Ts 156/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 17 stycznia 2022 r. Pozycja 9 POSTANOWIENIE z dnia 13 września 2021 r. Sygn. akt Ts 156/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Krystyna Pawłowicz , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej H.W. w sprawie zgodności: art. 448 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.) rozumianego „w ten sposób, że zadośćuczynienie za krzywdę może zostać przyznane wyłącznie, gdy charakter doznanej krzywdy pozwala na jej naprawienie w drodze świadczenia pieniężnego”, z art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 47 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: odmówić nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu. UZASADNIENIE 1. W skardze konstytucyjnej wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 22 paździer- nika 2020 r. (data nadania) H.W. (dalej: skarżąc a), reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, wystąpił a z żądaniem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. Pozwem z 27 października 2018 r. skarżąca wniosła o zasądzenie od jej siostry (dalej: siostra skarżącej ) kwoty 6 000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę , jakiej doznała w związku z przeprowadzeniem – wbrew jej woli – ekshumacji członków jej rodziny i prze- niesieniem ich szczątków z grobu rodzinnego do grobu, w którym pochowany został mąż siostry skarżącej, znajdującego się na cmentarzu w pobliżu jej miejsca zamieszkania . Pismem z 19 lipca 2019 r. pełnomocnik skarżącej rozszerzył powództwo i wniósł o zapłatę kwoty 20 000 zł. Sąd Rejonowy w P. (dalej: Sąd Rejonowy) wyrokiem z 4 październik a 2019 r. (sygn. akt […]) oddalił przedmiotowe powództwo . Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła apelacj ę, którą Sąd Okręgowy w P. Wydział XV Cywilny Odwoławczy (dalej: Sąd Okręgo- wy) wyrokiem z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […]) także oddalił. W uzasadnieniu S ą d ten wskazał, że „charakter krzywdy, której doznała powódka jest tego rodzaju, że ona mogła być napra wiona tylko w drodze niepieniężnej. (…) powódka nie zgłosiła innych roszczeń, nie wskazała alternatywnych sposobów naprawienia jej krzywdy, co nie pozwalało Sądowi na to, aby rozważać inne sposoby uwzględnienia jej żądania (…) Sąd odwoławczy doszedł do wni o- OTK ZU B/2022 Ts 156/20 poz. 9 2 sku, że w okolicznościach niniejszej sprawy, no, nie było ku temu podstaw aby tą krzywdę której powódka niewątpliwie doznała naprawić poprzez zapłatę jakiejś sumy pieniężnej” (s. 5 uzasadnienia). Orzeczenie to, doręczone pełnomocnikowi skarżące j 27 lipca 2020 r., wskaza- ne zostało jako ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji. 2. Prezes Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 2 9 grudnia 2020 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące j 4 stycznia 2021 r.), na podstawie art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), wezwał skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: 1) doręczenie odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem: a) orzeczenia potwierdzającego wyczerpanie drogi prawnej (wraz z czterema kopiami), tj. wyroku Sądu Rejonowego z 4 października 2019 r. (sygn. akt […]), b) wyroku Sądu Okręgowego z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ), wskazanego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji; 2) udokumentowanie daty doręczenia skarżącej orzeczenia wymienionego w punkcie 1b, wraz z czterema kopiami. Pismem z 11 stycznia 2021 r. (data nadania) pełnomocnik skarżąc ej usun ął powyższe braki formalne skargi. Sędzia Trybunału Konstytucyjnego zarządzeniem z 1 8 maja 2021 r. (doręczonym pełnomocnikowi skarżące j 8 czerwca 2021 r.), na podstawie art. 61 ust. 3 u.o.t.p.TK, wezwał skarżącą do: 1) doręczenia pełnomocnictwa szczególnego do wniesienia i sporządzenia skargi konstytucyjnej od wyroku Sądu Okręgowego z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ), wskazanego jako orzeczenie ostateczne w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji (aktualnego na dzień złożenia skargi konstytucyjnej), a także do reprezentowania skarżącej przed Trybu - nałem Konstytucyjnym; 2) sprecyzowania i uzasadnienia, w jaki sposób art. 448 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.) narusza art. 2, art. 30, art. 32 ust. 1 i art. 47 Konstytucji; 3) wskazania i uzasadnienia, jakie prawa i wolności skarżącej zostały naruszone przez zaskarżony przez nią przepis; 4) udokumen- towania, przez poświadczenie za zgodność z oryginałem, daty doręczenia skarżącej wyroku Sądu Okręgowego z 23 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ). Pismem z 15 czerwca 2021 r. (data nadania) pełnomocnik skarżąc ej ustosunkował się do powyższego wezwania m.in. wskazując, że „[u]zasadnienie twierdzenia o naruszeniu (…) praw jednostki zo stało zawarte na stronach 9 -12 skargi konstytucyjnej. Moja Mandantka podtrzymuje w całości argumentację zawartą w tym zakresie w treści skargi konstytucyjnej” (s. 2 pisma procesowego). 3. W złożonej skardze konstytucyjnej skarżąc a podnosi, że : a) „na skutek nieprawidłowej wykładni art. 448 [ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny; Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm.] zaprezentowanej w wyroku Sądu Okrę- gowego w P. z dnia 23 czerwca 2020 r. sygn. akt [...] , doszło do naruszenia jej prawa do rów- nego traktowania. Przyjęto w nim bowiem, że zadośćuczynienie nie jest jej należne, gdyż: Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że charakter krzywdy, której doznała (…) jest tego rodzaju, że ona mogła być naprawiona tylko w drodze niepieniężnej. W ocenie Skarżącej ta- kie rozumienie przesłanek przyznania zadośćuczynienia prowadzi [do] pogorszenia jej sytua- cji prawnej i odmiennego jej potraktowania od innych podmiotów występujących z tożsamym roszczeniem sądowym. (…) w orzecznictwie istnieje niejedno lita praktyka jego przyznawa- nia, która doprowadziła do odmowy jego przyznania Skarżącej pomimo stwierdzenia w uza- sadnieniu orzeczenia zaistnienia wszy stkich okoliczności uzasadniających jego przyznanie” (s. 12 skargi). b) kwestionowany przepis „rozumiany w ten sposób, że zadośćuczynienie za krzywdę może zostać przyznane wyłącznie, gdy charakter doznanej krzywdy pozwala na jej naprawie- nie w drodze świadczenia pieniężnego – prowadzi do naruszenia istoty prawa do ochrony OTK ZU B/2022 Ts 156/20 poz. 9 3 prawnej życia rodzinnego a także zasady równości wobec prawa poprzez niewłaściwe, roz- bieżne w orzecznictwie rozumienie przesłanek pozwalających na przyznanie zadośćuczynie- nia” (s. 7 -8 skargi). Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje . Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK) skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w początkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygania. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań lub gdy braki formalne nie zostały usunięte w ust awowym terminie. W myśl art. 79 ust. 1 Konstytucji przedmiotem skargi konstytucyjnej może być ustawa lub inny akt normatywny, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego albo o jego obowiązkach określonych w Konstytucji. Art. 53 ust. 1 u.o.t.p.TK zobowiązuje skarżącego do określenia kwestionowa - nego przepisu ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego okre - ślonych w Konstytucji, wskazania, która konstytucyjna wolność lub prawo skarżącego, i w jaki sposób – jego zdaniem – zostały naruszone oraz do uzasadnienia zarzutu niezgo - dności kwestionowanego przepisu ze wskazaną konstytucyjną wolnością lub prawem z powo - łaniem argumentów lub dowodów na jego poparcie. Trybunał zauważa, że skarga nie spełnia określonego w art. 79 ust. 1 Konstytucji, a skonkretyzowanego w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK, wymogu wyczerpującego uzasadnienia narusz enia przez kwestionowany przepis wskazanych przez skarżącą przepisów Konstytucji. Jak przypomina Trybunał w obecnym składzie, przesłanka odpowiedniego uzasadnie- nia zarzutów nie powinna być traktowana powierzchownie i instrumentalnie. Nie czyni za- dość rozważanej powinności samo przywołanie przepisu stanowiącego przedmiot kontroli, jak też przepisu będącego wzorcem tej kontroli (nawet wraz z podaniem sposobu ich rozu- mienia), bez przedstawienia argumentu wskazującego na niezgodność tych regulacji praw- nych. Wy mogu tego nie realizują także uwagi nazbyt ogólne, niejasne, czy też czynione jedy- nie na marginesie innych rozważań (por. postanowienie pełnego składu TK z 26 listopada 2019 r., sygn. K 5/16, OTK ZU A/2019, poz. 66; wyroki TK z 5 czerwca 2014 r., sygn. K 35/11, OTK ZU nr 6/A/2014, poz. 61 oraz z 13 grudnia 2017 r., sygn. SK 48/15, OTK ZU A/2018, poz. 2). Merytoryczne rozpoznanie sprawy uzależnione jest więc nie tylko od do- kładnego oznaczenia przez skarżącą wzorców konstytucyjnych, ale również zgodnej z orze- cznictwem konstytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego przyporządkowania do przedmiotu kontroli. Do czasu, gdy nie zostaną powołane argumenty mające świadczyć o nie - zgodności kwestionowanego przepisu ze wskazanymi normami Konstytucji, Trybunał mus i uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Skarżąca w uzasadnieniu skargi konstytucyjnej przedstawiła stan faktyczny, wskazała jakie wzorce kontroli mają zastosowanie w jej sprawie, a następnie scharakteryzowała ich istotę. Ograniczyła się przy tym jedynie do wyrażenia przekonania o niezgodności kwestio- nowanych przepisów z Konstytucją. Nie wyjaśniła jednak na czym owa niezgodność – jej zdaniem – polega. W pismach procesowych będących odpowiedzią na wezwania do usunięcia braków formalnych w zakresie argumen tacji popierającej żądanie skargi (dokładnego uzasad- nienia zarzutów niezgodności zakwestionowanych przepisów z wymienionymi w skardze przepisami Konstytucji), skarżąca odwołała się jedynie do twierdzeń zawartych we wniesio- nej skardze konstytucyjnej. OTK ZU B/2022 Ts 156/20 poz. 9 4 W zwi ązku z tym, że skarżąca w odpowiedzi na zarządzenie o usunięciu braków for- malnych skargi odwołała się jedynie do treści skargi konstytucyjnej uznanej za niewystarcza- jącą , stwierdzić należy, że nie wykona ła dyspozycji ustawowej (o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 3 u.o.t.p.TK) . Skutkuje to odmową nadania dalszego biegu skardze na etapie wstępnego rozpoznania albo umorzeniem postępowania ze względu na niedopuszczalność wydania wy- roku przy rozpoznaniu merytorycznym. Niedopuszczalne jest bowiem samodzielne precyzo- wanie przez Trybunał, a tym bardziej uzasadnianie, jedynie ogólnikowo sformułowanych zarzutów niekonstytucyjności zaskarżonych przepisów (por. np. postanowienia TK z: 4 lutego 2009 r., sygn. Ts 256/08, OTK ZU nr 2/B/2009, poz. 138 oraz 17 grudnia 2018 r., sygn. Ts 173/17, OTK ZU B/2019, poz. 59, a także wyrok TK z 27 lutego 2018 r., sygn. SK 25/15, OTK ZU A/2018, poz. 11). Trybunał Konstytucyjny stwierdza, że nieusunięcie braków formalnych skargi stanowi – na podstawie art. 61 ust. 4 pkt 2 u.o.t.p.TK – samodzielną przesłankę odmowy nadania skardze dalszego biegu w tym zakresie. POUCZENIE Na podstawie art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK skarżące j przysługuje prawo wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie w terminie 7 dni od daty jego doręczenia.