Ts 184/19

O R Z E C Z N I C T W O TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO ZBIÓR URZĘDOWY Seria B Warszawa, dnia 28 października 2021 r. Pozycja 154 POSTANOWIENIE z dnia 22 września 202 1 r. Sygn. akt Ts 1 8 4/19 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Piotr Pszczółkowski – przewodniczący Bartłomiej Sochański – sprawozdawca Jakub Stelina , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym zażaleni a na postanowienie Trybunału Konstytu- cyjnego z 22 kwietnia 202 1 r. o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej M . J . , p o s t a n a w i a: nie uwzględnić zażalenia. Orzeczenie zapadło jednogłośnie. U Z A S A D N I E N I E W skardze konstytucyjnej, wniesionej do Trybunału Konstytucyjnego 9 grudnia 2019 r. (data nadania) M . J . (dalej: skarżący), reprezentowany przez pełnomocni ka z wyboru , wystąpił o stwierdzenie, że: art. 2 oraz art. 22 ustawy z dnia 26 czerwca 19 74 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917, ze zm.), w zakresie zwrotu „i pod jego kierownictwem” jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 24 ; art. 24 ; art. 64 us t. 2 Konstytucji ; art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji ; art. 45 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 – zał. nr 2, t. I, s. 10, ze zm. ; dalej: Traktat UE ) . Zarządzeniami sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 5 lutego 2020 r . i 4 marca 2021 r. skarżącego wezwano do usunięcia braków formalnych wniesionej skargi przez: 1) doręczenie odpisu lub kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem wyroku Sądu Rejonowego i Sądu Okręgowego; 2) doręczenie o ryginału dokum entu lub jego kopii poświadczonej przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem, potwierdza jącego datę doręczenia skarżącemu orzeczenia Sądu Okręgowego; 3) informację, czy od wyroku Sądu Okręgowego skarżący wniósł nadzwyczajny środek zaskarżeni a; 4) sprecyzo wanie – wraz z uzasadnieniem – w jaki sposób „art. 2 (…) oraz (…) art. 22 Ustawy Kodeks P racy w zakre- sie zwrotu «i pod jego kierownictwem»” – naruszają wymienione w skardze konstytucyjnej wolności lub prawa skarżącego; 5) wyjaśnienie, w który m brzmieniu za skarżone przepisy są kwestionowane przez skarżącego wraz z podaniem właściwych pozycji Dz iennika Ustaw; 6) doręczenie opatrzonego podpisem pisma procesowego z 24 lutego 2020 r. n adesłanego do OTK ZU B/202 1 Ts 184/19 poz. 154 2 Trybunału Konstytucyjnego w odpowiedzi na zarządze nie sędziego T K z 5 lutego 2 020 r., wzywającego do usunięcia braków formalnych skargi konstytucyjnej. W pismach procesowych z 24 lutego 2020 r. i 17 marca 2021 r. (dat y nadania) skarżą- cy ustosunkował się do powyższych wezwań. Poinformował m.in., że od wyro ku Sądu Okrę- go wego wniósł sk argę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Trybunał Konstytucyjny – działając z urzędu – ustalił, że złożona przez skarżącego skarga została odrzucona przez Sąd Okręgowy postanowieniem z 3 lutego 2020 r. (sygn. akt [ … ] ). Na rozstrzygnięcie to skarżący 12 maja 2020 r. wniósł zażalenie, które Sąd Naj wyższy oddalił postanowieniem z 5 sierpnia 2020 r. (sygn. akt [ … ] ). Postanowieniem z 22 kwietnia 202 1 r., doręczonym skarżącemu 4 maja 202 1 r., Try- bunał Konstytu cyjny odmówił nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej . Trybunał zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu skargi skarżący skupił się jedynie na przedstawieniu stanu faktycznego, przytoczeniu wybranych fragmentów uzasadnienia wyro ku TK z 2 czer wca 2015 r., sygn. K 1/13 (OTK ZU nr 6/A/2015, poz. 80) oraz zniekształconego fragmentu uza- sadnienia wyr oku SN z 7 września 1999 r. (sygn. akt I PKN 277/99; OSNAPiUS nr 1/2001, poz. 18), jak również na sformułowaniu zarzutów niezgodności zakw estionowanych przepi- sów z art. 45 Traktatu UE , i p omimo stosownego wezwania nie uzasadnił w jaki sposób kwe- stionowane przepisy naruszają jego prawa lub wolności wymienione w skardze konstytucyj- nej. W zakresie , w jakim skarżący powołał jako wzorce kontro li art. 45 Trakta tu UE oraz art. 4 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzo- nej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.; dalej: Kon- wencj a) , Trybunał przypomniał, że nie mogą one stanowić wzorca kon troli w niniejszej spra- wie , albowiem ustrojodawca nie przewidział możliwości kwestionowania w trybie sk argi konstytucyjnej zgodności przepisów aktów normatywnych z aktam i prawa międzynarodowe- go . Na postanowienie to – 10 maja 202 1 r. (data n adania) – skarżą cy złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i nadanie ska rdze dalszego biegu . Skarżący podniósł, że „w związku z zarzutem iż przedstawione przez skarżącego argumen ty nie są przekonujące oraz zbyt lakonicznie uzasadnione (…) wskazać należy, że ustawodawca nie nałożył [na] stronę wnoszą cą skargę konstytucyjną obowiązku udowodni enia wszelkich okoliczności uzasadniającyc h zarzut skargi konstytucyjnej czy też obowiązku u dowodnienia niezgodności z Konstytucją zaskarżonego przepisu. Ustawodawca nie nałożył także na skar- żącego obowiązku wykaza nia, czy udowodnienia zasadności zarzutów podnoszonych wobec zaskarżonej normy prawn ej” (s. 2 zażalenia). W dalszej części skarżący wy raża także pogląd, że „ uzasadnienie skargi konstytucyjnej był o zwięzłe aczkolwiek rzeczowe. Skarga wymienia- ła enumeratywnie konstytucyjne wolności lub prawa jakie zdaniem skarżącego zostały naru- szone oraz uzasadnienie tego pogl ądu. Za chybione uznać więc n ależy zarzuty iż skarga jest « zbyt ogólnikowa » albo skupia si ę na opisaniu stanu faktycznego” (s. 3 zażalenia). Trybunał Kon stytucyjny zważył, co następuje. Zg odnie z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postę- powania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2393; dalej: u.o.t.p.TK), skarżącemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie Trybunału Kons tytu- cyjnego o odmowie nadania skardze kons tytucyjnej dalszego biegu. Trybunał, w składzie trze ch sędziów, rozpatruje zażalenie na posiedzeniu niejawnym (a rt. 37 ust. 1 pkt 3 lit. c w związku z art. 61 ust. 5 - 8 u.o. t.p.TK). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zażalenie na postanowi enie o odmowie nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej powinno do tyczyć OTK ZU B/202 1 Ts 184/19 poz. 154 3 podstaw, na których odmowa ta była oparta. Przedmiote m postępowania zażaleniowego jest bowiem ustalenie ich prawi dłowości. Trybunał Konstytucyjny w obecny m składzie uznaje, że odniesienie się do treści zaża- lenia musi zostać poprzedzone uwagami natu ry ogólnej, dotyczącymi zasady skargowości obowiązującej w t ym postępowaniu. Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.o.t.p.TK, Trybun ał orzekając jest związany zakresem zaskar żenia wskazanym we wniosku, pytaniu prawny m albo skardze konstytucyjnej. Zasada ta wymaga, aby to sam skarżący określił akt normatywny lub jego część, któ re są przedmiotem postępowania. Trybunał nie może z urzędu rozszerzyć tak wska- zanego przedmiotu kontro li. Podmiot występujący z zażaleniem na postanowienie o odmowie nadania skardze dalszego biegu sam zatem określa granice, w ramach których sprawa podlega rozpoznaniu. Istotna jest przy tym funkcja, jaką pełni ten ś rodek odwoławczy. Jak wynika z treści art. 61 ust. 5 u.o.t.p.TK, na postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego bieg u skarżącemu przysługuje zażalenie do Trybunału w terminie s iedmiu dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Przedmiote m zażalenia jest wydane w ramach wstępnej kontroli postanowienie dotyczące oceny str ony formalnej skargi. Ze względu na to, że w przepisie tym stanowi się o postanowieniu o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dal- szego biegu, należy uznać, że zażalenie m oże odnosić się jed ynie do przedstawionych przez Trybunał Konstytucyjny argumentów przemawiających za negatywną oceną strony formalnej skargi. Brak takiego odniesienia musi zostać każdorazowo oceniony jako niepodważenie zasadności argumentacji zawartej w z askarżonym postanowieniu i skutkować będzie nie- uwzględnieniem zażalenia (por. postanowienie TK z 31 października 2011 r., sygn. Ts 306/10, OTK ZU nr 5/B/2011, poz. 381). Przystępując do oceny wniesionego przez skarżącego środka odwoławczego Trybunał Konsty tucyjny stwierdza, że skarżący w uzasadnieniu zażalenia nie zakwestionował podstawy odmowy w zakresie braku możliwośc i zbadania niezgodności zakwestionowanych przepisów z art. 45 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864 – zał. nr 2, t. I, s. 10, ze zm.) oraz art. 4 ust. 1 i 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podsta- wowych wolności , sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) . W związku z powyższym zażalenie w tej części n ie podlega uwzględnieniu. Trybunał Konstytucyjny uznaje, że postanowienie o odmowie nadania skardze konsty- tucyjnej d alszego biegu jest prawidłowe. For mułując zarzuty przedstawione w zażaleniu skar- żący nie zd ołał skutecznie podważyć podstaw odmowy . N ie wno si ono do rozpatrywanej sprawy żadnych nowych merytorycznych argumentów . S tanowi jedynie polemikę z ustale- n iami Trybu nału, negującą to iż badana skarga konstytucyjna była dotknięta jakimkolwiek brakiem uniemożliwiającym nadanie jej dalszego biegu (w szczeg ólności w zakresie uzasad- nienia naruszenia przez kwestionowane przepisy skarżącego praw lub wolności wymien io- nych w p etitum skargi) i w związku z tym skarżący w ywodzi , że ustalenia Trybunału znajdu- jące się w kwestionowanym postanowieniu nie powinny wywołać wobec niego negatywnych skutków procesowych. N adanie skardze konstytucyjnej dalszego biegu uwarunkowane jest dochowaniem wymogów formalnych przewidzianych w art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz art. 53 u.o.t.p.TK. Określają one konieczne elementy, które musi obejmować skarga konstytucyjna. Ich brak uzasadnia wydanie zarządzenia wzywają cego do ich u sunięcia. J eżeli braki formalne skargi konstytucyjnej nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie , T rybunał wydaje postanowie- nie o odmowie nadania skardze konstytucy jnej dalszego biegu. Tryb ten miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Jak stwi erdzono w kwe stionowanym postanowieniu, skarżący pomimo wezwania nie uzasadnił w jaki sposób kwestionowane przepisy naruszają jego prawa lub wolności wymienione w petitum skar g i , skupi ając się na przytoczeniu wybranych fragmentów uzasadnienia wyroku TK z 2 czerwca 2015 r., sygn. K 1/13 (OTK ZU nr 6/A/2015, poz. 80) oraz zniekształconego fragmentu uzasadnienia wyroku SN z 7 września 1999 r., sygn. akt OTK ZU B/202 1 Ts 184/19 poz. 154 4 I PKN 277/99 (OSNAPiUS nr 1 /2001, poz. 18). Skoro Trybunał, dokonując analizy formalnej skargi konstytucyjne j, dopatrzył się uchybień, które mogły zostać sanowane, to obowiązkiem skarżącego było wykonać wezwanie Trybunału z należytą starannością (zwłaszcza, że zarzą- dzenie sędziego T K zwierało stosowne pouczenie w brzmieniu: „W przypadku nieusunięcia powyższych b raków w wyzna czonym terminie, wydane zostanie postanowienie o odmowie nadania skardze konstytucyjnej dalszego biegu”). P rzesłanka odpowiedniego uzasadnienia zarzutów , co podk reśla Trybunał Konstytu- cyjny w obecnym składzie , nie powinna być t raktowana powierzchownie i i nstrumentalnie. Przytaczane w postępowaniu pisemnym argumenty mogą być mniej lub bardziej przekonują- ce, lecz zawsze muszą być argumentami „nadającymi się” do rozp oznania przez Trybunał Konstytucyjny. Merytoryczne rozpoznanie spr awy uzależnione jest nie tyl ko od precyzyjnego oznaczenia przez skarżącego wzorców konstytucyjnych, ale i zgodnej z orzecznictwem kon- stytucyjnym ich interpretacji oraz odpowiedniego (adekwat nego) przyporządkowania do przedmiotu kontroli. Dopóki skarżący (w nioskodawca, sąd pytający) n ie powoła przekonują- cych motywów mających świadczyć o niezgodności kwestionowanego przepisu z odnośnymi normami Konstytucji, Trybunał musi uznawać je za zgodne z wzorcem kontroli. Skarga kon- stytucyjna, wniosek lub pytanie prawne , w których inicjator postęp owania ograniczyłby się do wyrażenia przekonania o niezgodności przepisu z Konstytucją bądź wskazania istniejących w tej kwestii wątpliwości, nie może podlegać ro zpoznaniu przez Trybunał. Należy jednocze- śnie podkreślić, że Trybu nał Konstytucyjny jest zobow iązany do zbadania wszystkich oko- liczności sprawy w celu jej wszechstronnego wyjaśnienia, nie będąc zarazem związanym wnioskami dowodowymi uczestników postępowani a (art. 69 ust. 1 i 3 u.o.t.p.TK). Nie ozna- cza to jednak w żadnym wypadku przerzucenia ciężaru dowodzenia na Trybunał przez pod- miot inicjujący postępowanie w sprawie. Powyższa reguła postępowania może bowiem zna- leźć zastosowanie dopiero wówczas, gdy ten po dmiot wykazał należytą staranność, spełniając wszystkie wymagania wynikające z Konstytucji ora z u.o.t.p.TK (por. w szczególności: odno- śnie do skarg konstytucyjnych – postanowienia TK z: 23 maja 2012 r., Ts 100/11, OTK ZU nr 3/B/2012, poz. 294; 15 listopada 2012 r., sygn. Ts 278/11, OTK ZU nr 2/B/2013, poz. 185; 19 listop ada 2012 r., Ts 4/12, OTK ZU nr 1/B/2013, poz. 107; 13 lutego 2015 r., sygn. Ts 220/13, OTK ZU nr 1/B/2015, poz. 36; 15 lipca 2015 r., sygn. SK 69/13, OTK ZU nr 7/A/2015, poz. 110 oraz 8 paź dziernika 2015 r., sygn. Ts 165/15, OTK ZU nr 6/B/2015, poz. 710; odnośnie do wniosków – posta nowienie pełnego składu TK z 26 listopada 2019 r., sygn. K 5/16, OTK ZU A/2019, poz. 66; odnośnie do pytań prawnych – postanowienia TK z: 4 listopada 2015 r., syg n. P 45/13, OTK ZU nr 10/A/2015, poz. 171; 4 listopada 2015 r., sy gn. P 102/15, OTK ZU nr 10/A /2015, poz. 172 oraz 17 lipca 2019 r., sygn. P 16/17, OTK ZU A/2019, poz. 44). W tym stanie rzeczy odmowa nadania dalszego biegu skardze – w zakresie dotyczą- cym badania zgodności zaskarżonych przepisów z art. 2 w związku z art. 24, art. 24, art. 64 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji była w pełni uzasadniona. Na zakończenie – dla porządku – skład orzekający zauważa, że w żadnej części uza- sadnienia zaskarżon ego postanowienia nie ma wypowiedzi Trybunału, w której stwierdził by on, że „argumenty [skarżą cego] nie są przekonujące oraz zbyt lakonicznie uzasadnione” albo, że skar ga jest „zbyt ogólnikowa” , co sugeruje skarżący ( a dokładniej jego pełnomocnik). Odmowa nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej wynikała wyłącznie z okoliczności, iż skarżący – mimo wezwania – nie uzasadnił w jaki sposób kwestionowane przepisy naru- szają jego prawa lub wolności wymienione w skardze konstytucyjnej. W tym stanie rzeczy p ostanowi ono jak w sentencji.