Ts 109/17

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 13 maja 2024 r. Pozycja 104 POSTANOWIENIE z dnia 31 stycznia 2024 r. Sygn. akt Ts 109/17 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Jarosław Wyrembak – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Zbigniew Jędrzejewski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 26 września 2017 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej K . H . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. UZASADNIENIE W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 10 maja 2017 r. (data nadania) K . H . (dalej: skarżący) wystąpił o stwierdzenie, że art. 77 ustawy z dnia 27 lip- ca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133, ze zm.; dalej: p.u.s.p.) w zakresie, w jakim „nie przewiduje dla sędziego delegowanego do sądu wyższego (wyższej instancji) prawa do wynagrodzenia zasadniczego w stawce podstawowej, przewi- dzianego dla sędziego tego sądu”, jest niezgodny z art. 2, art. 31 ust. 3, art. 32, art. 64 ust. 1 i 2 oraz art. 178 ust. 2 Konstytucji. Skarżący kwestionuje „usunięcie” z porządku prawnego art. 77 § 5 p.u.s.p. Uchylenie tego przepisu dokonane – jak zarzucił – bez żadnego uzasadnienia, pozbawiło go możliwości uzyskania należnej mu części wynagrodzenia, naruszyło zasady: równości, zakazu dyskrymi- nacji w zatrudnieniu oraz sprawiedliwości społecznej, a także zasady prawa pracy. W piśmie procesowym z 12 czerwca 2017 r. (data nadania), stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędziego Trybunału z 31 maja 2017 r. w sprawie usunięcia braków formalnych skargi, skarżą- cy wskazał, że w sprawie, którą przedstawił Trybunałowi, „nie zostało wydane orzeczenie w trybie przewidzianym dla postępowania sądowego”, gdyż z powodu uchylenia art. 77 § 5 p.u.s.p. „brak było podstawy prawnej (przepisu prawa materialnego) do dochodzenia w dro- dze sądowej (przed sądem pracy) wynagrodzenia dodatkowego wynikającego z różnicy po- między wynagrodzeniem, które skarżący otrzymywałby w przypadku dalszego obowiązywa- OTK ZU B/2024 Ts 109/17 poz. 104 2 nia w/w przepisu, a obecnie uzyskiwanym. (…) Tym samym naruszenie jego prawa nastąpiło z mocy samego prawa”. Postanowieniem z 26 września 2017 r. (doręczonym skarżącemu 3 października 2017 r.) Trybunał Konstytucyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej stwierdziwszy, że nie spełnia ona podstawowego warunku określonego w art. 79 ust. 1 Kon- stytucji. Jak zauważył Trybunał, w sprawie w związku z którą skarżący zainicjował postępo- wanie przed Trybunałem, „nie wydano żadnej decyzji, ani żadnego orzeczenia sądowego, które legitymowałoby skarżącego do wniesienia skargi”. Niezależnie od powyższego Trybu- nał podniósł, że skarżący nie wykazał, aby w jego sprawie doszło do naruszenia prawa do wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej zakresowi powierzonych mu obowiązków. W zażaleniu z 6 października 2017 r. (data nadania) skarżący zakwestionował posta- nowienie Trybunału zarzucając mu naruszenie art. 79 ust. 1 Konstytucji, art. 59 ust. 1 pkt 2 - 4 oraz art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK). Zdaniem skarżą- cego Trybunał błędnie przyjął, że warunkiem sine qua non merytorycznego rozpoznania skar- gi jest wydanie ostatecznego orzeczenia przez sąd bądź organ administracji publicznej. Skar- żący podniósł, że w sprawie, w związku z którą zainicjował postępowanie przed Trybunałem, nie zachodzi możliwość uzyskania takiego rozstrzygnięcia, jednak jego brak nie może być przeszkodą dla przeprowadzenia kontroli konstytucyjności przepisu, który narusza jego pra- wa. Zwrócił również uwagę, że w myśl art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK skargę można wnieść w ter- minie 3 miesięcy od dnia doręczenia nie tylko prawomocnego wyroku, lecz także ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. W związku z tym adresowane do niego pi- sma Ministra Sprawiedliwości, delegujące go do pełnienia obowiązków sędziego Sądu Apela- cyjnego w K . i odwołujące go z tej funkcji, należy zaliczyć do kategorii ostatecznych roz- strzygnięć, z którymi „powinno się łączyć zapewnienie właściwego wynagrodzenia przez cały okres delegowania”. Zakwestionowane postanowienie – jak zarzucił skarżący – całkowicie pomija tę kwestię. W związku z tym utrzymuje on, że wbrew stanowisku Trybunału i „wobec braku innych środków i procedur ochrony konstytucyjnych wolności i praw” istnieją podsta- wy do merytorycznego rozpoznania skargi. Nie zgodził się także z twierdzeniem Trybunału, że w skardze nie wykazał, iż usunięcie z porządku prawnego art. 77 § 5 p.u.s.p. jeszcze przed delegowaniem skarżącego przez Ministra Sprawiedliwości do pełnienia obowiązków sędziego Sądu Apelacyjnego w K . naruszyło jego konstytucyjne prawa. W ocenie skarżącego, „od sa- mego początku ustalenie wynagrodzenia (pozostawienie go na niezmienionej wysokości) po- zbawiało (…) [go] prawa do wynagrodzenia w wysokości odpowiadającej zakresowi powie- rzonych mu obowiązków oraz miało charakter dyskryminujący, co stanowiło dodatkowo na- ruszenie przepisów ustawy Kodeks Pracy”. Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje: 1. Art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2393 ; dalej: u.o.t.p.TK) stanowi podstawę wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego o odmowie na- dania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. Trybunał rozpatruje zażalenie w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 37 ust. 1 pkt3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o.t.p.TK). Rozpoznając zażalenie bada zakwestionowane postanowienie pod kątem prawi- dłowego zidentyfikowania w nim przesłanek odmowy nadania skardze dalszego biegu. 2. Powodem odmowy nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej było ustalenie, że w sprawie w związku z którą skarżący wystąpił do Trybunału nie zostało wydane orzecze- nie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji. OTK ZU B/2024 Ts 109/17 poz. 104 3 2.1. W zarzutach sformułowanych w zażaleniu skarżący nie uwzględnił tego, że z woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 79 ust. 1 Konstytucji, naruszenie praw występującego ze skar- gą następuje w wyniku orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej wydanego na podstawie przepisu, którego zgodność z Konstytucją kwestionuje on w skardze. Zawsze więc przed jednym z tych organów, w indywidualnej sprawie skarżącego musi toczyć się postępo- wanie, które zostanie zakończone orzeczeniem, od którego skarżącemu nie będzie już przy- sługiwał żaden środek prawny pozwalający na uruchomienie innego postępowania, którego przedmiotem byłoby zweryfikowanie tego orzeczenia. Z tego powodu art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK uzależnia wniesienie skargi od wyczerpania drogi prawnej, o ile jest ona przewidziana, a tak- że określa termin do wniesienia skargi, wiążąc go ściśle z datą doręczenia prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia. 2.2. Jak stwierdził Trybunał w postanowieniu z 24 listopada 2004 r. (sygn. Ts 72/04, OTK ZU nr 5/B/2004, poz. 310): „Jedną z przesłanek, od których zależy prawidłowe i praw- nie skuteczne wniesienie skargi konstytucyjnej, jest wydanie przez sąd lub organ administra- cji publicznej na podstawie zakwestionowanego w skardze przepisu (przepisów) ostatecznego orzeczenia o konstytucyjnych wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego (…) Prze- słanką skuteczności skargi konstytucyjnej jest bowiem tylko takie naruszenie tych wolności i praw, które nastąpiło w sposób kwalifikowany, a mianowicie przez wydanie ostatecznego orzeczenia. Nawet więc w przypadku oczywistego naruszenia przepisów Konstytucji określa- jących wolności i prawa człowieka i obywatela Trybunał Konstytucyjny nie ma uprawnienia do rozpatrzenia skargi konstytucyjnej, jeżeli naruszenie to nie jest następstwem wydania osta- tecznego orzeczenia”. 2.3. Konkludując, warunkiem sine qua non rozpoznania skargi przez Trybunał jest od- niesienie sformułowanych w niej zarzutów do przepisów ustawy lub innego aktu normatyw- nego, stanowiących podstawę ostatecznego orzeczenia prowadzącego do naruszenia konstytu- cyjnych wolności lub praw skarżącego. Brak takiego orzeczenia upodabnia skargę konstytu- cyjną do skargi powszechnej ( actio popularis ), nieprzewidzianej przepisami polskiego prawa, albo też wniosku w sprawie abstrakcyjnej kontroli norm, który mogą złożyć jedynie podmioty określone w art. 191 ust. 1 pkt 1 - 5 Konstytucji. 2.4. Skarżący w piśmie procesowym, stanowiącym odpowiedź na zarządzenie sędzie- go Trybunału wzywające do usunięcia braków formalnych skargi, w sposób jednoznaczny stwierdził, że w sprawie, w związku z którą wystąpił do Trybunału, nie zostało wydane roz- strzygnięcie, o którym mowa w art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK. W konse- kwencji, wobec braku ostatecznego rozstrzygnięcia o prawach skarżącego, w postanowieniu z 26 września 2017 r. Trybunał zasadnie uznał, że złożona skarga nie spełnia podstawowego warunku przekazania jej do merytorycznej oceny. 3. W zażaleniu skarżący podniósł, że pisma Ministra Sprawiedliwości delegujące go do pełnienia obowiązków sędziego Sądu Apelacyjnego w K . i odwołującego go z tej funkcji należy traktować jak władcze rozstrzygnięcia w zakresie jego konstytucyjnych praw. W odniesieniu do powyższego Trybunał przypomina, że podstawą zażalenia jest za- rzut skarżącego mający za przedmiot uchybienia, które jego zdaniem zaszły przy wydaniu skarżonego postanowienia. Zarówno w skardze konstytucyjnej jak i w odpowiedzi na wezwa- nie do usunięcia jej braków formalnych skarżący jednoznacznie wskazał, że w jego sprawie nie zostało wydane ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym, opinia skarżącego na temat waloru załączonych do skargi dokumentów, OTK ZU B/2024 Ts 109/17 poz. 104 4 które – jego zdaniem – należy traktować jako rozstrzygnięcia w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji i art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK, nie może mieć znaczenia dla oceny prawidłowości wy- danego przez Trybunał postanowienia. Ponadto, nie oceniając pod kątem skargi konstytucyj- nej charakteru pism Ministra Sprawiedliwości, Trybunał zwraca uwagę, że nie dotyczyły one kwestii, które legły u podstaw analizowanej skargi. Nie stanowią one bowiem rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia, które przysługiwałoby skarżącemu, tj. o prawie, które – jego zdaniem – zostało naruszone. Mając powyższe na względzie, Trybunał Konstytucyjny nie uwzględnił zażalenia.