Ts 171/20

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 20 sierpnia 2021 r. Pozycja 130 POSTANOWIENIE z dnia 10 czerwca 2021 r. Sygn. akt Ts 171/20 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Mariusz Muszyńs ki , po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej R. S. w sprawie zgodności: art. 2 ust. 1b ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (D z. U. z 2018 r. poz. 75 , ze zm.) „ w zakresie, w jakim wyłącza możliwość złożenia skargi na przewlekłość postępowania sądowego w sprawie prowadzonej przed sądem na podstawie przepisów Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 665, 666, 768, 1452 i 2217) [dalej: k.k . w.] , chyba że dotyczy ona obowią - zku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązki orzeczonej na rzecz pokrzywdzonego (…) ”, z art. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z „ art. 3 1 ust. 3 ” Konstytucj i Rzeczypospolitej Polskiej, p o s t a n a w i a: nadać dalszy bieg skardze konstytucyjnej. UZASADNIENI E W skardze konstytucyjnej , która wpłynęła do Trybunału Konstytucyjnego 8 grudnia 2020 r. R. S. (dalej: skarżąc y ) , reprezentowan y przez pełnomocnik a z urzędu , wystąpił z żąda- niem przytoczonym na tle następującego stanu faktycznego. W trakcie odbywania kary pozbawienia wolności w Areszcie Śledczym w S. (dalej: Areszt Śledczy) skarżąc y wystąpił do Dyrektora Aresztu Śledczego z wnioskiem o wydanie mu do c eli mieszkalnej sprzętu komputerowego . Dyrektor Aresztu Śledczego doręczył skar- żącemu pismo, w którym odmówił wydania decyzji w przedmiocie rozpoznania jego wniosku na piśmie. S karżący wniósł do Sądu Okręgowego w K . (dalej: Sąd Okręgowy) skargę na nega- tyw ną decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego. Sprawę zarejestrowano pod sygn. akt […] . W związku z brakiem wydania w niej rozstrzygn ięcia merytorycznego , pismem z 26 maja OTK ZU B/202 1 Ts 171/20 poz. 130 2 2020 r. skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania w przed miocie nie- uwzględn ienia jego prośby o wydanie przedmiotów do celi mieszkalnej. Postanowieniem z 26 czer wca 2020 r. (sygn. akt […] ) Sąd Okręgowy pozostawił skargę bez rozpoznania. Wy- jaśnił, że „ skarga na przewlekłość była niedopuszczalna z mocy ustawy, bowiem dotyczyła ona p ostępowania wykonawczego prowadzonego przez sąd penitencjarny”. Zdaniem skarżącego kwestionowany przepis pozbawia go możliwości złożenia skargi na naruszenie prawa do rozpatrzenia przez sąd bez nieuzasadnionej zwłoki sprawy w postę- powaniu karnym wykonawcz ym , bowiem nie dotyczyło ono obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub nawiązki orzeczonej na rzecz pokrzywdzonego. Zamyka mu tym samym drogę sądową dochodzenia jego pr aw ( art. 77 ust. 2 Konstytucji ) i narusza prawo do rozpatrze nia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytu- cji), a w konsekwencji pozbawia możliwości dochodzenia roszczeń odszkodowawczych związanych z nieuzasadnioną zwłoką w rozpoznaniu jego sprawy . Z akwestionowany przepis – zdaniem skarżącego – „zos tał wprowadzony jedynie po to, aby zmniejszyć ogólną liczbę spraw w przedmiocie (…) skargi na przewl ekłość, bez racjonalnego uzasadnienia takiej decy- zji i wprowadzenia do spraw rozpoznawanych na gruncie k.k.w. instytucji analogicznej w celu zachowania równ owagi praw osób skazanych (…) takie zachowanie ustawodawcy mające na celu jedynie statystyczne zmniejszenie ilości spraw danego typu, bez systemowych działań mających przyspieszyć sposób rozpoznawania spraw, narus za prawo jednostki będą- cej osobą skazaną do równego traktowania” (s. 12 skargi). W jego ocenie zaskarżony przepis stawia osoby skazane, wobec których prowadzone jest postępowanie na postawie przepisów u stawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy ( obecnie : Dz. U. z 2021 r. poz. 53, ze z m.) , w sytuacji gorszej niż osoby, co do których prowadzone są postępowania karne, cywilne czy administracyjne. Trybunał Kons tytucyjny zważył, co następuje: 1. Skarga konstytucyjna stanowi, zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, szczególny śro- dek ochrony konstytucyjnych wolności lub praw, które zostały naruszone przez wydanie w sprawie skarżącego orzeczenia na podstawie zaskarżonej normy. Powołany przepis Konsty- tucji wyznacza przesłanki dopuszczalności skargi konstytucyjnej. Jak stanowi art. 61 ust. 1 ust awy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarga konstytucyjna podlega wstępnemu rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Służy ono wyeliminowaniu – już w po- czątkowej fazie postępowania – spraw, które nie mogą być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia. Trybunał wydaje postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu, gdy nie spełnia ona określonych przez prawo wymagań, jest oczywiście bezzasadn a, bądź gdy nie usunięto w terminie braków formalnych skargi (art. 61 ust. 4 pkt 1 - 3 u.o.t.p.TK). 2. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna spełnia przesłanki formalne przekazania jej do rozpoznania merytorycznego. 2.1. Skarga konstytucyjna została spor z ądzona w imieniu skarżącego przez umocowa- nego adwokata (art. 44 ust. 1 u.o.t.p.TK). 2.2. Skarżący wyczerpał przysługującą mu drogę prawną (art. 77 ust. 1 u.o.t.p. TK) , gdyż postanowienie Sądu Okręgowego w K. z 26 czerwca 2020 r. (sygn. akt […] ) jest pra- wo mo cne i nie przysługują od niego zwykłe środki zaskarżenia. OTK ZU B/202 1 Ts 171/20 poz. 130 3 2.3. Powyższe orzeczenie wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 24 lipca 2020 r., natomiast 27 lipca 2020 r. wystąpił on z wnioskie m o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi k ons tytucyjnej. 20 października 2020 r. u stanowiony dla skar- żącego adwokat otrzymał od Okręgow ej Rady Adwokackiej w K. pisemną informację o wy- znaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego w niniejszej sprawie, zaś skarga konstytucyjna została wniesiona do Trybunał u 2 grudnia 2020 r. (data nadania). Dochowany został zatem trzymiesięczny termin do wniesienia skargi konstytu cyjnej (art. 77 ust. 1 u.o.t.p.TK). 2.4. W skardze zakwestionowano art. 2 ust. 1b ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa stro ny do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowaw- czym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nie- uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r . poz. 75, ze zm. ), zgodnie z którym niedopuszczalne jest wnoszenie skarg na przewl ekło ść postępowania w sprawach prowadzonych na podstawie kodeksu karnego wykonawczego, chyba że sprawa dotyczy obowiązku naprawienia szkody, zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązki orzeczonej na rzecz pokrzywdzonego. N iedopuszczalność wniesienia skar gi na przewlekłość postępowania karnego wykonawczego prowadzi – zdaniem skarżącego – do zamknięcia drogi sądowej w rozumieniu art. 77 ust. 2 Konstytucji oraz narusza prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 w związku z ar t. 2 Konstytucji) . Skarżący, p owołując się w uzasadnieniu skargi na art. 31 ust. 1 Konstytucji, zauważył, że ograniczenia prawa do sądu mogą mieć miejsce jedynie w wyjątkowych sytuacjach (s. 16 skargi) . Jednocześnie wskazał w petitum skargi – jako normę, któr a miałaby stanowić wzo- rzec kontroli zaskarżonego przepisu w powołanym zakresie – „art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 w związku z art . 33 ust. 3 Konstytucji” , a także wzorce kontroli z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji 2.5. Po przeprowadzeniu wstępn ej an alizy skargi konstytucyjnej Trybunał stwierdza, że skarżący określił przedmiot kontroli (art. 53 ust. 1 pkt 1 u.o.t.p.TK), wskazał , które przy- sługujące mu konstytucyjne prawa i w jaki sposób zostały – jego zdaniem – naruszone (art. 53 ust. 1 pkt 2 u.o .t.p. TK), a także uzasadnił sformułowane w skardze zarzuty (art. 53 u st. 1 pkt 3 u.o.t.p. TK). W ocenie Trybunału zarzuty t e nie są oczywiście bezzasadne, a a dekwatność wskazanych w skardze wzorców kontroli oraz trafność argumentów skarżącego w zakresie wyw iedze nia i ew entualnego naruszenia jego konstytucyjnych praw podmiotowych winny być ocenione w postępowaniu merytorycznym. W tym stanie rzeczy Trybunał Konstytucyjny – na po dstawie art. 61 ust. 2 u.o.t.p. TK – postanowił nadać dalszy bieg skardze konstytu cyjne j .