SK 69/21

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria A Warszawa, dnia 25 lipca 2023 r. Pozycja 64 POSTANOWIENIE z dnia 5 lipca 2023 r. Sygn. akt SK 69/21 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Jakub Stelina Wojciech Sych Michał Warciński, po r ozp ozna niu, n a posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lipca 2023 r., skargi konstytucyjnej S . W . o zbadanie zgodności: art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyj nymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm .) w związku z art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.), rozumia- nego w ten sposób, że „warunkiem dopuszczalności skargi do sądu adm inis tra- cyj nego na przewlekłość postępow ania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępowania, którego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze”, z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucj i Rz eczypo spol itej Polskiej, p o s t a n a w i a: umorzyć postępowanie. Orzeczenie zapadło jednogłośnie . U Z A S A D N I E N I E I 1. W piśmie z 2 5 lutego 20 21 r. (data nadania : 2 marc a 2021 r. ) s karżący wystąpił do Trybunału ze s karg ą kons tytucy jną o stwierdzen ie n iezgodności art. 53 § 2b w zwią zku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami admini- stracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a. ) oraz w związku z art. 37 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postęp owania adminis t racyjnego ( Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.; dalej: k.p.a. ), rozumianego w ten sposób, że „warunkiem dopusz- czalności skargi do sądu admi nistra cyjnego na przewlekłość postępowania prowadzo n ego na OTK ZU A/2023 SK 69/21 poz. 64 2 pod stawie przepisów k.p.a., j est wniesienie p onaglenia w tok u postępowania, którego prowa- dzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze ” , z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji . 1. 1. Skarga konstytucyjna została wniesiona na tle następ ująceg o stanu faktyczne go: 22 listopada 201 2 r. skarżący z łożył do w ójta wniosek o ustalenie warunków zabudo- wy dla nieruchomości , uzupełnionym pismem z 27 grudnia 20 12 r . Decyzją z 24 stycznia 20 14 r. organ odmówił ustalenia warunków zabudowy d l a sk arżące go. Sk arżący złożył do S amorządowego Kolegiu m Odwoławczego ponaglenie na bezczynność wójta w s prawie wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla nieruchomości, które nie zostało uwzględnione. W piśm ie z 2 0 grudnia 2018 r. skarżący wniósł skargę do Woje wódzki ego Sądu Ad- mini stracyj nego w P . na prz ewlekłe załatwi enie sprawy przez wójta w sprawie zak ończonej decyzją odmawiającą ustalenia warunków zabudowy. Wyrokiem z 12 czerwca 2019 r., sygn. akt [ … ] WSA w P . uwzględnił w części skar gę, uz nając, że wójt dopuści ł się prowadzenia spra wy w sposób prz ewlekły (pkt 1); stwierdził, że przew lekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2); w pozostałym z akresi e skargę oddalił (pkt 3) oraz zasądził od g m iny na rze cz skarż ącego kwotę 1 00,00 zł tytułem zwrotu kos ztów postęp owania sądo wego (pkt 4). P owyższy wyrok wójt zaskarżył skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administra- cyjnego . Postanowieniem z 24 listop ada 20 20 r. , sygn . akt [ … ] , NSA uchyli ł zas karżon y wy- ro k i odrzucił sk argę oraz orzekł o kosz tach postępowan ia. W treści uzasadnienia swojego wyroku NSA wskazał, że warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do sądu administra- cyjnego na przewle kłość postęp owania, prowadzonego w drodze postępo w ania admin istra- cyjnego, jest wn iesieni e ponaglenia w t oku postępowani a, którego prowa dzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze. W swej sprawie skarżący wniósł ponaglenie po zakoń- czeniu postępowan ia w p rzedmiocie wydania warunków zabudowy. Z uwa g i na opóźn ienie w złożeniu pona glenia do organu admini stracji publicz nej NSA uznał, że nie ma podstaw do skutecznego złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu, co skutkowa- ło uznaniem j ej za niedopuszczalną . 1.2. Trybunał Konstytucyj n y, p ostano wieniem z 31 sier pnia 2021 r., sygn. Ts 57 /2 1, odmówił nada nia skardze konst ytucyjnej dalszego biegu w zakresie badania zgodności art. 37 § 1 pkt 1 i § 3 k.p.a. z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji . 1.3. Podstawą prawną wniesi e nia przez skarżącego skarg i na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania warunków zabudowy przez wó jta był art. 53 § 2 p.p.s.a. Przewiduje on możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przew lekłe prowad zenie po- stępowania w każdym czasie po wnie sieniu ponaglenia do wł aściwego organu. W ocenie s karżącego , wykł adnia językowa kwestionowanego przepisu wskazuje na możliwość wnie- sienia skargi na przewlekłość w każdym czasie po złożeniu ponaglenia. D ziałan ie to nie jest u zależnione od uprzedniego z ł o żen ia pon aglenia na określo nym etapie postępowania ad mini- stracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. Zdaniem skarżącego, możliwe jest złożenie ponaglenia po zakończeniu postępowania administracy jnego. Działanie takie miało- by na cel u uzyskanie p rzed sądu p rzez o sobę poszkod owaną na skutek powstania przewlekło- ści p ostępowania , który pozwala łby jej na wystąpienie z roszczeniem wynikającym z art. 417 1 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cyw ilny ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.; dalej: k .c.) . Ska rżący podniósł, że zgodnie ze stan owiskiem z aprezentowanym w postanowieniu NSA z 2 września 2020 r., sygn. akt [ … ] , w związku z którym została wniesiona skarga kon- stytucyjna, ponaglenie można było złożyć jedynie w toku postępowania, t j . pr zed je go zakoń- OTK ZU A/2023 SK 69/21 poz. 64 3 czeniem. Jego zdaniem, pog ląd ten zo stał wywie dzion y z nieprawidłow ej wykładni systemo- w ej art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 i 3 k.p.a. W ocenie skarżąc ego, p rzyjęte pr zez NSA rozumienie przesłanek dop u szcz ającyc h skut eczne złożenie skar gi na przewlekłość postępowania je st nie tylko nieprawidłowe, le cz prowadzi także do ograniczenia postępowań, w których skarżący posiada możliwość uzyska- nia prejudykatu po zwalaj ącego mu na późniejsze wystąpienie z powódz t wem oparty m na art. 417 1 § 3 k.c. Nadto przekłada się ono również na istotne opóźnienie prowadzonych prz ez niego działań, gdyż zmusza go do podjęcia innych działań pozwalających mu na uzyskanie przedsądu, b ez któ rego nie może on wnieść powództwa o odszkod o wani e w op arciu o tak skonstruowan y przepis. 2. Rzec znik Praw Obywa telskich w piśmie 9 grudnia 2021 r. poinformował, że nie zgłasza udziału w postępowaniu. 3. W piśmie z 22 grudnia 2021 r. Prokurator Gen eralny zajął stanowisko w sprawie, wnosząc o umor z enie postę powani a z uwagi na niedopuszczalność wydania wyroku. W pier wszej kolejności Prokurator Generalny zwrócił uwagę na brak rozróżnienia przez skarżącego w petitum skargi konstytucyjnej, czy wskazane p rzez n iego wzorce konsty- tucyjne (tj. art. 2, art. 31 u st. 3, art. 45 ust. 1 Konstytucji) zostały powołan e jako samoistn e , czy też należy je czytać związkowo. Jego zdaniem , szczególne wątpliwości budzą art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zarzucił brak wska zania przez skarżącego praw i wolności wy- wiedzion y ch b ezpośr ednio z zasady demokratycznego państwa prawn ego. Następnie zauwa- żył , że skarżący niewystarczająco uzasadnił naruszenie art. 31 ust. 3 Konstytucji i wywodzo- n ej z niego zasad y proporcjonalności. Pr okurat or Generalny stwierdził, że spośród wzorców powo łanych przez skarżą cego samodzielną podstawę skarg i konstytucyjne j może stanowić jedynie art. 45 ust. 1 Konstytucji. Zwrócił uwagę, że skarżący w sposób lakoniczny uzasadnił zarzut naruszenia prawa dost ępu do sądu, nie wyjaśni wszy podstawowych kwestii doty czącyc h zarz utu niekonstytucyjności , w szczególnoś ci : co jest prz edmiotem rozpoznania w toku postępowania; w jakim aspekcie prawo do sądu skarżącego uległo ograniczeniu oraz którego postępowania sądoweg o owo ograniczenie dotyczy ‒ sądowo administracyjn e go c zy cyw ilnego, c zy też obu jednocześni e. Zarzucając pobieżność i n iejas ność uzasadnienia samej skargi, pod ał w wątpliwość , czy jest to sprawa na gruncie art. 45 ust. 1 Konstytucji. Mając to na względzie, Proku rator Generalny doszedł do wniosku , że skar ż ą cy nie sp ełnił wymogu formalnego przewidzianego dla s kargi konstytuc yjnej, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u stawy z dnia 30 listopada 2016 r. o or ganizacji i trybie postępowan ia przed Trybunałem Konst ytuc yj nym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393) , wobec cz e go p ostępo wanie powinno zostać umorz one ze względu na n iedopuszczalnoś ć wydania wyroku. Podtrzymując zajęte stanowisko , Prokurator Gener alny wskazał na dalsze problemy związane z przedłożon ą skargą konstytu cyjną. W jego ocenie, wydaje się, że skarżący po s łu- gu je s ię p ojęciem naruszenia prawa dos tępu do sądu, p rzy czym odnosi je do niemożliwości uzyskania prejudykatu przed sądem admini stracyjnym z uwagi na obowiązywanie kwestio- nowanej normy prawnej. Zdaniem Pr okurat ora Generalnego , takie ujęcie ograniczenia praw a do s ądu odnosi się do prawa dostępu do sądu cywil nego, mogącego orzec o odszkodowaniu na podstawie art. 417 1 § 3 k.c. Mając na uwadze wskazany przepis, zarzucił, że skarżący nie przedstawił ostateczneg o orze czenia sądu cywilnego rozstrzygającego o j e go p rawie do sądu. 4. W piśmie z 2 grudnia 2022 r. st anowisko w imie niu Sejmu zajął Marszałek Sejmu , wnosząc o umorzenie postępowania. OTK ZU A/2023 SK 69/21 poz. 64 4 W ątpliwości Sejm u wzbudziła dopuszczalność oceny hierarchicznej zgodn ości a rt. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 p.p.s . a. z przyt oczonymi wzorcami konstytucyjnymi, jak też la- k oniczność p rzep rowadzonych przez skarżąceg o wywodów. Wskazał, że skarżący , formułu- jąc zarzuty naruszenia art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstyt ucji , ograniczył się jedynie do postawienia tez o ni ekonst ytucyjności poszczególnych prz episów z gwaranc jami wynika- jący mi z powołanyc h wzorców kontroli . Próżno natomiast wskazać argumenty na ich po- twierdzenie czy chociażby informacj e o tym, które jego kons tytucy jne uprawnienia i w jaki sposób miałyby b y ć pr zez za skarżony przepis naruszone. Z daniem Sejmu, pro wadzi to do wni osku, że tak s konstruowane uzasadnienie jest pozorne, co powoduje konieczność umorze- nia postępowania. Z uwagi na brak wskazania material nego ( konstytucyjnego) prawa bądź wolności, Sej m nab rał ró wnież wątpliwości w zakresie powołanych przez skarżącego wzor ców ( ar t. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji ) , które nie mogą ‒ w jego ocenie ‒ stanowić wyłącznego (samoist- nego) wzorca kontrolnego. Z auważy ł, że „nawet w przypadku gdyby przyjąć, że z t r eści uza- sa dnienia wynika, że skarżący łączy art. 31 ust. 3 Konstytucji z narusz eniem prawa do sądu, to do merytorycznego rozpoznania skargi w zakresie tego zarzutu niezbędne jest przeprowa- dzenie przez skarżące go tes tu proporcjonalności, którego w uzasadni e niu skargi również bra- kuje ” . Podkreślił, że skarżący nie wyjaśnił, który z aspe któw prawa do sądu został naruszony, a przywołując wybrane wyroki TK, nie odniósł stawianych w skardze tez do problemów przedstawi onych w jej treści. W dalszej kolejności Sejm zwró cił uw agę, ż e w istocie wniesiona skarga jest skargą na interpretacj ę przep isu prawa przyjętą w trakcie postępowania sądowo administracyjnego. Za- rzuty tego rodzaju nie mogą być jednak rozpatrywane w ramach postęp owania przed Trybu- nałem, gdyż nie mieszc z ą si ę w je go kognicji, sama zaś skarga konstytucyjna nie może służyć „od wrócen iu niekorzystnej dla skarżącego interpretacji przyjętej przez sąd drugoinstancyjnyˮ. W ocenie Sejmu, zarysowane przez skarżącego z agadni enie konstytucyjne w rzeczy- wistości spro w adza się d o udzi elen ia odpowiedzi na pytanie, czy wniesie nie ponaglenia w tryb ie art. 37 § 1 k.p.a. jest dopuszczalne wyłącznie do momentu zakończenia postępowa- nia, do którego ponagleni e się odnosi, czy też je st moż liwe – jak twierdzi skarżący – w każ- dym m omen cie li czonym od chwili wszczęcia tego postępowania. P rzypomniał, że skar żą cy złożył ponaglenie na przewlekłość po upływie 4 lat i 9 miesięcy od wydania decyzji admini- stracyjnej, jaka za padła w jego sprawie . Przy jmując interpr etację skarżącego, wskazał na w ąt- pliw ości n atury wykładni językowej, gdyż dopiero po spełnie niu war unku zawartego w art. 37 § 3 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu „prowadzącego postępowanie”, a nie po jego za- końc z eniu. Sejm, powołują c się na pos tanowien ie NSA z 10 listopada 2020 r., sygn. akt I OZ 879/20, zaznaczył, że wprawdzie kwesti a etapu po stępo wania , w którym dopuszczalne jest wniesienie ponaglenia, nie jest jednolicie interpretowana w orzecznictwie, jednak p rze waża pogląd, iż „ termin «w każdym czasie», którym posłużono się w ar t. 53 § 2b p.p.s.a. (...) musi być postrzegany w aspe kcie tr wającego w dacie składania skargi i naruszającego czas zała- twienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi d o w niosku, że możli- wość wn iesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bez czynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności «oprotestowanego» wniesionym ponagleniem aż d o z ałatwienia sprawy, któr ej bezczynność dotyczy ” . W kontekście istnienia rozbieżności co do interpretacji art. 37 § 3 k.p.a. Sejm doszukał się przeszkody formalnej, która ‒ jego zdaniem ‒ skutkuje koniecznością umorzenia postę- powania. W tym zakresie przyt ocz ył s tanowis ko Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z któ- rym „«kontrola prawidłowości wykładni zaskarżonego przepisu przez sąd mogłaby jedn ak wyjątkowo być przeprowadzona, gdyby zaskarżoną interpretację można było uznać za utrwa- loną i jednolitą, akceptowan ą t akż e przez doktrynę, i w związku z tym określającą treść norm OTK ZU A/2023 SK 69/21 poz. 64 5 rzeczywiście stosowanych na podstawie danego przepisu » (…) (zob. postanowi enie TK z 29 listopada 2019 r., sygn. akt SK 17/19)”. II Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Przedmiot s k ar gi konst ytucyjnej. S karżący wystąpił ze skargą konstytucyjną o stwierdzenie przez Trybunał Konstytu- cyjny, że art. 53 § 2b w związku z art. 52 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 202 3 r . p oz . 259 ; da lej: p.p.s.a .) w związku z art. 37 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 , ze zm.; dalej: k.p.a.), rozumiany w ten sposób, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu a dm in i stracyjnego na przewlek łość postępowania prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. jest wniesienie ponaglenia w toku postępowa- nia, któr ego prowadzenie w sposób przewlekły kwestionuje się w skardze, jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 45 us t. 1 Konstytucji . 2. Ocena dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, n adanie skardze konstytucyjnej biegu nie przesądza dopuszczalności orzekania w danej sprawie. Trybunał Konstytucyjn y zb a dał, czy nie zachodzi uj emna przesłanka wydania wyroku, skutkująca obligatoryjnym umorzeniem postępowania (zob. np. postanowienia TK z: 1 9 października 2010 r., sygn. SK 8/09, OTK ZU nr 8/A/2010, poz. 94; 18 czerwca 2013 r., sygn. SK 1/12, OTK ZU nr 5 /A /2 0 13, poz. 70; 26 maja 201 5 r., sygn. SK 6/13, OTK ZU nr 5/A/2015, poz. 76; 11 paź- dziernika 2017 r., sygn. K 14/16, OTK ZU A/2017, poz. 69; 10 lipca 2018 r., sygn. SK 5/17, OTK ZU A/2018, poz. 46). W pierwszej kolejności Trybunał zauważył, że w podobnych sp rawach TK wyd awał już, w różnych składa ch, orzeczenia (zob. postanowienia z: 1 grudnia 2022 r., sygn. SK 67/21, OTK ZU A/2023, poz. 15; 30 marca 2022 r., sygn. SK 71/21, OTK ZU A/2022, poz. 27; 8 listopada 2022 r., sygn. SK 72/21, OTK ZU A/2022, poz. 67; 1 3 grudnia 202 2 r., sygn. SK 73/21, OTK ZU A/2023, poz. 2; 13 grudnia 2022 r., sygn. SK 74/21, OTK ZU A/2023, poz. 3; 20 grudnia 2022 r., s ygn. SK 81/21, OTK ZU A/2023, poz. 17; 30 marca 2022 r., sygn. SK 6/22, OTK ZU A/2022, poz. 25; 8 listopada 2022 r., s ygn. SK 7/22, OTK ZU A/20 22, poz. 68; 3 0 listopada 2022 r., sygn. SK 8/22, OTK ZU A/2023, poz. 14; 30 marca 2022 r., sygn. SK 9/22, OTK ZU A/2022, poz. 38; 16 listopada 2022 r., sygn. SK 10/22, OTK ZU A/2022, poz. 74; 23 listopada 2022 r., sygn. SK 11/22, OTK ZU A/2023 , poz. 13; 1 5 lu- tego 2023 r., sygn. SK 12/22, OTK ZU A/2023, poz. 28; 30 marca 2022 r., sygn. SK 14/22, OTK ZU A/2022, poz. 2 6; 8 listopada 2022 r., sygn. SK 15/22, OTK ZU A/2023, poz. 19; 20 grudnia 2022 r., sygn. SK 16/22, OTK ZU A/2023, poz . 16). Mimo ż e w powyższy ch orzeczeniac h zachodzi tożsamość przedmiotowa i podmioto- wa do niniejszej sprawy, to nie zachodzą przesłanki ne bis in idem ani też res iudicata , gdyż Trybunał umorzył postępowania w tych sprawach. Trybunał rozpatrujący sprawę w n iniej- szym skł adzie nie je st zatem zwoln iony z rozważenia zarzutów podniesionych przez skarżą- cego, chociaż są one bardzo podobne do zarzutó w podniesionych w sprawach wcześniej za- kończonych. Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy, czyje kons ty tucyjne wo lnośc i lub pr awa zostały naruszone, ma prawo, na zasadach określonych w ustawi e, wnieść skargę do Trybuna- łu Konstytucyjnego w sprawie zgod ności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywne- go, na podstawie którego sąd lub organ administracji pu blicznej o rzekł ostatec znie o jego OTK ZU A/2023 SK 69/21 poz. 64 6 wolnościach lub prawach albo o jego obowiązkach okreś lonych w Konstytucji. Zasady wnie- sienia skargi konstytucyjne j określa ustawa z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytu cy jnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; d alej: u.o.t.p.TK). Wymogi formalne pisma procesowego, jakim jest skarga, dookreśla art. 53 u.o.t.p.TK. Analizując dopuszczalność skargi konstytucyjnej w niniejszej sprawie, należało stwier dzić, że skarżący zakwestionowa ł normę praw ną wy wiedzion ą z przepisó w p.p.s.a. w związku z przepisami k.p.a. Zgodnie z ar t. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe pr owadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu pona- glenia do właściwego organu. W świet le art. 52 § 2 p. p.s.a., przez wyczer panie środków za- skarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarże- nia, ta ki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 37 § 1 pkt 2 k. p.a., stro nie s łuży pra wo do wniesi enia ponaglenia, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewle kłość). Skarżący zakwestionował konstytucyjność normy, która została wywiedziona z przy- toczonych wyżej i p oz ostających ze s obą w zw iązku przepi sów p.p.s.a. oraz k.p.a. Zgodnie z tą normą, warunkie m dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na przewl ekłość postępowania, prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a., jest wniesienie ponaglenia w toku postępo wa nia, które go pr owadzeni e w sposób p rzewlekły zarzuca się w skardze. Wy- żej wskazana norma została zastosowana przez NSA przy wydawaniu postanowienia w spra- wie skarżącego. Nie budzi zatem wątpliwości, że przedmiot kontroli został wskazany w spra- wie poprawn ie . Jeśli ch odzi o wzorce kontroli, t o należało zgodzić się z Prokuratorem Generalnym, że nie wszystkie z nich mogły zostać powołane w niniejszej spra wie. Skarżący nie mógł przywo- łać art. 2 Konstytucji jako samoistnego wzorca kontroli, gdyż nie wyjaśnił, j ak ie wolnośc i czy prawa k onstytucyjne wywodzi z tego przepisu. Ponadto nie wskazał, na ile korzysta z treści zasady demokratycznego państwa prawnego, by wzmocnić swoją argumentację dotyczącą uzasadnienia treści prawa do sądu. Dodatkowo skarżący nie wyjaśni ł, jakie zna czeni e w ni- ni ejszej spraw ie spełnia art. 31 ust. 3 Konstytucji. W szczególnośc i nie przeprowadził testu proporcjonalności. W sprawie mógłb y być jedynie rozważony, jako wzorzec, art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji. Trybunał Konstytucyj ny nie znala zł po dstaw, a by w analizo wanej sprawie można było zastosować zasadę falsa demo nstratio non nocet. Celem tej zasady jest ograniczenie nadmi er- nego formalizmu, z urzędu, przez Trybunał w trakcie rozstrzygania sprawy (zob. np. wyroki TK z: 8 lipca 20 02 r., syg n. SK 41/01, OTK ZU nr 4/ A/2002, poz. 51; 24 lutego 2009 r., sygn. SK 34/07, O TK ZU nr 2/A/2009, poz. 10; 27 lipca 2021 r., sygn. K 10/18, OTK ZU A/2021, poz. 64). Natomiast zasada ta nie pozwala „na ingerencję w petitum wniosku (rekonstrukcję wz orców i pr zedmi otu kont roli)ˮ i w t en sposób sanowanie braków formalnych, „gdy zarzuty s tawiane przez wnioskodawcę są całkowicie pozbawione uzasadni enia albo niepowiązane z żadnym adekwatnym i prawidłowo interpretowanym wzorcem kontroli ” . Byłoby to bowie m sprzeczne z zas adą skar gowości (zob . postanowienie TK z 4 listopada 2015 r., sygn. K 9/1 4, OTK ZU nr 10/A/2015, poz. 170). Podkreślenia wymaga , że „ [z]asada ta nie może znaleźć zastosowania w wypadku przeprowadzenia błędnej wykładni danego przepisu lub jej całkowi- te go braku ” (wy rok TK z 12 lipca 2022 r., sygn. SK 13/20, OTK ZU A/2022, poz. 54 ). Sformułowanie zarzutu w postępowaniu przed Trybunałem Kon stytucyjnym oznacza sprecyzowanie przez skarżącego krytyki oraz nadanie ściśle określonej formy słown ej jego twierdzen iu, ż e norma niższego rzę du jest niezgodna z normą Konstytucji wyrażającą okre- śloną wolność lub prawo człowieka. Skarżący musi zatem wyjaś nić, w jaki sposób kwestio- nowana norma narusza konkretne wzorce kontroli (zob. np. postanowienie TK z 2 lute go 2012 r. , syg n. SK 14 /09, OTK ZU nr 2/A/2012, poz. 17). Nie może być to jedynie zestaw ienie OTK ZU A/2023 SK 69/21 poz. 64 7 wyjaśnień o treści normy i o treści wzorca na podstawi e wcześniejsze go orzecznictw a i litera- tur y . Należy przy tym pamiętać, że w warunku tym nie chodzi o wyja śnie nie, w jak i spo sób wyro k Trybunału Konstytucyjnego wpłynie na realizację wolności i praw skarżącego. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, analizowana skarga nie spełnia ustawowego warunku zawartego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK. Z uzasadnienia skargi ko nstytu cyjn ej or az pisma uzu pełniają cego braki formalne z 22 czerwca 2021 r. wynika, że k westionowana przez skarżącego norma narusza przysługujące mu prawo do sądu w ten sposób, że ogranicza mu możliwość uzyskania prejudykatu niezbędnego do wniesienia do są du pow szec hnego pozwu z roszczeniem o zapłatę odszkodowania przeciwko jednostce samorząd u terytorialnego w opar ciu o art. 417 1 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2022 r. poz. 1360, ze zm.; dalej: k.c.). Oprócz powtarzającego s ię sfo rmuł owani a, że za skarżone prz episy n arusza ją prawo do sądu, i przytoczenia orzeczn ictwa Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego ogólnie prawa do sądu oraz relacji, jaka zachodzi pomiędzy art. 45 ust. 1 a art. 77 ust. 2 Konstytucji, skarżący nie wyjaśni ł w żaden sposó b, na cz y m miałoby p olegać naruszenie wskazanego wzorca kon- troli przez kw estionowaną normę. Wymogu tego nie spełnia lakoniczne stwier dzenie, jakoby norma ograniczała mu możliwość uzyskania prejudykatu niezbędnego do wniesienia do sądu powsze chnego poz wu z roszczen i em o zapłat ę odszkodowania przeciwko jednostce samorzą- du terytor ialnego na pod stawie art. 417 1 § 3 k.c. W szczególności skar żący nie przedstawił w uzasadnieniu skargi, w jaki sposób wymóg uzyskania prejudykatu sformułowany w art. 41 7 1 § 3 k.c . ogr anicza j eg o prawo do sądu, ani nie wskazał, dlaczego nie uczynił go związ kowo przedmiotem kontroli. Trybunał Konstytucyjny nie może p rzypuszczać lub zakładać, w czym skarżący rze- czywiście dopatruje się naruszenia konstytucyjnego prawa do sąd u. Odrębny m zag adnienie m jest, że s karżący może w trybie skargi konstytucyjnej dochodzić prawa do sądu objętego tylko takim postępowaniem, które zos tało zakończone ostatecznym orzeczeniem sądu wydanym na podstawie przepisu prawa kwestionowanego w skardze. Z treści skarg i nie wyn i ka w sposób jednoznaczny, czy skarżący zarzuca kwestionowanej n ormie naruszenie prawa do sądu admi- nistracyjnego rozpoznające go skargę na przewlekłość postępowania administracyjnego, czy też naruszenie prawa do sądu cywilnego w zwią zku z brak iem m ożliwości uzyskania p reju- dykatu niezbędnego do dochodzenia roszczeń od Sk arbu Państwa, który mógłby być ewentu- alnie wykorzystany w cyw ilnym postępowaniu odszkodowawczym zgodnie z art. 417 1 § 3 k.c. Skoro skarżący kwestionuje przepisy postępo wania prze d sąd ami admin istracyjnymi w związku z postępowaniem administracyjnym, zarzuty dotyczące prawa do sądu muszą do- tyczyć tego postępowania. Je dnakże skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił, że kwe- stionowana norma narusza jego prawo do sądu admin istracyjne go. N ie wyjaśn ił też związ ku pomiędzy kwestionowaną normą a naruszeniem prawa do sądu administracyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji). W szc zególności nie wskazał, na czym miałoby polegać zamknięcie mu drogi do sądu administracyjnego, skoro właśni e w postęp owani u adminis tracyjnym uz yskał orzeczenia sądu wydane w dwóch instancjach wra z z wyczerpującymi uzasadnieniami. Gdyby faktycznie skarżący chciał podnieść określone zarzuty, to powinien to uczynić przez wskazanie innego wzorca kontroli (np. art. 77 ust. 1 Konst ytucji) l ub też uruch omić postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym do piero po wystąpieniu o odszkodowanie na podstawie art. 417 1 § 3 k.c., uzyskując w ten sposób ostateczne rozstrzygnięcie w postę- powaniu cywilnym. Powyższe okoliczności d eterminują nied opuszcza l ność wydania wyroku w niniejszej sprawie, co skutkowało konieczn ością umorzenia postępowania. Z powyższ ych względów Trybunał Konstytucyjny postanowił jak w sentencji.