi egzekucyjnemu kompetencje do o rzekania w przed- mioc ie przedawnienia roszczenia, o którego przedawnieniu orzeczono już prawomocnym orzeczeniem sądowym, jest niezgodny z art. 2 Kons tyt ucji. Zdaniem sądu pytającego , „[t]rwałość rozstrzygnięcia sądowego w przedmiocie przedawnienia roszc zeni a majątkowego jest o be cnie pozorna”. Następnie p odkreślił, że pomimo prawomocnego nakazu zapłaty wy- danego w postępowaniu upominawczym – będącego pod sta wą sformuło wania pyta nia praw- nego do Trybunału Konstytucyjnego – ko m ornik sądowy odmówił wszczęcia eg zeku cji rosz- czenia, wska zu jąc, że w tym zakresie roszczenie wierzyciela uległo przedawnieniu. Wobec tego , w ocenie sądu pytającego „osoba, której sp rawa zo stała (teoretycznie) ostatecznie roz- strzygnię cia nie ma bowiem de l e ge lata pewności , czy rozstrzygni ęcie jest aby na pewno o st ateczne i nie zostanie skutecznie zakwestionowane przez organ pozasądowy – komornika sądowego”. 1.4. Ponadto sąd pytając y za rzu cił niezgodność art. 804 § 2 i art. 804 § 2 w zw iązku z art. 797 § 1 1 k.p.c. w zakresie , w jakim uniem ożl iwi a wszczęcie egzek uc ji wierzytelności, które nie uległy przedawnieniu na skutek innych okoliczności niż przerwanie biegu przedaw- nienia , oraz w zak res ie , w jakim uniemożliwia wszczęcie egzekucji wierzytelności, które n i e uległy przedawnieniu na skutek nie udokumentowanego prz er wania bi egu przedawnienia , z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w zw iązku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Podniósł, że oprócz za sa- dy po prawnej i przyzwoitej legislacji, zasady ochrony praw słusznie nabyt y ch czy zakazu tworzenia uprawnień po zornych ( nudum ius ), k tóre można wyprowadzić z art. 2 Konstytucji , „[w] przepisach tych zakodowane zostało także prawo każdej jednostki do ochro ny j ej praw majątkowych”. W świetle swoich ustaleń, sąd pytający doszedł do przekonania, że „za nie- zgodne z K ons tytucją RP muszą zos ta ć uznane tak ie regulacje, które z jednej strony przyznają określone prawo podmiotowe, a z drugiej nie przewidują narzędzi jego sk utecznej realizacji. Oczywiście s przeczne z ustawą zasadniczą są też takie normy podkonstytucyjne, któ re unie- OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 4 możliwiają lub o gr aniczają realizację przyz nanych wcześniej przez prawodawcę praw pod- miotowych”. 1.5. Czyniąc uwagi de lege lata na tle ob owią zyw ania art. 8 04 § 2 k.p.c., sąd pytający zauważył, że „organ egzekucyjn y ma obowiązek odmówić wszczęcia e gz ekucji w przypadku, gd y termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął”. Wyjątek od tej zasady stanowi , zdaniem sądu pytającego , sytuacja, gdy wi erzyciel przedstawi dokument, z którego wynika, że doszło do przerwan i a biegu przedawnienia. W dalszej cz ęści swojej analizy st wierdził, iż obowiązek odmowy wszczęcia egzekucji, na gruncie omawianego przepisu, dotyczyć bę- dzie również sytuacji, gdy d łużn ik nie podniósł skutecznie zarzutu przedawnienia lub zrzekł się tego pra w a (art. 117 § 2 k.c.). Jego zdani em , podobna sytuacja z ac hodzi w w ypadku, gdy bieg przedawnienia nie rozpoczął się albo uległ zawieszeniu (art. 121 k.c.), został wstrzymany (art. 12 2 k.c .), bądź też nastąpiło jego przerwanie, ale wierzyciel nie może tego f aktu udo- wodnić za pomocą stosowne go dokumentu (art. 123 k .c.). Sąd pytający stwierdził , że okoliczności te nie mogą być uwzględnione przez sąd w toku rozpoznawania skargi na czyn ność ko mornika, gdyż kontroli sądu podlega jedynie jej legalność, tj. czy po s tanowienie zostało wydane z narus ze niem art. 804 § 2 k. p. c. Wskazu jąc na mankamenty tego przepisu, doszedł do przekonania, że taka sytuacja prowadzi do „po- wstania nowej kategorii upra wni eń naturalnych – wierzytelności nieprzedawnionych (…), skutkującej po j awieniem się w polskim systemie p ra wnym nowej kategorii u prawnień pozor- nych, stanowiących złudzenie praw podmiotowych – niby istniejących, ale nieegzekwowal- nych”. Wierzycielowi bo wiem pr zysługuje prawo podmiotowe, które nie uległo przedawnie- niu, ale z uwa g i na treść kwestionowanego przepi su , nie może być przez n iego skut ecznie egzekwowane. Jak podkreślił, art. 804 § 2 k.p.c. znajduje zastosowanie zarówno do wierzy- telności powstałyc h od dn i a jego wejścia w życie, jak i tych, które powstały , zanim zaczął on o bowiązywać. Na poparcie swojej a rg umentacji sąd pytają cy wskazał sytuacje wierzycieli, których wierzytelności powstały przed nowelizacją k.p.c., w wyniku czego utracili swoje pra wo d o i ch egzekwowania (np. z uwagi na zrzeczenie się przez dłużników zarzut u przedawnienia). Taka sytuacja , z da niem sądu pytającego , narusza konstytucyjne prawo do ochrony innych niż własność uprawnień majątkowych (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji), a sam a rt. 804 § 2 k.p.c. pozbawia pewne kategorie praw majątkowych ochrony prawnej . Ponadto obowiązywanie kwestionow an ych przepisów k.p.c. n ie znajdu je uzasadnienia w treści art. 31 ust. 3 Konstytu- cji. 2. W piśmie z 28 lutego 2020 r. Prokurator Generalny, zajm ując st anowisko w spra- wie, wniósł o stwierdzenie, że art. 804 § 2 w zw iązku z art. 791 1 w związku z art. 758 k .p .c. w zakresie , w ja ki m przyznaje komornikowi sądowemu kompetencję do rozstrzygnięcia, czy upłynął, nie będąc przerwanym, termin przedawnienia d ocho dzo nego przez wierzyciela rosz- czenia, a w razie pozytywnego rozstrzygnię c ia tego zagadnienia, kompetencję do odmowy wszczęcia eg ze kucji , jest zgodny z art. 175 ust. 1 Konstytucji. Natomiast w pozostałym za- kresie wniósł o umorzenie postępowania na mocy art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 listo- pada 2016 r. o organizacji i tryb i e postępowania przed Trybunałem K on stytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) – wobec niedopuszczalności wydania wyroku. 2.1. W uzasadnieniu swojego stanowiska Prokurator Generalny stw ier dził, że pytanie prawne dotyczące czy art. 804 § 2 i art. 804 § 2 w zw i ązku z art. 797 § 1 1 k.p.c. w zak r esie, w jakim uniemo żl iwia wszczęcie e gzekucji wierzytelności, które nie uległy przedawnieniu na skutek innych okoliczności niż przerwanie biegu prz eda wnienia, oraz w zakresie, w jakim uniemożliwia wszczęcie egzekucji wie r zytelności, które nie uległy prze d awnieniu na skutek OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 5 n ie udokumento wanego przerwania biegu przedawnienia, jest zgodny z art. 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 K onst ytu cji , wobec braku wykazania związku przyczyno- wego pomiędzy pytaniem pra w nym a rozpatrywaną sprawą, nie sp e łnia przesłanki funk cj o- nalnej. J ego zdaniem okoliczność ta stanowi samodzielną i nieusuwalną przeszkodę do wyda- nia wyroku przez Trybunał Konstyt ucyj ny, co rodzi konieczność umorzenia postępowania w tym zakresie. 2.2. W o p inii Prokuratora Generalnego , tak że w w ypadku pytania p rawnego dotyczą- cego czy art. 804 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim przyznaje organowi egzekucyjnemu kompe- tencję do orzekania w pr zed miocie przedawnienia roszczenia, o którego przedawnieniu orze- czono już p rawomocnym orzeczeniem sądowym, j est zgodny z art. 2 Ko nstytucji, postępowa- nie powinno zostać umorzone. Podniósł, że : „[s]ensem wprowadzenia przepisów art. 782 1 § 1 pkt 2 ) k.p.c ., a rt. 804 § 2 k.p.c. – ale także art. 825 pkt 1 1 k.p.c. – jest większa niż dotych c zas ochrona osób, które są d łużni kami przedawnio ny ch wi erzytelnośc i”. Przywołując stanowisko doktryny, Prokurator Generalny wskazał na złamanie dotychczasowej reguły, że po stęp owa- nie klauzulowe jest postępowaniem formalnym, w toku którego nie podlega bada n iu roszcze- nie objęte tytułem wyko nawczym. Zaznac zy ł, że dotyczy to obowiązującej w postępowaniu egzekucyjnym reguły, zakazującej badania zasadności i wymagalności obowiązku obj ęte go tytułem wykonawczym. Pomimo tak zaprezentowanej krytyki, Prokurator Gener a lny podkre- ślił, że regulacja ta „ nie wskazuje je dn ak na niekonstytucyjność wprowadzonych do k.p.c. norm”. Podejmując próbę wykładni zakwestionowanego przez sąd pytający ar t. 8 04 § 2 k.p.c. , Prokurator Generalny wskaz ał na treść art. 782 1 § 1 pkt 2 k.p.c. podn osząc , że treści obu prz episó w są terminolog ic znie ró żne. Po pierwsze, art. 804 § 2 k.p.c. odnosi się do badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego, a nie okol iczn ośc i s prawy i treści tytułu eg- zekucyjnego, jak ma to miejsce w w ypadku zastosow a nia art. 782 1 § 1 pkt 2 k.p. c. Po drugie, ma ono m iejsc e po pozytywnym przejściu przez wierzyciela etapu nadania tytułowi egzeku- cyjnemu klauzuli wykonalności przez sąd, tj. po zwe ryfikowaniu , czy roszczenie nim objęte nie uległo przedawnieniu. Zdaniem Pro k uratora Generalnego, należy przyj ąć, że komornik , wbrew temu , co podnosi sąd pytający , nie jest uprawniony do badania kwestii, które były przedmiotem badania sądu klauzulow ego na podstawie art. 782 1 § 1 pkt 2 k.p.c. Jego zda- niem , kwestię tę należy oceniać przez pryzmat wykładni syste mowej i funkcjonalne j, a ni e ograniczać się wyłącznie do wykładni językowej. Należy przy tym mieć na uwadze założenie o racjonalności ustawodawc y or az pamiętać o konieczności zachowania wewnętrznej spójno- ści systemu prawnego. T ymczasem, jak zaakcentował P rokur ator Generalny, s ąd py tający w pytaniu praw- nym zaprezentował jedynie wykładnię językową art. 804 § 2 k.p.c. i na niej oparł zarzuty nie- kons tytu cyj ności tego przepisu. Taki zabieg doprowadził , jego zdaniem , do nadania zakwe- s tionowanej normie treści spr zeczn ej z konstytucy jn ym po rządkiem pr awnym. Następnie Prokurator Generalny stwierdził, że „przepis ów nie znajduje się w normatywnej próżni, le cz f unk cjonuje w odpowiednim o toczeniu normatywnym i oceniony w tym otoczeniu (…) j e st normą czytelną, spełniają cą wy mogi stawiane p rz ez ws kazany w petitum pytania prawnego wzorzec kontroli konstytucyjnej”. 2.3. Odnosząc się do wątpliwości sądu pytająceg o , d oty czących tego, czy art. 804 § 2 i art. 804 § 2 w związku z art. 797 § 1 1 w zwi ą z ku z art. 758 w związku z art. 7 59 § 1 k.p.c. w zakre sie, w jakim przyznają komornikowi sądowemu kompetencję do rozstrzygnięcia, czy upłynął, nie będąc przerwanym, termin prz eda wnienia dochodzonego przez wierzyciela rosz- czenia i, w razi e pozytywnego rozs t rzygnięcia tego zagadnienia , komp etencję do odm ow y wsz częcia egzek ucji, jest zgodny z art. 175 ust. 1 Konstytucji, Prokurator Generalny zauwa- OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 6 żył, że pełna treść normy praw nej, kt óra została przez niego zakwestionowana, dekodowana winna być z pozostający mi ze sobą w związku art. 804 § 2 , art. 797§ 1 1 i a rt. 7 58 k.p.c. Pro- kurator Generalny przyznał, że art. 804 § 2 k.p.c. jest „ [z] byt ubogi treściwo, by można było odczytać z nie go normę, której konstytucyjność kwestionuje sąd pytający”. Jego zdaniem, z tej g rupy przepisów, należy równ ież wy eliminować art . 759 § 1 k.p.c., g dyż wprowadza do k.p.c. bliżej niezdefiniowane przez polskiego ustawodawcę pojęcie „czynności egzekucyj- ny ch”. An alizując stanowisko doktryny , Prokurator Generalny za zasadne uznał przyjęcie , że czynności podejmowane p rzez k omornika sądow eg o na podstawie ar t. 804 § 2 k.p.c., nie są czynnościami egzekucyjnymi. Nadto, „ c ała instytucja badania terminu przedawnien ia o bo- w iązku objętego tytułem egzekucyjnym, jest p rzeniesieniem do etapu postępowani a egzeku- cyjnego elementu pos tępowa nia rozpoznawc ze go”, co przemawia za wyłączeniem art. 759 § 1 k.p.c. w tym zakresie. Uzasadniając swoje stanowisko , Prokurator Generalny p rzyp omn iał, że Konstytucja nie definiuje pojęcia „wymiaru sprawiedliwości”, pozostaw i ając je doktrynie i orzeczn ictwu. Przyjął, że p od poję ciem tym nal eży rozumieć w myśl art. 175 ust. 1 Konsty- tucji wiążące rozstrzyganie sporów o prawo, w których przynajmn iej jed ną ze stron jest jed- nostka lub inny podmiot podobny. Jednocześnie wskaza ł, że działanie to należy tylko i wy- łąc znie do sądów. N astęp nie zwrócił uwagę na związek pomiędzy normą zawartą w art. 45 ust. 1 i normą wynikającą z art. 175 ust. 1 Konstytucji , ws kaz ując na treść takich pojęć jak „sprawa” i „spór o prawo”, które stanowią o is t ocie „wymiaru sprawiedliwoś ci”. 2 .4. Konkluduj ąc , Pro kurator Generalny pr zyznał, że : „ k onstytucyjna wyłączność są- dów w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości nie oznacza, że org any nie będące władzą sądowniczą nie mogą podejmować jaki chkolwiek rozstrzygnięć w sprawach (sporach o pra- wo ) dotyc zących jednos tk i (lu b podmiotu podobnego ). Pojęcie « wymiaru sprawiedliwości » odnosi się bowiem do rozstrzygania w sprawach w sposób wiążą cy i os tateczny, dlatego do- konywanie w owych sprawach rozstrzygnięć nieposiadających t akich przymiotów, nie musi być tr aktowane jako b ranie udziału w « wymiarze sprawiedliwości » . Warunkiem koniecz- ny [ m ] , jest jednak, by rozstrzygnięcie owej sprawy w sposób o stat ecz ny należało do sądu, posiadającego przymioty, o których m owa w art. 45 ust. 1 K onstytucji”. Wskazując na treść a rt. 767 § 1 k .p .c. z aznaczył, że na czynności komornika przysługuje skarga do sądu rejono- wego, od którego orzeczeń przysługują środki odw oław cze . Ostatecznie więc, regulacja art. 804 § 2 w zw iązku z art. 797 § 1 1 , w związku z art. 758 k.p.c. , zdanie m Prokur atora Gene- ra ln ego , j est zgodna ze wzorcem kontroli podniesionym przez sąd pytający , tj. art. 175 ust. 1 Konstytucji. 3. W piśmie z 20 styc zni a 2020 r. udział w postępowaniu przed Trybunałem Konsty- tucyjnym zgłosił Rzeczni k Praw Obywatelskich . Wnió sł o stw ierdzenie, ż e art. 8 04 § 2 k.p.c. jest niezgodny z art. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji. Następnie 3 kwietnia 2020 r. zmodyfiko- wał swoje dot ych czasowe stanowisko w ten sposób, że ograniczył dotychczasowy zarzut, wskazując, że art. 804 § 2 k.p.c., w zakresi e, w jakim p rz yznaje komornikowi sądowemu kompetencję do rozstrzygnięcia o przedawnieniu roszczenia, jest niezgodn y z art. 175 ust. 1 Ko nsty tuc ji. Kwestionując je go zgodność ze wskazanym wzorcem kontroli, przyznał, że cha- r a kter sporu sprowadza się do kilku wniosków. P o pierws ze, brak jest racji publicznopraw- nych stojących za tym, że „ u stawodawca zdecydował się na szczególny przywilej, zwią zany z przedawnieniem « rozstrzyganym » w postępowaniu egzekucyjnym ” , które uwzględniane jest przez sąd – za wyjąt kiem ros zczeń skiero wa nych p rzeciwko kons umentowi – wyłącznie na zarzut (art. 117 § 2 i 2 1 k.c.), podczas gdy komornik ma obowiązek uwzględnić p rzed aw- n ienie z urzędu. Po drugie, procesowy charakter sporu o przedawnienie jako spraw y nie zmienia „techniczna” okolicz ność, czy wi er zyciel może przedstawić „d okument, z którego wynika, że doszło do przerwania biegu przedawnienia”, o jakim mowa w art. 797 § 1 1 o raz OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 7 art. 804 § 2 k.p.c. Po trzecie, pojęcie „ sprawy ” jest paralelne z pojęciem „ sporu o prawo ” , co rodzi konieczn ość przyjęci a takiej interpretacji, że s pór o przedawnienie stanowi „ sprawę ” w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji. 3.1. Kwestionują c za kre s normy wskazany w art. 804 § 2 k.p.c. w świetle art. 175 ust. 1 Konstytucji , Rz e cznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę na ko ni ecznoś ć rozróżnienia czynności podejmowanych przez sąd w ramach „sprawowania wymiaru sprawiedliwości”, od czynności , które ich ni e stanowią. W skazał na fakt, że komornik sądowy podejmując decyzje o przedawnien i u – w istocie rozstrzyga spór o p rawo, co ko ns tytucy jnie zastrzeżone jest dla sądów. 3.2. Podsumowując swoje uwagi na temat statusu prawnego komornika, Rzecznik Praw Obyw ate lskich stwierdził, że nie jest to organ powołany do sprawowania wymiaru sprawiedl i wości, czyli rozpoznawa nia spraw w rozumien iu art. 45 Konstytucji. Nie korzysta on bowiem z gwarancji niezależności i niezawisłości, zapewnianych przez rozdział VIII K on- st ytu cji wyłącznie sędziom. Zaznaczył , że w w ypadku skargi na czynności komornika, kwe- s tią rozstrzyganą przez sąd nie je st spór po mi ędzy w ierzycielem a d łużnikiem, ale zgodność z prawem działań komornika. Następnie zwrócił uwagę, że istnieje ścisły związ ek p omi ędzy skargą na czynności komornika a nadzorem prawidłowości przebiegu egzekucji, p rzewidzia- nym przez art. 759 § 2 k .p.c., pod ej mowany m przez sąd z urzędu. 4. Marszałek Sejmu, w piśmie z 26 czerwca 2020 r., w imieniu Sejmu, wniósł o umo- rzenie postę powa nia ze względu na n iedopuszczalność wydania wyroku. Odnosząc się do analizowanego za k resu zaskarżenia oznac zonego w pe titum pos ta no- wien ia sądu pytającego w zakresie , w jakim art. 804 § 2 k.p.c. przyznaje organowi egzekucyj- nemu kompetencję do orzekania w p rze dmiocie przedawnienia roszczenia, o którego prze- dawnieniu o rzeczono już prawomocnym orzeczeniem sądowym, Marszałek S ejmu z wró ci ł uwag ę na brak przywołania w uzasadnieniu pytania prawnego jakichkolwiek przykładów z orzecznictwa, które wskazywałyby na wys tęp owa nie utrwalonej praktyki stosowania art. 804 § 2 k.p.c., nadającej wspomnianemu p rzepisowi zaskarżony ( nie konstytu cyjny) se ns norma tywny. Jego z daniem, przyczyną takiego stanu rzeczy jest stosunkowo krótki okres jego obowiązywania, który uprawnia do s twi erdzenia, że żadna interpretacja tego przepisu nie mo- gła s ię jeszcze ugruntować. Ba dając kierunek wykładn i art. 804 § 2 k.p.c . , Marsz ałek Sejmu wskazał, że norma odczytana przez sąd pytający , iż organ egzekucyjny upoważniony jest do ponownego badani a kw est ii przedawnienia roszczenia, która stanowiła już przedmiot prawo- mocnego rozstrzygni ęcia sądu, nie jest je dyną , jaką można wyp ro wadzić z tego przepisu. Marszałek Sejmu p rzyznał, że jego brzmienie jest wprawdzie obarczone pewnym brakiem ścisłości, jed nakż e „ ciążą cy na komorniku sądowym obowiązek zbadania, czy nie dos zło do przedawnienia, m a być realizowany na b a zie «treśc i tytułu w y konawc zego» (oraz ewentualnie dokumentu, z którego wynika, że doszło do przerwania biegu przedawnienia), a nie treści tytu łu e gze kucyjnego, ani tym bardziej na pod stawie okoliczności faktyc znych ustalonych w post ępowaniu rozpoznawczym ”. T aka int erpretacj a nie da je komornikowi sądowemu pod- staw do badania przedawnienia roszcze nia, jeżeli w sądowym postępowaniu rozpoznawczym zar zut prz edawnienia nie został podniesiony albo uwz ględniony. Marszał ek Sejmu o ceniając powi erzeni e komornikowi te go rodzaju materialnoprawnej kompetencji, zwrócił uwagę, że również przedstawiciele doktryny prawa nie znajdują w tej instytucji zagrożenia dla trwałości wyroków sądowych. Przytaczając kolejne stanowiska, przyzn ał wprawdzie, że zwraca się uwagę na „nieudol n ość” w bud owie tego przepisu , wobec braku jego zsynchronizowania z przepisami k odeksu cywilnego dotyczącymi przedawnienia, jednakże powinien on być „ in- terpretowany maksymalnie restryktywnie ” . Dlatego „badanie przez organ eg zekucyjny, czy OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 8 roszczenie stwier dzone tytuł em wykonawczym dołączonym do wnio sku egzekucyjnego nie uległo przedawnieniu, ogranicz a się wyłącznie do treści tego tytułu”. Marszałek Sejmu przy- wołał treść orzeczeń, jakie zapadły w spraw ach, w których sądy miały możliwość odniesienia się do zn aczenia zno welizowanych przepisów k.p.c. , w tym art. 782 1 § 1 k.p.c., wskazując, że organy wymiaru sprawiedliwości w przypadku odmowy nadania klauzuli wykonalności, wobec przedawnienia roszczenia, pr zyjmują trzy - lub sześcioletni term in przedawnienia rosz- c zenia stwie rdzonego tytułem w postaci prawomocnego orzeczenia sądu, o którym stanowi art. 125 § 1 k.c. ( por . postanowienia : Sąd u Okręgow ego w Suwałkach z 11 lutego 2020 r., sygn. akt I Cz 47/20 , oraz Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 26 września 2019 r., sygn . akt X GCo 109/19). Zdaniem Mar szałka Sejmu, stosując wnioskowanie a minori ad maius uprawnione jest stwierdzenie, że jeżeli w powyższych sprawach sądy nie uznały się za wła- ściwe do weryfikowania ok oliczności upływu przedawnienia w c ałym okresie poprzedza ją- cym dzień złożenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, to tym bardziej nie przyjęłyby takiego rozumienia odnośnie do art. 804 § 2 k.p.c. W ocenie Marszałka Sejm u , przemawi a to za tym , że tak zaproponowany kierune k in- terpretacj i jest zgodny z zasadą demokratyc znego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) oraz dyrektywą interpretacyjną zakazującą zawężającej wykładni prawa do sądu , którego elemen- tem składowym jest pra wo do uzyskania wiążącego rozs trzygnięcia . Tak więc w stosunku do analizowanego zakresu zaskarżeni a nie została spełnio na przesłanka funkcjonalna, ponieważ przedmiotem pytania prawnego nie jest treść normatywna art. 804 § 2 k.p.c. utrwalona w pro- cesie sto sowania prawa, ale wyłącznie je den z wariantów interpretacyjnych t ej regulacji. 4.1. M arszałek Se jmu , w eryfikując dopuszczalność badania konstytucyjności art. 804 § 2 k.p.c. w zakresie , w jakim uniemożliwia wszczęcie egzekucji wierzyte lności, które nie uległy przedawnieniu na skutek in nych okoliczności, niż przerwanie b iegu przedawnienia or az w zakres ie , w jakim uniemożliwia wszczęcie egzekucji wierzytelności, które nie uległy przedawnieniu na skutek nieudokumentowanego przerwania biegu przedawnienia z art. 2 Konstytucji , zwrócił uwagę również na brak wystąpienia relewan cji będącej istotą pr zesłanki fu nkcjonalnej . Podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie wierzyciel nie domaga się uwzględ- nienia żadnej z wymienionych przez sąd pytający okoliczności potencjalnie m ogących inge- rować w bieg term inu przedawnienia jego roszczeń. Je go zdaniem fakt wszcz ęcia egzeku cji na bazie tytułu wykonawczego wskazuje na to, że in casu o upływie przedawnienia roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu nie mogło być mowy. 4.2. Oceniając zarzut ujęty w pyt aniu prawnym, dotyczącym zgodności art. 80 4 § 2 k.p.c. z art. 175 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim „przyznaje komornikowi sądowemu kompetencję do rozstrzygnięcia, czy upłynął, nie będąc przerwanym, termin przedawnienia do chodzonego przez wierzyciela roszczenia i, w razie pozytywnego r ozstrzygnięcia tego za- gadnienia , kompetencję do odmowy wszczęcia egzekucji”, Marszałek Sejmu p rzywołał orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie , wskazując, że „rozstrzygnięcie odn ośnie do upływu przedawnienia roszczenia (sporu o prawo), podjęt e w postępowaniu eg- z ekucyjnym p rzez organ pozasądowy – komornika sądowego, nie może być uznane za spra- wowanie wymiaru sprawiedliwości, w konstytucyjnym rozumieniu tego pojęcia”. W jego ocenie , na tle Konstytucji istotne j est nie samo przyznanie komornikowi sądowemu kompe- tencj i do podejm owania określonych rozstrzygnięć (w sprawie upływu przedawnienia egze- kwowanego roszczenia i odmowy wszczęcia egzekucji), lecz ewentualne nieobjęcie tego typu aktó w stosowania prawa kontrolą sądową. Marszałek Sejmu zwrócił uwa gę , że kontrola są- do wa odmowy w szczęcia egzekucji ze względu na przedawnienie roszczenia stwierdzonego tytułem wykonawczym ma swoją bezpośrednią podstawę prawną w art. 767 k.p.c., natomiast zaż alenie na postanowienie sądu – w kwestionowanym art. 804 § 2 zd anie dr ugie k.p.c. M ar- OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 9 szałek Se jmu w skazał, że przepis ten jest uznawany przez niektórych przedstawicieli doktry- ny za zbędny ( superfl u um ), ponieważ postanowienie, o którym wspomina, jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie, a to oznacza, że przysł uguje na nie zażalen ie na podst a- wie art. 394 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., zaś sama odmowa wszczęcia egzekucji ze względu na przedawnienie roszczenia stwierdzonego tytułem wykonawczym nie końc zy po- stępowania egzekuc yjnego. Podkreślił, że podstaw jego umorzenia upatr uje się w art. 355 w związku z art. 13 § 2 k.p.c., co znajduje potwierdzenie w art. 825 pkt 1 1 k.p.c. 4.3. Marszałek Sejmu , p oprzestaj ąc na odnotowaniu tych kwestii , podkreślił, że mimo ustawy nowelizując ej k.p.c. podtrzymywany jest nadal pogląd, iż skargą n a czynności komor- nika nie można skutecznie zwalczać podejmowanych przez niego czynności , które naruszają „ jedynie ” prawo materialne. Tak zaprezentowane stanowisko Marszałek Sejm u poparł treścią pkt 5 po uczenia do załącznika do rozporządz enia Ministra Spraw iedliwości z d nia 23 listopa- da 2018 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępni a nia urzędowego formularza skar- gi na czynności komornika (Dz. U. poz. 2296) w myśl którego „Przedm iotem skargi może b yć czynność komornika albo zaniecha nie dokonania czynn ości przez komornika, które są niezgodne z przepisami prawa procesowego. (…) Jeżeli strona kwestionuje istnienie obo- wiązku objętego tytułem wykonawczym (np. twierdzi, że dług został s płacony albo roszcz e- nie się przedawniło), to powinna w nieść pozew o pozba wienie tytu łu wykonawczego wyko- nalności na podstawie art. 840 Kodeksu postępo wania c ywilnego ”. W dalszej części swoich wywodów Marszałek Sejmu wyjaśnił, że w treści skargi na czynności komornika nie zg łasza się zarzutów merytorycznych, a le jedynie wskazuj e na uchybi enia natury procesowej, dotyczące przebiegu postępowania egzekucyjnego . Jego zda- niem , zarzuty względem art. 804 § 2 k.p.c. w odnie sieniu do art . 175 ust . 1 Konstytucji winny być konstruowan e w sposób odwoł ujący się do ich rodz ajów (formalne czy materialne) , które mogą być podnoszone w skardze na czynności komornika sądowego. Reasumując swoje stanowisko , Marszałek Sejmu stwierdził, że komornik sądowy w rozpatrywanej sprawie wykroczył poza sfer ę przyznanych mu kompetencji, a zak westio- nowany art. 8 04 § 2 k.p. c. nie dał mu podstawy prawnej do weryfikowania i korygowania ustaleń sądu dokonanych w postępowaniu rozpoznawczym. Przypomniał, że nie jest dopusz- czalne inicjowanie przed Trybunałem Konstytu cyjnym za pomo cą pytań prawnych kon troli generalno - abs trakcyjnej. Uznał , że nie wydaje się możliwe ani celowe modyfikowanie wska- zanego przez sąd pytający zakresu art. 804 § 2 k.p.c., który miałby być niezgodny z art. 175 ust. 1 Konstytucji. Zaznaczył, że w tym wypadku, skarga na czynności k omornika może zo- sta ć rozpatrzo na przez sąd w oparciu o kryteria formalne , a więc ustalenia granic kompetencji przyznanych organowi egzekucyjnemu przez zaskarżony przepis oraz ewentualnego ich prze- kroczenia. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Uwagi wstępn e . Merytory czne rozstrzygnięcie zagadnienia przedstawionego w pytaniu prawnym skie- rowanym do Trybunału Konstytucyjnego wymaga spełnienia przez to pytanie przesłanek pro- cesowych uregulowanych w art. 193 K onstytucji ora z w art. 52 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o o rganizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2 393 ; dalej: u. o . t . p . TK) . Niniejsze pytanie prawne nie spełnienia wszystkich przesłanek merytorycznego r ozpoznania pyt ania prawnego sądu w trybie art. 193 Ko nstytucji. OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 10 2. Przesłanki dopuszczalności merytorycznego rozpoznania pytania prawnego . Zgodnie z art. 193 Konstytucji , każdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytu- cyjnemu pytanie prawne co do zgodnoś ci aktu normat ywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umo wami między narodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Rozwijając regulację konstytucyjną, art. 52 u.o.t.p.TK określa warunki fo rmalne, którym powinno odpowiadać p ytanie prawne. Z p owołanych p rzepisów wynika, że pytanie prawne powinno spełniać trzy przesłanki – podmiotową, przedmiotową oraz funkcjonalną. Przesłanka podmiotowa jest spełniona, jeże- li pytanie prawne wnosi sąd. Z kol ei przesłanka przedmiotowa określa przedmiot i wzorzec kontroli ( przepis Kon- stytucji, ratyfikowanej umowy międzynarodowej, ustawy). P rzedmiotem pytania prawnego może być tylko taki przepis, którego wyeliminowanie z porządku prawnego w wyniku wyro- ku Trybuna łu Konstytucyj nego wywrze wpływ na rozstrzygnięcie spr awy, w zwią zku z którą postawiono pytanie prawne. W zależności więc od treści ewentualnego rozstrzygnięcia o zgodności lub niezgodności z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą normy wskazanej w py taniu prawym, inne po winno być rozstrzyg nięcie sądu pytają- cego (por. wyrok i TK z : 16 listopada 2004 r., sygn. P 19/03 , OTK ZU nr 10/A/2004, poz. 106; 15 grudnia 2008 r., sygn. P 57/07 , OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 178; 16 grudnia 2008 r., sygn. P 17/07 , OTK ZU nr 10/A/2008, poz. 17 9; 19 lutego 2 008 r., sygn. P 49/06 , OTK ZU nr 1/A/2008, poz. 5 oraz postanowienie z 18 lutego 2009 r., sygn. P 119/08 , OTK ZU nr 2/A/2009, poz. 22 ). Przesłanka funkcjonalna ma być wyrazem związk u odpowiedzi Trybunału Konstytu- cyjnego na pytanie prawne sądu z toczącą się pr zed tym sąd em sprawą. Między odpowiedzią na pytanie prawne a sprawą rozstrzyganą prze z sąd pytający musi zachodzić istot na prawna relewancja. Jest to bezpośrednia zależność między treścią kwestionowanego przepisu a sta- nem faktycznym sprawy, w związku z któ rą zadano p ytanie prawne. Trybunał Konstytucyjny, przyjmując pytanie prawne do rozpoz nania, rozpatr uje, czy jego odpowie dź będzie miała wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przedmiotem pytania prawnego może być bowiem tylko taki przepis, którego wyeliminowanie z porządku prawnego w wyniku wyroku Trybunału Konstytucyjnego wpłynie na treść rozst rzygnięcia spr awy, w związku z któr ą przedstawiono pytanie prawne. Postępowanie zainicjowane pytaniem prawnym stanowi kontrolę prawa związaną z konkretną sprawą, toczącą s ię przed są dem, gdy na gruncie tej sprawy pojawiła się wątpliwość co do zgodności z K onstytucją prz episu, który ma być z astosowany w tej właśnie sprawie. Brak przesłanki funkcjonalnej ma wpływ na kognicję Trybunału, stanowi przeszkodę formalną w przeprowad zen iu pełne j, merytorycznej kontroli zaskarżonych przepisów (por. postanowieni a TK z : 29 marca 2000 r., sygn. P 13/99 , OTK ZU nr 2/2000, poz. 68; 10 października 2000 r., sygn. P 10/00 , OTK ZU nr 6/2000, poz. 195; 27 kwietnia 2004 r., sygn. P 16/03 , OTK ZU nr 4/A/200 4, poz. 36; 15 maja 2007 r., sygn. P 13 /06 , OTK ZU n r 6/A/2007, poz. 57; 6 listopada 2008 r., sygn. P 60/07 , OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 164; 20 listopada 2008 r., sygn. P 18/08 , OTK ZU nr 9/A/2008, poz. 168 oraz 10 grudnia 2008 r., sygn. P 39/08 , OTK ZU nr 1 0/A/2008, poz. 187 oraz wyroki TK z : 6 marca 2002 r., sygn. P 7/00 , OTK ZU nr 2/A/2002, poz. 13; 30 maja 2005 r., sygn. P 7/04 , OTK ZU nr 5/A/2005, poz. 53). Niezależnie od trafności p ostawionych za rzutów wobec przedmio tu kontroli, niespeł- nieni e k tórejkol wiek z przesłanek pytania prawnego stanowi przeszkodę procesową przepro- wadzenia merytorycznej kontroli zgodności z Konstytucją przedmiotu kontroli, i powoduje konieczność umorzenia post ępowania przed Trybunałem z uwagi n a niedopuszczalność wy- dan ia wyroku ( por. wyrok TK z 19 kwietnia 2011 r., sygn. P 41/09, OTK ZU nr 3/A/2011, poz. 25). OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 11 Według utrwalonego stanowiska Trybunału na sądzie pytającym spoczywa powinność stosownego do charakteru sprawy wykaza nia spełnienia przesł anek pytania prawnego (po r. postanow ieni a TK z : 27 marca 2009 r., sygn. P 10/09, OTK ZU nr 3/A/2009, poz. 40; 26 lipca 2012 r. , sygn. P 17/12 , OTK ZU nr 7/A/2012, poz. 95 oraz wyrok z 12 maja 2011 r. , sygn. P 38/08, OTK ZU nr 4 /A/2011, poz. 33). 3. Przedmiot i wzorce kont roli . S ą d pytający poddał kontroli zgodności z Konstytucją art. 804 § 2, art. 804 § 2 w zw ią zku z art. 797 § 1 1 oraz art. 804 § 2 w zw iązku z art. 797 § 1 1 w zw iązku z art. 758 w zw ią zku z art. 759 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywi l ne- go (Dz. U. z 2019 r. poz. 1460, ze zm . ; dalej: k.p.c. ). Jako wzorce kontroli wskazano art. 2, art. 64 ust. 1 i 2 w zw iązku z art. 31 ust. 3 oraz art. 175 ust. 1 Konstytucji. 4. Ocena dopuszczal ności merytory cznego rozpoznania py tania prawnego . W niniej s zej sprawi e pytanie prawne, każdy z jego poszczególnych punktów, spełnia przesłankę podmiotową; pytanie prawne zostało bowiem skierowane przez sąd – Sąd Rejo- nowy w Obornikach. Niemniej przedmioto we pytanie pra wne nie spełnia we ws zystkich trzech punktach prz esłanki funkcjonalnej, a w związku z tym – także przesłanki przedmiotowej. Między ewentualną odpowiedzią Trybunału na przedstawione pytanie prawne a rozstrzygnięciem są- du pytającego nie zachodz i istotny zwią zek prawny, w ujęciu prezentowanym w utrwalon y m o rzeczni ctwie Trybunału. Tym samym przedmiotem kontroli uczyniono przepis, którego ewentualna niezgodność z Konstytucją nie miałaby znaczenia dla wyniku sprawy toczącej się przed sądem pytającym . Trybunał , ja ko organ działający n a podstawie i w granicac h pr awa ( ar t. 7 Konstytucji) , ma kompetencję do oceny, czy istotnie zgodność z Konstytucją przepisu zakwestiono wanego w pytan iu prawnym ma znaczen ie dla treści orzeczenia mającego rozstrzygnąć sprawę, w której zadano pytanie prawne. Do zadań Trybunału Kons t ytu cyjnego nie należy wprawdzie wskazywanie sądom, które przepisy winny znaleźć zastosowanie w konkretnej spra wie, ale z dru giej strony teza, że o tym, czy dany przepis może być przedmiotem pytania prawnego, decyduje wyłącznie sąd stawiający pytanie, prow a dzi łaby do możliwości obejścia art. 1 93 Konstytucji przez wymaganie od Trybunału Konstytucyjnego rozstrzygania pytań prawnych dotyczących kwestii, które nie mają bezpośredniego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed sądem (por. wyrok TK z 20 paździe rnika 2010 r ., sygn. P 37/ 09, OTK ZU nr 8/A/201 0, poz. 79 ). Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że komornik odmówił wierzycielowi wszczęcia egzekucji co do odsetek zasądzonych nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominaw- czym, nie z powodu prz e daw nienia odsetek wsku tek upływu ter minu przedawnienia po wy- daniu tytułu wykonawczego (prawomocnemu nadaniu tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wy- konalności), ale z powodu upływu terminu przedawnienia przed zasądzeniem tych odsetek. Komornik zatem, mimo rozst r zyg nięcia sprawy przez sąd prawomocn ym orzeczeniem, po- now nie ocenił stan faktyczny i prawny roszczeń w zakresie ich przedawnienia, i orzekł, że uległy przedawnieniu. Stwierdził także, że wierzyciel nie przedłożył dokumentu, o którym stanowi art. 797 § 1 1 k .p. c., świ adczącego o przerwaniu bie gu terminu przedawnie nia rosz- czeń o odsetki. Biorąc powyższe pod uwagę, komornik odmówił wszczęcia egzekucji we wskazanym zakresie , powołując się na art. 804 § 2 k.p.c. Zdaniem sądu pytającego wykładnia językowa art. 80 4 § 2 k.p.c . nakazuje p rzyjąć, że kom ornikowi przysługuje kompetencja do ponownej oceny stanu faktycznego i prawnego, na podstawie których sąd w postępowaniu rozpoznawczym wydał rozstrzygnięcie w sprawie. OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 12 Wbrew stanowisku sądu pytającego , wykładnia art. 80 4 § 2 k.p.c . nie powinn a ograni- czać s ię do skorzystania z metody językowej. Jeżeli bowiem metoda ta nie daje jednoznacz- nego wyniku, albo daje wynik jednoznaczny, ale nieracjonalny, dysfunkcjonalny, niespójny systemowo, niedający się pogodzić w szczególnośc i z normami wynikającym i z aktów praw- nych wyższego rzędu, w tym przede wszystkim z Konstytucją, należy sięgnąć do innych me- tod wykładni, a więc do metody systemowej, funkcjonalnej, a nawet historycznej i porów- nawczej (w tym ostatnim w ypadku jednak z dokład n ym uwzględ nieniem szcz ególnych wymag ań tej metody). Stoso wanie poszczególnych metod wykładni, ich sekwencja, muszą jednak zawsze mieścić się w ramach powszechnie akceptowanych kanonów prawniczych. P rawidłowo przeprowadzoną wykładnię można stwierdzić dopie r o wtedy, g dy spełnia powy- że j wskazane wymagania wszechstronnej analizy. Należy zgodzić się z uwagą, że zawarte w art. 804 § 2 k.p.c. pojęcie „dochodzonego roszczenia” z językowego punktu widzenia sugeruje, że komornik może badać samą zasad- ność roszc zenia , o którego eg zekucję wnosi wierzyciel. Dochodzen ie roszczenia następuje bowiem na etapie postępowania rozpoznawczego – procesu o zasądzenie świadczenia. Na rozłączność znaczeniową pojęć dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia lub zabezpieczenia rosz - czen ia ws k azuje w sz cze gólności art. 123 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Ko- deks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145, ze zm . ; dalej: k.c.) . Dochodzenie roszczenia nastę- puje w innym postępowaniu niż jego zaspokojenie. Można byłoby więc przypuszczać, że ko- mornik mo ż e po nownie badać z asadność roszczenia j ak sąd w postępowaniu rozpoznawczym. Jednakże zastosowanie wykładni systemowej oraz funkcjonalnej bez większych kon- trowersji prowadzi do wniosku, że art. 804 § 2 k.p.c. nie pozwala na ponowne badanie kw est ii przedawn i enia roszczenia, k tóre zostało rozstrzy gnięte w postępowaniu rozpoznawczym. Za stanowiskiem takim przemawia położenie art. 804 § 2 k.p.c. wśród przepisów cywilnego po- stępowania egzekucyjnego oraz kontekst art. 804 § 1 k.p.c., zgodnie z który m o rg an egzeku- c yjny nie jest upra wniony do badania zas adności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Ta rudymentarna zasada procesu cywilnego stanowi o rozdziale funkcji po- stępowania rozpoznawczego oraz egzekucyjnego. Stwierdzone w postępow ani u rozpoznaw- c zym roszczenie, w postępowaniu egzekucy jnym nie może być już dochodzone (jego zasad- ność nie może być badana), ale wyłącznie zaspokajane. Artykuł 804 § 2 k.p.c. należy do przepisów regulujących cywilne postępowanie egzekucyjne, których funkcj ą j es t realiza c ja s twierdzonych a utorytetem państwa ro szczeń w procesie toczącym się na zasadach ogólnych (postępowaniu rozpoznawczym), z wszelkimi związanymi z tym gwarancjami procesowymi. Wzruszenie prawomocnego rozstrzygnięcia sądu po przeprowadzeniu ta kie go postępow a nia mogłoby nastąp ić jedynie w drodze n adzwyczajnych środków zaskarżenia (skarga kasacyjna, skarga o wznowienie postępowania), a nie na etapie postępowania egzekucyjnego (przez czynność organu egzekucyjnego, w niniejszym przypadku – komornik a). Z asadę tę p ośre dnio potwierdz a także w szczególnoś ci art. 840 § 1 pkt 2 in principio k.p.c. Według tego przepisu dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części, jeżeli po powstaniu tytułu egzekuc yjn eg o nastąpi ł o zd arzenie, wskut ek którego zobowiązan ie wygasło albo nie może być egzekwowane. W myśl tego przepisu w rachubę wchodzi badanie, na skutek wniesienia powództwa (przeciwegzekucyjnego), tylko przedawnienia, które mogło nastąpić już po powstani u t yt ułu egzek u cyjn ego. Tym bardz iej trudno przyjąć, ż e komornik zgodnie z art. 804 § 2 k.p.c. może samodzielnie ponownie badać , czy dochodzone uprzednio przed sądem roszczenie, wbrew jego rozstrzygnięciu tej kwestii, się przedawniło. Taka wykładnia nie d aje s ię zatem u trzy mać, zważywszy na wyniki zastosowan ia me- tody systemowej oraz funkcjonalnej. Zasady rozdzielności postępowania rozpoznawczego i egzekucyjnego nie może więc przekreślić niefortunne, by nie stwierdzić – z gruntu błędne teoretycznie – pojęci e „ do chodzoneg o ros zczenia”, użyt e w art. 804 § 2 k.p. c. Jed no błędn e OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 13 wyrażenie nie może prowadzić do podważenia podstaw procesu cywilnego, mających długą i ugruntowaną tradycję w polskiej myśli prawniczej, legislacyjnej oraz orzecznictwie. Reasu- mując, wyk ład ni a art. 80 4 § 2 k.p.c. nie do puszcza badania przez komornika zagadnienia przedawnienia roszczenia, które zostało stwierdzone w merytorycznym orzeczeniu kończą- cym postępowanie rozpoznawcze (orzeczeniu, które w postępowaniu egzekucyjnym stanowi już tytuł eg ze kucyjny – art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c. bieg terminu przedawnienia ulega przerwaniu przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju albo prze d s ąd em polubo w nym, przedsięwzięt ą bez- pośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia. Z kolei w myśl art. 124 § 2 k.c. w razie przerwania przedawnienia przez czynność w postę- powaniu przed sądem lub innym organem pow oł anym do r o zpoz nawania spraw lub egze- kwowania rosz czeń danego rodzaju albo przed sądem polubownym albo przez wszczęcie me- diacji, przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone. To znaczy , że bieg terminu przedawnienia ro sz czenia st w ierd zonego orzecze niem sądu (tytu- łem eg zekucyjnym) biegnie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wieńczącego postępo- wanie (powstania tytułu egzekucyjnego). Przedawnienie r oszczeń stwierdzonych w szczególności prawomocnym orzeczeniem sądu l ub in nego orga n u po wołanego do ro zpoznawania spraw dan ego rodzaju, także roszczeń które obejmują świadczenia okresowe, podlega regulacji art. 125 § 1 k.c. Natomiast przedaw- nienie roszczeń stwierdzonych w innej postaci tytułach egzekucyjnych (w szczególnośc i a k- t ach notar i alny ch, w których dłużnik poddał się eg zekucji), podlega ogólnie przepisom k.c. normującym instytucję przedawnienia. Dyskusyjny jest okres przedawnienia biegnącego od powstania tytułu egzekucyjnego, objętego kognicją organu egzekucyjnego (ko mor ni ka) na po d staw ie art. 804 § 2 k.p.c. W ra- chubę wc hodzi okres liczony od dnia powstania tytułu egzekucyjnego albo od dnia nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności (powstania tytułu wykonawczego). Trybunał jedynie odnotowuje to zagadnienie , nie z ajmując c o do niego stanowis ka, ponieważ dla wyni- ków niniejszego postępowania nie miałoby to znaczenia. Biorąc powyższe pod uwagę, ze stanu faktycznego sprawy wynika, że komornik prze- kroczył kompetencje przyznane mu w art. 804 § 2 k.p.c., badając pon own ie kwestię p rzed aw- nienia docho dzonego przed sądem r oszczenia, które zostało już przez sąd prawomocnie roz- strzygnię te . S ąd pytający nie stanął zatem wobec w ypadku zastosowania przez komornika przepisu, którego zgodność z Konstytucją podał w wątpliwość, a le wo bec faktu naru szenia przez k omornika art. 804 § 2 k.p.c., co równoznaczne jest z jego niezastosowaniem w spra- wie. Formalne, techniczne powołanie przepisu w uzasadnieniu danego rozstrzygnięcia nie jest bowiem tożsame z rzeczywistym zastosowaniem przepi su w danej spr a wie, a więc z real ną subsumcją. Już z t ego powodu postanowienie komornika, jako bezpodstawne, podlegało uchyleniu. Ewentualne orzeczenie Trybunału o niezgodności zaskarżonego przepisu z Konstytu- cją doprowadziłoby zatem do takiego samego skut ku dl a sprawy, jaki wyniknąłby ze stwier- dzenia przez s ąd, że komornik przekroczył kompetencję wynikającą z tego przepisu – uchyle- nia postanowienia komornika o odmowie wszczęcia egzekucji. W tych okolicznościach, między odpowiedzią Trybunału na pytanie pra wne c o do zgod n ości z Konstytucją art. 804 § 2 k.p.c., ujętego samodzielnie lub w związku z innymi przepisami wskazanymi w pytaniu prawnym (art. 804 § 2 w zw iązku z art. 797 § 1 1 w zw iąz- ku z art. 758 w zw iązku z art. 759 § 1 k.p.c.; art. 804 § 2 w zw iązku z a rt . 797 § 1 1 k.p .c.), a rozstr zygnięciem sprawy zaw isłej przed sądem pytającym nie zachodzi relewan tny związek , wymagan y przez art. 193 Konstytucji (art. 52 u.o.t.p.TK ). Od odpowiedzi Trybunału na pyta- nie prawne sądu nie zależy bowiem rozstrzygnięcie sp raw y zawisłej p rzed sądem pytając ym . OTK ZU A/2020 P 23/19 poz. 35 14 Niniejsze pytanie prawne nie spełniło więc przesłanki funkcjonalnej ani przesłanki przedmio- towej (zaskarżono przepis, co do którego orzeczenie o niezgodności z Konstytucją nie miało- by znaczenia dla wyniku postępowania t ocz ąc ego się p r zed sądem pytający m ). W niniejszym post ępowaniu przed Trybunałem wydanie wyroku było zatem niedopuszczalne, dlatego po- stępowanie to zostało umor zone ( art. 59 ust. 1 pkt 2 u.o.t.p.TK ). Z tych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sen te ncji.